🌱 Agoliva sắp ra mắt. Đăng ký sớm để nhận ưu đãi cho những gia đình đầu tiên.
🌱 Đăng ký sớm, miễn phí
Sức khoẻ & dinh dưỡng

Viêm tai giữa ở trẻ: dấu hiệu, có cần kháng sinh và khi nào đi khám

Agoliva · 13/11/2026 · 7 phút đọc · 6–12 tháng · 1–2 tuổi · 2–3 tuổi

Viêm tai giữa ở trẻ: dấu hiệu, có cần kháng sinh và khi nào đi khám – Agoliva

Viêm tai giữa ở trẻ nhận biết thế nào khi con chưa biết nói? Dấu hiệu, khi nào cần kháng sinh, chăm con tại nhà theo AAP, NHS, CDC và lúc phải đi khám.

Viêm tai giữa ở trẻ là gì?

Con đang cảm, tự nhiên đêm khóc thét, không chịu nằm, sáng ra sốt? Theo Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), viêm tai giữa thuộc nhóm bệnh bố mẹ lo nhất, và gần 5 trong 6 trẻ bị ít nhất một lần trước 3 tuổi.

Tai giữa là khoảng nhỏ chứa không khí nằm sau màng nhĩ, nối với phía sau mũi họng bằng một ống nhỏ gọi là vòi nhĩ. Khi con bị cảm hoặc dị ứng, vòi nhĩ bị tắc, dịch đọng lại trong tai giữa và vi khuẩn hoặc virus phát triển, gây đau tai, sốt, nghe kém (AAP). Trẻ nhỏ dễ bị hơn người lớn vì vòi nhĩ của trẻ ngắn, hẹp và nằm ngang hơn, dịch khó thoát ra, và hệ miễn dịch còn đang hoàn thiện (AAP).

AAP cho biết viêm tai giữa không lây. Nhưng cảm lạnh, cúm, RSV là những bệnh thường mở đầu cho viêm tai thì có lây. Vì vậy phòng cảm cũng là phòng viêm tai (xem bài cảm lạnh, sổ mũi).

Dấu hiệu viêm tai giữa khi con chưa biết nói

Trẻ lớn có thể kêu đau tai. Với em bé, bố mẹ phải đọc qua hành vi. NHS và AAP liệt kê:

  • Đau tai, thường nặng hơn về đêm (AAP). Bé quấy khóc, khó ngủ, không chịu nằm.
  • Sốt, thường xuất hiện cùng hoặc ngay sau một đợt cảm.
  • Nghe kém: bé không phản ứng với một số âm thanh, không quay lại khi được gọi như mọi khi (NHS, AAP).
  • Chảy dịch hoặc mủ ra ống tai. AAP cho biết đây có thể là dấu hiệu màng nhĩ đã bị thủng do nhiễm trùng.
  • Cáu kỉnh, bỏ ăn, có bé mất thăng bằng (NHS).
  • Dụi tai, kéo tai (NHS, CDC).

Lưu ý: AAP nhắc rằng chỉ kéo tai thôi chưa đủ để kết luận viêm tai, vì nhiều em bé kéo tai để tự dỗ mình hoặc đơn giản là nghịch tai. Hãy nhìn cả bức tranh: con có đang cảm, có sốt, có quấy đêm không.

Bác sĩ chẩn đoán bằng cách đo nhiệt độ và soi tai; màng nhĩ đỏ, phồng gợi ý nhiễm trùng (AAP).

Viêm tai giữa có cần kháng sinh không?

Theo AAP, khoảng 80% ca viêm tai ở trẻ tự khỏi mà không cần thuốc, và bác sĩ có thể chờ 48–72 giờ trước khi kê kháng sinh. NHS cho biết phần lớn ca đỡ trong 3 ngày, đôi khi kéo dài tới một tuần.

  • Theo dõi chờ đợi: với ca nhẹ, CDC mô tả cách bác sĩ theo dõi 2–3 ngày, hoặc kê đơn "để dành" chỉ dùng khi con không đỡ.
  • Khi nào bác sĩ thường kê kháng sinh: AAP nêu trẻ dưới 2 tuổi (dễ biến chứng hơn), nhiễm trùng nặng, đau hoặc sốt nhiều, triệu chứng kéo dài vài ngày và nặng dần, hoặc trẻ suy giảm miễn dịch. CDC cũng cho biết nhiễm trùng nặng hoặc kéo dài quá 2–3 ngày cần kháng sinh kịp thời.
  • Vì sao không dùng tràn lan: AAP giải thích dùng kháng sinh thường xuyên làm tăng nguy cơ kháng thuốc. Khoảng 1 trong 5 trẻ dùng kháng sinh gặp tác dụng phụ như buồn nôn, tiêu chảy, đau bụng, phát ban hay dị ứng.
  • Nếu bác sĩ kê kháng sinh: cho con uống đủ liệu trình, kể cả khi con đã đỡ, vì bỏ dở có thể khiến nhiễm trùng quay lại (AAP).

Không tự mua kháng sinh cho con, cũng không dùng lại thuốc còn thừa của lần trước. Đọc thêm bài kháng sinh khi nào cần.

Chăm con viêm tai tại nhà

  • Giảm đau, hạ sốt: thuốc giảm đau hạ sốt giúp con dễ chịu và ngủ được (AAP, NHS, CDC). Chỉ dùng loại và liều theo chỉ định của bác sĩ hoặc dược sĩ, tính theo cân nặng và tuổi. Không dùng aspirin cho trẻ (AAP, NHS, CDC).
  • Nghỉ ngơi, uống thêm nước (CDC). Bé bú mẹ thì cho bú thường xuyên.
  • Lau dịch chảy ra ở ngoài tai bằng bông sạch (NHS). Không đưa gì vào sâu trong ống tai.
  • Giữ tai khô: NHS khuyên không để nước, dầu gội vào tai và không đi bơi khi đang viêm tai.
  • Không dùng thuốc thông mũi hay thuốc kháng histamin cho viêm tai: NHS cho biết không có bằng chứng chúng giúp ích.
  • Đi học lại: vì viêm tai không lây, con có thể đi nhà trẻ khi đã thấy đủ khoẻ (AAP).
Một số mẹo truyền miệng như nhỏ dầu, nước lá, tỏi hay sữa mẹ vào tai, hoặc ngoáy tai cho con bằng tăm bông. NHS khuyên không cho bất cứ thứ gì vào trong tai, kể cả tăm bông hay ngón tay. Khi con có thể đã thủng màng nhĩ (tai chảy dịch), nhỏ thứ gì vào tai mà không có chỉ định của bác sĩ càng không nên. Chỉ dùng thuốc nhỏ tai khi bác sĩ kê.

Khi nào cần đưa con đi khám

Đưa con đi khám nếu

  • Bé dưới 12 tháng và bố mẹ nghĩ bé bị viêm tai (NHS).
  • Sốt từ 39°C trở lên (CDC).
  • Có mủ, dịch chảy ra từ tai (CDC, NHS).
  • Triệu chứng kéo dài quá 2–3 ngày (CDC) hoặc đau tai không đỡ sau 3 ngày (NHS); hoặc triệu chứng nặng dần.
  • Nghe kém mới xuất hiện, hoặc thay đổi về nghe (NHS, CDC).
  • Sưng quanh tai; con nôn, chóng mặt hay đau họng nhiều (NHS).
  • Bé dưới 12 tháng đau cả hai tai (NHS).
  • Con bị viêm tai đi viêm tai lại nhiều lần (NHS), hoặc có bệnh nền, suy giảm miễn dịch.

Bé dưới 3 tháng có sốt từ 38°C trở lên cần đi khám ngay, bất kể nguyên nhân (CDC, NHS).

Gọi cấp cứu 115 hoặc đến viện ngay nếu con

Viêm tai thường không nguy hiểm, nhưng bố mẹ cần nhận ra dấu hiệu của bệnh nặng hơn đi kèm sốt. NHS khuyên gọi cấp cứu nếu trẻ sốt và:

  • Cứng cổ, hoặc sợ ánh sáng.
  • Phát ban không mất đi khi ấn cốc thuỷ tinh lên trên.
  • Co giật lần đầu.
  • Da, môi, lưỡi tím tái, xám, tái nhợt hoặc nổi bông; tay chân lạnh bất thường.
  • Li bì, khó đánh thức; hoặc kích động khóc không ngừng, lú lẫn.
  • Thở khó, thở rên, thở rất nhanh.

Phòng viêm tai giữa cho con

  • Tiêm chủng đầy đủ, gồm vắc xin phế cầu và cúm theo khuyến cáo (CDC, AAP).
  • Cho con bú mẹ: CDC khuyên bú mẹ hoàn toàn đến 6 tháng và tiếp tục ít nhất tới 12 tháng; AAP cho biết sữa mẹ giúp bảo vệ con khỏi viêm tai.
  • Không cho bé bú bình khi nằm, nhất là lúc ngủ trưa, ngủ đêm: AAP xếp đây là yếu tố làm dễ viêm tai. Quanh 1 tuổi, bé tập uống bằng cốc có người lớn cầm giúp (xem bài bé 12 tháng tuổi), đó là dịp tốt để bớt dần bình sữa đêm (gợi ý của Agoliva).
  • Tránh khói thuốc, cả khói trực tiếp lẫn mùi thuốc bám trên quần áo, đồ đạc (AAP, CDC, NHS). Ông bà, bố hút thuốc thì nên hút xa con và thay áo, rửa tay trước khi bế cháu (gợi ý của Agoliva).
  • NHS gợi ý hạn chế cho con ngậm núm vú giả sau 6 tháng.
  • Rửa tay thường xuyên để giảm cảm lạnh (CDC, AAP). Lau khô tai sau khi tắm hoặc bơi (CDC).

AAP cho biết nghe kém khi đang viêm tai thường hết khi hết nhiễm trùng, nhưng một số trẻ nghe kém kéo dài do viêm tai có thể chậm nói. Nếu con hay bị viêm tai và có vẻ chậm nói, xem bài trẻ chậm nói và hỏi bác sĩ về kiểm tra thính lực.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ bị viêm tai giữa có tự khỏi không?

Nhiều ca có. AAP cho biết khoảng 80% ca viêm tai ở trẻ tự khỏi mà không cần thuốc, và NHS nói phần lớn đỡ trong 3 ngày. Tuy vậy, bé dưới 12 tháng nghi viêm tai nên được đi khám, và bé dưới 2 tuổi thường được bác sĩ cân nhắc kê kháng sinh sớm hơn.

Bé hay kéo tai có phải bị viêm tai không?

Chưa chắc. AAP cho biết nhiều em bé kéo tai để tự dỗ hoặc nghịch. Hãy để ý thêm: con có sốt, quấy đêm, đang cảm, nghe kém hay chảy dịch tai không. Có các dấu hiệu đó thì đưa con đi khám.

Viêm tai giữa có lây không, con có được đi nhà trẻ không?

AAP cho biết viêm tai không lây, con có thể đi nhà trẻ khi thấy đủ khoẻ. Nhưng cảm lạnh đi kèm thì có thể lây, nên vẫn rửa tay và che miệng khi ho cho con.

Bài viết là kiến thức phổ thông, không thay thế lời khuyên của bác sĩ dành riêng cho mẹ và bé. Khi lo lắng, hãy hỏi bác sĩ.

Nguồn tham khảo

  • AAP, HealthyChildren.org – Ear Infections in Children: Information for Parents
  • NHS – Ear infections
  • CDC – Ear Infection Basics
  • AAP, HealthyChildren.org – Children & Colds (Upper Respiratory Infections)
  • NHS – High temperature (fever) in children