🌱 Agoliva sắp ra mắt. Đăng ký sớm để nhận ưu đãi cho những gia đình đầu tiên.
🌱 Đăng ký sớm, miễn phí
Nuôi dạy con

Vai trò của người bố trong nuôi dạy con: từ thai kỳ đến 3 tuổi

Agoliva · 13/11/2026 · 6 phút đọc · 0–6 tháng · 6–12 tháng · 1–2 tuổi · 2–3 tuổi

Vai trò của người bố trong nuôi dạy con: từ thai kỳ đến 3 tuổi – Agoliva

Vai trò của người bố quan trọng thế nào với con nhỏ? AAP và UNICEF nói gì về bố tham gia nuôi con, và bố có thể làm gì mỗi ngày từ thai kỳ đến khi con 3 tuổi.

Vai trò của người bố: không chỉ là "phụ mẹ"

Trong nhiều gia đình Việt, chuyện con cái vẫn được xem là việc của mẹ và bà, còn bố lo kiếm tiền. Ngày nay ngày càng nhiều ông bố muốn bế con, tắm con, chơi với con, nhưng đôi khi không biết bắt đầu từ đâu, hoặc cảm thấy mình đứng ngoài. Các tổ chức nhi khoa thì nói rõ: vai trò của người bố trong những năm đầu đời là rất lớn.

UNICEF gọi người bố là "một trong những nguồn lực tốt nhất cho sự phát triển của trẻ" và nhấn mạnh bố không chỉ là "phụ huynh thứ hai" hay "thêm một đôi tay". Theo UNICEF, không có giai đoạn nào quan trọng với sự phát triển não bộ hơn 1.000 ngày đầu đời, và ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy người bố đóng góp lớn trong giai đoạn này.

Bố tham gia mang lại gì cho con?

Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) có một báo cáo lâm sàng về vai trò của người bố. Bài giải thích báo cáo này trên HealthyChildren.org tóm tắt:

  • Trước khi sinh: mẹ có người bố tham gia thì dễ được khám thai sớm hơn, ít sinh non hơn, và trẻ sơ sinh ít tử vong hơn.
  • Ngay sau sinh: bố có thể hỗ trợ việc cho con bú, và việc bố ôm con da kề da giúp trẻ sơ sinh tự dịu và ngủ ngon.
  • Thời thơ ấu: sự tham gia của bố góp phần vào phát triển ngôn ngữ, và trẻ có bố tham gia từ sớm được bảo vệ hơn trước các vấn đề sức khoẻ tâm thần và hành vi.

AAP cũng viết rằng bố và mẹ mang lại những điểm mạnh khác nhau. Bố thường chơi với con theo kiểu sôi nổi, vận động, khám phá nhiều hơn, và kiểu chơi này có thể giúp con tự lập hơn. "Bố quan trọng không phải vì giống hệt mẹ, mà vì bố có phần khác mẹ." Dĩ nhiên, đó là xu hướng chung: ông bố nào cũng có thể đọc truyện, ôm ấp, dỗ con khi con ngã.

UNICEF dẫn nghiên cứu cho thấy khi người bố gắn bó với con từ những ngày đầu, họ có xu hướng tham gia tích cực hơn vào sự phát triển của con về sau.

Bố làm gì trong thai kỳ và những tuần đầu?

Theo AAP và Raising Children Network (Chính phủ Úc), bố có thể:

  • Trong thai kỳ: cùng vợ đi khám thai, tìm hiểu nơi sinh, cùng lập kế hoạch sinh, đi lớp tiền sản và lớp cho con bú. Khi chuyển dạ, bố có thể giúp mẹ thở, đổi tư thế, để ý xem mẹ cần giúp tới đâu.
  • Ngay sau sinh: AAP cho biết nếu mẹ cần được chăm sóc y tế sau sinh, ngực bố có thể là nơi đầu tiên bé được áp da kề da. So với nằm cũi trong hai giờ đầu, bé nằm trên ngực bố ít khóc hơn, ngủ sớm hơn và ít kích động hơn.
  • Hỗ trợ cho con bú: bố không cho bú được, nhưng có thể bế con tới cho mẹ, giúp mẹ chỉnh tư thế, mang cốc nước cho mẹ, rồi thay tã và đặt con về cũi an toàn sau cữ bú. Xem bài cho con bú sữa mẹ.
  • Chăm con ban đêm: chia ca thay tã, ru con, cho bú bình nếu bé bú bình. AAP cho rằng chỉ thêm vài giờ ngủ cũng giúp bố mẹ đối phó tốt hơn với căng thẳng.
  • Tự tay chăm con hằng ngày: Raising Children khuyên bố tham gia mặc đồ, dỗ ngủ, chơi, tắm, thay tã. Đây là cách tốt nhất để bố có kỹ năng và tự tin, và cũng cho mẹ được nghỉ.

Bố với con từ 6 tháng đến 3 tuổi

Gợi ý của Agoliva cho những năm tiếp theo, phù hợp nhịp sống gia đình Việt (bé làm được gì ở từng tháng, xem ví dụ bài bé 6 tháng tuổi):

  • Một việc cố định của bố: tắm tối, đọc truyện trước giờ ngủ, hoặc cho con ăn bữa sáng cuối tuần. Một nghi thức nhỏ lặp lại mỗi ngày giúp con chờ đợi và gắn bó.
  • Chơi vận động an toàn: bò đuổi nhau trên thảm, lăn bóng, nhảy theo nhạc, đi dạo công viên. Giữ đầu cổ bé chắc chắn, không tung hứng hay lắc mạnh em bé.
  • Nói chuyện với con thật nhiều: Raising Children cho biết mỗi từ bé nghe giúp phát triển ngôn ngữ và tăng gắn kết. AAP cũng nhắc trẻ có bố tham gia phát triển ngôn ngữ tốt hơn. Xem bài gắn kết bố và con.
  • Cùng mẹ đặt nếp và giới hạn: giờ ngủ, giờ xem màn hình, cách xử lý khi con ăn vạ. Con cần nghe cùng một thông điệp từ cả bố lẫn mẹ.
  • Đưa con đi khám: AAP cho biết sự tham gia của bố vào việc chăm sóc sức khoẻ của con có liên quan tới việc tuân thủ điều trị tốt hơn và sức khoẻ chung tốt hơn của trẻ.
Raising Children nhấn mạnh: qua mối quan hệ với bố, bé học được rằng thế giới an toàn, mình được yêu thương, và có người đáp lại khi mình khóc hay cười. Bé cũng học rất nhiều từ cách bố đối xử với mẹ và mọi người trong nhà.

Bố cũng cần được quan tâm

Làm bố là thay đổi lớn. AAP cho biết người bố cũng có thay đổi nội tiết, cộng thêm căng thẳng và thiếu ngủ có thể ảnh hưởng tâm trạng. Cơ quan Y tế Quốc gia Anh (NHS) cũng xác nhận người bố và người bạn đời có thể bị trầm cảm sau khi có con. Theo AAP, trầm cảm ở bố có thể ảnh hưởng tới cả mẹ và bé.

Bố nên tìm gặp bác sĩ hoặc chuyên gia sức khoẻ tâm thần nếu buồn bã, mất hứng thú với mọi thứ, cảm thấy vô vọng, cáu gắt, mất ngủ dù có thời gian nghỉ, khó gắn bó với con kéo dài hơn hai tuần. Nếu có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc con, hãy tìm trợ giúp ngay: nói với người thân, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115. Bố cũng là người ở vị trí tốt để nhận ra dấu hiệu trầm cảm sau sinh ở mẹ và đưa mẹ đi khám.

Câu hỏi thường gặp

Bố đi làm cả ngày thì có kịp gắn bó với con không?

Có. Những việc lặp lại mỗi ngày như tắm, đọc truyện, chơi 15–20 phút sau giờ làm vẫn tạo ra nhiều thời gian riêng giữa bố và con. Raising Children cho biết thời gian một-một với bé chính là viên gạch nền của mối quan hệ tích cực.

Bố không có kinh nghiệm, sợ bế con sai thì sao?

Không ai sinh ra đã biết chăm con. Raising Children cho rằng cách học tốt nhất là tự làm, dành nhiều thời gian chăm con, và hỏi nhân viên y tế khi cần. Bắt đầu từ việc nhỏ như thay tã hay bế con đi dạo.

Chế độ nghỉ khi vợ sinh của bố ở Việt Nam thế nào?

Lao động nam có chế độ nghỉ khi vợ sinh theo quy định bảo hiểm xã hội hiện hành; số ngày tuỳ trường hợp. Bố nên hỏi phòng nhân sự hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội để biết chính xác. AAP cho rằng nghỉ phép trong những tuần đầu giúp đặt nền móng cho sức khoẻ và sự phát triển của bé.

Bài viết là kiến thức phổ thông, không thay thế lời khuyên của bác sĩ dành riêng cho mẹ và bé. Khi lo lắng, hãy hỏi bác sĩ.

Nguồn tham khảo

  • AAP, HealthyChildren.org – New Dads & Partners: How Your Involvement Matters
  • AAP, HealthyChildren.org – Childhood Looks Better When Dad is in It: AAP Report Explained
  • UNICEF – Fathers are one of the best, yet most underutilized child development resources
  • Raising Children Network (Chính phủ Úc) – Becoming a dad: tips for the early days
  • NHS – Postnatal depression