🌱 Agoliva sắp ra mắt. Đăng ký sớm để nhận ưu đãi cho những gia đình đầu tiên.
🌱 Đăng ký sớm, miễn phí
Nuôi dạy con

Mẹ đi làm lại sau sinh: chuẩn bị cho con, giữ sữa và giữ mình

Agoliva · 13/11/2026 · 7 phút đọc · 0–6 tháng · 6–12 tháng

Mẹ đi làm lại sau sinh: chuẩn bị cho con, giữ sữa và giữ mình – Agoliva

Mẹ đi làm lại sau sinh: chuẩn bị cho con ở với bà hay đi nhà trẻ, tập bú bình, vắt và trữ sữa ở công ty, quyền nghỉ 60 phút mỗi ngày và cách giữ tinh thần.

Mẹ đi làm lại sau sinh: bắt đầu chuẩn bị từ khi nào?

Sáu tháng nghỉ thai sản trôi qua nhanh hơn mẹ tưởng. Bé vừa biết lẫy, biết cười thành tiếng thì mẹ đã phải nghĩ đến chuyện đi làm lại: con ở với ai, con có chịu bú bình không, sữa có bị mất không, mình có đủ sức không. Cảm giác vừa nhớ con vừa áy náy là chuyện rất nhiều mẹ trải qua. Chuẩn bị sớm và từng bước sẽ giúp cả mẹ lẫn bé đỡ chới với hơn.

Theo Bộ luật Lao động 2019, lao động nữ được nghỉ thai sản 6 tháng trước và sau khi sinh, trong đó thời gian nghỉ trước sinh không quá 2 tháng (Điều 139). Mẹ có thể đi làm lại sớm hơn khi đã nghỉ ít nhất 4 tháng, nếu báo trước, được công ty đồng ý và có xác nhận của cơ sở khám chữa bệnh rằng đi làm sớm không ảnh hưởng sức khoẻ (Điều 139). Mốc 6 tháng này cũng trùng với khuyến nghị của WHO và UNICEF: cho bé bú mẹ hoàn toàn 6 tháng đầu, sau đó ăn dặm và tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn. Vì vậy, khi mẹ đi làm lại, nhiều bé vẫn đang bú mẹ và mới tập ăn dặm.

Các nguồn đều khuyên: bắt đầu chuẩn bị vài tuần trước ngày đi làm, không đợi đến hôm trước.

Quyền lợi của mẹ nuôi con nhỏ theo luật

Bộ luật Lao động 2019 (Điều 137) quy định với lao động nữ nuôi con dưới 12 tháng tuổi:

  • Được nghỉ 60 phút mỗi ngày trong thời gian làm việc, vẫn hưởng đủ lương theo hợp đồng.
  • Công ty không được bố trí làm ban đêm, làm thêm giờ, đi công tác xa, trừ khi mẹ đồng ý.
  • Công ty không được sa thải hay đơn phương chấm dứt hợp đồng vì lý do nuôi con dưới 12 tháng tuổi (trừ một số trường hợp luật nêu). Nếu hợp đồng hết hạn trong thời gian này, mẹ được ưu tiên giao kết hợp đồng mới.

Luật có thể được sửa đổi, bổ sung theo thời gian. Mẹ nên hỏi phòng nhân sự hoặc công đoàn công ty để nắm quy định đang áp dụng và chế độ bảo hiểm xã hội của mình.

Gợi ý của Agoliva: mẹ có thể bàn với công ty dùng 60 phút này theo cách hợp nhất với mình, ví dụ chia thành hai lần vắt sữa giữa buổi sáng và buổi chiều, hoặc về sớm để kịp cữ bú chiều.

Chuẩn bị cho bé: người chăm và cữ bú mới

Chọn người chăm bé

Với nhiều gia đình Việt, ông bà là người trông bé đầu tiên. Có nhà thuê người giúp việc, có nhà gửi bé đi nhà trẻ. Dù chọn cách nào, những bước sau đều có ích:

  • Tập trước: NHS (Anh) khuyên thử vài buổi với người chăm hoặc nhà trẻ trước khi mẹ chính thức đi làm.
  • Trao đổi về sữa mẹ: CDC (Hoa Kỳ) gợi ý chọn nơi giữ trẻ ủng hộ việc nuôi con bằng sữa mẹ, đến thăm trước và hỏi họ bảo quản, hâm và cho bé uống sữa mẹ ra sao.
  • Ghi lại nếp của bé: giờ bú, giờ ngủ, cách bé thích được dỗ (gợi ý của Agoliva). Xem thêm bài gửi con cho người giúp việc.

Tập cho bé uống sữa mẹ bằng bình hoặc cốc

Raising Children Network (Úc) cho biết bé chỉ quen bú mẹ có thể cần thời gian để học uống sữa vắt bằng bình hoặc cốc. Họ gợi ý để người sẽ chăm bé cho bé uống sữa vắt trước ngày mẹ đi làm, và để lại một chiếc áo mẹ đã mặc giúp bé dịu lại khi nhớ mẹ. CDC cũng khuyên bắt đầu vắt sữa vài tuần trước để vừa tập cho mẹ, vừa giúp bé quen bình.

Nếu bé khóc khi mẹ đi

Trong nửa sau năm đầu, nhiều bé bắt đầu bám mẹ, khóc khi mẹ rời đi. Đây là một bước phát triển bình thường. Bố mẹ có thể đọc bài lo âu chia xa để có nghi thức chào tạm biệt ngắn gọn, đều đặn.

Giữ sữa khi đi làm: vắt, trữ và mang sữa về

Đi làm không có nghĩa là phải cai sữa. NHS nhấn mạnh việc bú bao lâu là quyền mẹ quyết định. Raising Children Network cho biết có nhiều cách: người nhà bế bé đến cho bú, mẹ tranh thủ về cho bú, hoặc cho bú trước và sau giờ làm, ban đêm, còn ban ngày bé uống sữa vắt hoặc sữa công thức.

  • Báo trước với công ty: CDC và NHS khuyên nói chuyện sớm với công ty về một chỗ riêng tư để vắt sữa (không phải nhà vệ sinh), chỗ cất sữa, chỗ rửa dụng cụ và giờ vắt.
  • Vắt sữa đều đặn: CDC khuyên vắt sữa với tần suất tương đương số cữ bé bú, vì sữa tiết ra theo nhu cầu. Raising Children Network gợi ý vắt vào những giờ gần với giờ bé thường bú, mỗi lần dành khoảng 15–30 phút.
  • Giữ nguồn sữa: AAP cho biết sữa giảm thường do bỏ cữ vắt hoặc vắt không đủ lâu. Nếu thấy sữa ít đi, vắt thường hơn, mỗi lần ít nhất 10 phút. Ở nhà, cho bé bú thường xuyên, cuối tuần cho bú trực tiếp nhiều hơn.
  • Thư giãn khi vắt: AAP gợi ý nghĩ về bé, nhìn ảnh bé giúp sữa xuống dễ hơn. Vừa vắt vừa làm việc thường không hiệu quả.
  • Rửa sạch dụng cụ sau mỗi lần dùng (CDC).

Trữ sữa mẹ bao lâu?

  • CDC: sữa để tủ lạnh tối đa 4 ngày, đặt sâu bên trong tủ nơi lạnh và ổn định nhất. Không có tủ lạnh thì để trong túi giữ nhiệt kèm túi đá lạnh tối đa 24 giờ, mang về nhà mỗi ngày.
  • NHS: sữa giữ trong tủ lạnh tối đa 5 ngày nếu tủ ở 4°C hoặc lạnh hơn. Nếu không chắc nhiệt độ tủ hoặc tủ ấm hơn 4°C, dùng trong 3 ngày.
  • Hai nguồn hơi khác nhau, nên chọn mốc ngắn hơn cho chắc. Ghi ngày vắt lên từng túi, bình để người chăm dùng túi cũ trước (CDC, NHS).
  • Raising Children Network: sữa đông lạnh đã rã đông dùng trong 4 giờ, không cấp đông lại.

Chăm sóc bản thân trong những tuần đầu

  • Đi làm lại giữa tuần: AAP gợi ý nếu được, bắt đầu vào giữa tuần để có 2–3 ngày làm quen trước khi làm trọn một tuần.
  • Chuẩn bị từ tối hôm trước: máy hút sữa, túi giữ nhiệt, đồ ăn nhẹ, miếng lót thấm sữa và một áo dự phòng (AAP).
  • Chia việc với bố: bố có thể lo rửa dụng cụ, cho bé uống sữa vắt, dỗ bé đêm (gợi ý của Agoliva).
  • Hỏi kinh nghiệm: NHS gợi ý hỏi những mẹ đã đi làm lại mà vẫn cho con bú.

Nếu mẹ thấy buồn bã, lo âu kéo dài, mất ngủ dù bé đã ngủ, hay không còn hứng thú với điều gì, hãy nói với người thân và bác sĩ. Bài trầm cảm sau sinh có thêm thông tin. Bé đang ở giai đoạn nào, mẹ xem bài bé 6 tháng tuổi.

Câu hỏi thường gặp

Đi làm lại có phải cai sữa cho con không?

Không. Nhiều mẹ vẫn cho con bú trước và sau giờ làm, ban đêm, và vắt sữa ở công ty cho bé uống ban ngày. WHO khuyên tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn.

Nên bắt đầu vắt trữ sữa trước khi đi làm bao lâu?

CDC và Raising Children Network gợi ý bắt đầu vài tuần trước ngày đi làm để mẹ quen vắt, có sẵn ít sữa dự trữ và bé quen uống bằng bình hoặc cốc.

Mẹ nuôi con nhỏ được về sớm 1 tiếng không?

Bộ luật Lao động 2019 cho lao động nữ nuôi con dưới 12 tháng tuổi nghỉ 60 phút mỗi ngày trong giờ làm, vẫn hưởng đủ lương. Cách dùng thời gian này, mẹ trao đổi với công ty.

Bài viết là kiến thức phổ thông, không thay thế lời khuyên của bác sĩ dành riêng cho mẹ và bé. Khi lo lắng, hãy hỏi bác sĩ.

Nguồn tham khảo

  • WHO – Infant and young child feeding: Fact sheet
  • CDC – 5 Tips for Returning to Work and Breastfeeding
  • NHS (Anh) – Breastfeeding and going back to work
  • Raising Children Network (Úc) – Breastfeeding & returning to work
  • Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), HealthyChildren.org – Expressing Breast Milk at Work: Tips for Nursing Parents
  • Bộ luật Lao động 2019 (số 45/2019/QH14), Điều 137 và 139 – văn bản tra cứu trên LuatVietnam