🌱 Agoliva sắp ra mắt. Đăng ký sớm để nhận ưu đãi cho những gia đình đầu tiên.
🌱 Đăng ký sớm, miễn phí
Sức khoẻ & dinh dưỡng

Trẻ bị bẹp đầu, méo đầu và vẹo cổ: cách phòng và khi nào cần khám

Agoliva · 13/11/2026 · 7 phút đọc · 0–6 tháng · 6–12 tháng

Trẻ bị bẹp đầu, méo đầu và vẹo cổ: cách phòng và khi nào cần khám – Agoliva

Trẻ sơ sinh bị bẹp đầu, méo đầu, vẹo cổ có sao không? Cách phòng bằng nằm sấp, đổi tư thế, vì sao không dùng gối chống bẹp đầu và khi nào cần cho bé đi khám.

Trẻ bị bẹp đầu, méo đầu: có đáng lo không?

Bà xoa đầu cháu rồi bảo: "Sao đầu thằng bé lép một bên thế này?" Nhiều bé sơ sinh bị bẹp đầu hoặc méo đầu trong vài tháng đầu, vì xương sọ của bé còn mềm, gồm nhiều mảng chưa liền nhau. Khi bé nằm lâu ở cùng một tư thế, phần đầu chịu lực có thể bẹp dần. Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) gọi đây là biến dạng hộp sọ do tư thế; Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) gọi là hội chứng đầu bẹp.

Tin yên tâm từ cả hai nguồn: kiểu bẹp đầu do tư thế không ảnh hưởng tới não hay sự phát triển trí tuệ của bé. AAP nói đây thuần tuý là vấn đề hình dáng, đa số không cần phẫu thuật. NHS cho biết tình trạng này thường cải thiện trong khoảng 1–2 năm khi đầu bé lớn lên và bé ít nằm ngửa hơn.

Theo AAP, khoảng 20% trường hợp bắt đầu từ trong bụng mẹ hoặc lúc sinh. Thường gặp hơn là trong 4–12 tuần đầu đời, khi bé chưa tự ngồi, tự xoay người được. Tới khoảng 6 tháng, nhiều bé đã cử động nhiều hơn và tự quay đầu thường xuyên hơn.

Các kiểu đầu bẹp và cách tự kiểm tra

  • Bẹp lệch một bên phía sau (plagiocephaly): một bên sau đầu phẳng, trán bên đó có thể nhô hơn, tai bên phẳng có thể lệch ra trước. Hay gặp ở bé thích quay đầu về một phía và bé bị vẹo cổ (AAP, NHS).
  • Bẹp đều phía sau (brachycephaly): sau đầu phẳng đều, đầu trông rộng ngang. Hay gặp ở bé nằm ngửa nhiều mà ít được nằm sấp (AAP).
  • Đầu dài và hẹp ở bé sinh non nằm lâu trong phòng hồi sức sơ sinh (AAP).

AAP gợi ý thời điểm dễ quan sát là sau khi tắm, lúc tóc bé còn ướt. Nhìn từ trên xuống: sau đầu nên tròn đều, hai tai ngang nhau, bề rộng đầu và trán cân đối. Nếu thấy thay đổi, hãy hỏi bác sĩ nhi.

Bác sĩ sẽ phân biệt bẹp đầu do tư thế với một tình trạng hiếm gặp hơn là dính khớp sọ sớm (craniosynostosis), khi các khớp sọ liền lại quá sớm (AAP, NHS). Chỉ bác sĩ mới phân biệt được; bố mẹ không cần tự đoán.

Vẹo cổ ở trẻ sơ sinh là gì?

Vẹo cổ (torticollis) là khi bé hay nghiêng đầu về một bên vai và quay mặt sang phía ngược lại. Theo AAP, ở trẻ dưới 5 tuổi, nguyên nhân thường gặp nhất là vẹo cổ bẩm sinh do cơ, thường liên quan đến tư thế của bé trong bụng mẹ, hiếm khi do cuộc sinh khó. Tình trạng này thường được phát hiện trong 6–8 tuần đầu, khi bác sĩ thấy một cơ ở cổ (cơ ức đòn chũm) bị căng; khoảng một nửa số bé có một cục nhỏ ở cơ này.

Vẹo cổ và bẹp đầu thường đi cùng nhau: AAP ước tính khoảng 85% bé bị vẹo cổ có biến dạng hộp sọ do tư thế, vì bé luôn tì một bên đầu xuống nệm. Bác sĩ có thể chỉ định siêu âm hoặc chụp X-quang hông, vì một số bé vẹo cổ bẩm sinh có kèm loạn sản khớp háng (AAP).

Điều trị chủ yếu rất nhẹ nhàng: bác sĩ hướng dẫn bố mẹ bài tập kéo giãn cơ cổ nhiều lần mỗi ngày, cùng cách đặt đồ chơi, cửa sổ ở phía bé ít quay sang để bé tự quay đầu. AAP cho biết những cách đơn giản này chữa được đa số trường hợp; bé có thể được giới thiệu tới chuyên viên vật lý trị liệu. Chỉ khi không cải thiện, bé mới được chuyển tới chuyên khoa thần kinh hoặc chỉnh hình nhi.

Bài tập kéo giãn cổ nên làm đúng như bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu hướng dẫn. Gợi ý của Agoliva: đừng tự nắn hay xoay mạnh cổ bé, và nhờ chuyên viên xem lại cách mình làm sau vài buổi.

Phòng bẹp đầu: những việc nhỏ mỗi ngày

  • Cho bé nằm sấp khi thức, có người trông. Bắt đầu từng lúc ngắn, tăng dần tới khoảng 1 giờ mỗi ngày, chia nhiều lần (AAP). Không bao giờ để bé nằm sấp một mình (NHS). Xem bài tập nằm sấp.
  • Luôn đặt bé ngủ ngửa. NHS nhấn mạnh không đổi tư thế ngủ của bé để giảm nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh. Thay vào đó, thay phiên đổi đầu nằm của bé ở cũi (AAP). Bài ngủ an toàn có thêm chi tiết.
  • Đổi bên khi bế và cho bú (AAP, NHS).
  • Thay đổi chỗ treo đồ chơi khi bé nằm ngửa để bé quay đầu nhiều phía (NHS).
  • Hạn chế để bé nằm, ngồi lâu trên ghế ô tô, ghế rung, xích đu hay xe đẩy; tới nơi thì bế bé ra (AAP, NHS).

Có nên dùng gối chống bẹp đầu, gối lõm, gối hạt?

Nhiều nhà vẫn mua gối lõm, gối hạt hay gối "chống méo đầu" cho bé. AAP nói rõ: các loại gối định hình đầu cho trẻ sơ sinh không an toàn, có thể làm chỗ ngủ kém an toàn và góp phần gây nguy cơ ngạt thở. AAP cũng dẫn Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cho biết không có bằng chứng các sản phẩm này hiệu quả.

Khi đã bị bẹp đầu: mũ định hình có cần không?

Phần lớn bé chỉ cần thay đổi tư thế như trên. Với bé bẹp đầu vừa hoặc nặng, bác sĩ có thể giới thiệu khám vật lý trị liệu để kiểm tra vẹo cổ và kỹ năng vận động (AAP).

Về mũ định hình đầu, hai nguồn có quan điểm khác nhau. AAP cho biết bé bẹp đầu vừa hoặc nặng mà không cải thiện tới 5–6 tháng tuổi có thể được lợi từ mũ, do chuyên gia lắp. NHS thì không cung cấp mũ hay băng đô định hình, vì chưa đủ bằng chứng cho thấy chúng hiệu quả. Hãy để bác sĩ đánh giá mức độ của con trước khi quyết định. Phẫu thuật chỉ được cân nhắc khi mọi cách khác đã thất bại (AAP).

Khi nào cần đưa con đi khám

Hẹn khám bác sĩ nhi nếu

  • Bố mẹ lo về hình dạng hoặc kích thước đầu của bé (NHS).
  • Bé luôn nghiêng đầu về một bên, hoặc khó quay đầu (NHS).
  • Đầu bé dài và hẹp như quả bóng bầu dục, trán nhọn hình tam giác, một bên đầu phẳng hoặc phồng ra, hoặc thóp đóng trước 1 tuổi (NHS, dấu hiệu cần kiểm tra dính khớp sọ sớm).
  • Bé có vẻ chậm giữ đầu, chậm các kỹ năng vận động (AAP). Xem các mốc ở bài bé 2 tháng tuổi.

Gọi cấp cứu 115 hoặc đến viện ngay nếu bé

Theo NHS, với trẻ dưới 5 tuổi:

  • Cổ cứng hoặc không quay đầu được kèm sốt hoặc trông mệt lả; vẹo cổ xuất hiện đột ngột và rất đau, nhất là sau một cú ngã hay va đập (AAP mô tả vẹo cổ mắc phải thường khởi phát đột ngột, rất đau).
  • Thóp phồng căng.
  • Khó đánh thức, mềm nhũn, co giật, khóc yếu hoặc khóc thét the thé.
  • Khó thở, da, môi tái xanh, xám; sốt từ 38°C ở bé dưới 3 tháng.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ bị bẹp đầu có tự hết không?

Thường là có. NHS cho biết tình trạng bẹp đầu do tư thế thường cải thiện trong khoảng 1–2 năm. Phát hiện sớm và thay đổi tư thế giúp ngăn bẹp nặng thêm.

Bẹp đầu có ảnh hưởng đến não của bé không?

Bẹp đầu do tư thế không ảnh hưởng tới sự phát triển của não hay trí tuệ (AAP, NHS). Nếu bác sĩ nghi ngờ một nguyên nhân khác như dính khớp sọ sớm, bé sẽ được kiểm tra thêm.

Có nên cho bé nằm nghiêng để đỡ bẹp đầu?

Khi ngủ, bé luôn cần nằm ngửa (NHS). Lúc thức, hãy cho bé nằm sấp có người trông và thay đổi tư thế bế, cho bú, đặt đồ chơi.

Bài viết là kiến thức phổ thông, không thay thế lời khuyên của bác sĩ dành riêng cho mẹ và bé. Khi lo lắng, hãy hỏi bác sĩ.

Nguồn tham khảo

  • AAP, HealthyChildren.org – Positional Skull Deformities and Torticollis
  • AAP, HealthyChildren.org – Head Tilt
  • NHS – Flat head syndrome (plagiocephaly and brachycephaly)
  • NHS – Craniosynostosis
  • NHS – When to get urgent medical help for babies and children under 5