🌱 Agoliva sắp ra mắt. Đăng ký sớm để nhận ưu đãi cho những gia đình đầu tiên.
🌱 Đăng ký sớm, miễn phí
Cảm xúc – xã hội

Bé sợ người lạ, khóc khi mẹ đi làm: hiểu lo âu chia xa ở trẻ

Agoliva · 13/11/2026 · 7 phút đọc · 6–12 tháng · 1–2 tuổi

Bé sợ người lạ, khóc khi mẹ đi làm: hiểu lo âu chia xa ở trẻ – Agoliva

Bé sợ người lạ, khóc thét khi mẹ đi làm hay khi gửi ông bà, đi nhà trẻ là giai đoạn bình thường. Vì sao con như vậy và cách chào tạm biệt để con bớt khóc.

Bé sợ người lạ, khóc khi mẹ đi làm: vì sao?

Mới tháng trước bé còn cười với cả xóm, giờ thấy cô hàng xóm đưa tay bế là mếu máo. Mẹ vừa dắt xe máy ra cổng đi làm, bé đã khóc thét. Nhiều bố mẹ lo con nhát, con hư, hay con bị "quen hơi" vì được bế nhiều. Thật ra, bé sợ người lạ và khóc khi mẹ đi là một bước phát triển cảm xúc rất bình thường, thường được gọi là lo âu chia xa (separation anxiety).

Theo Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), sợ người lạ thường là một trong những mốc cảm xúc đầu tiên của bé. Lúc này bé đã nhận ra ai là người thân thiết nhất với mình, và hiểu rằng người đó có thể đi khỏi tầm mắt. AAP mô tả mong muốn được ở cạnh bố mẹ chính là dấu hiệu bé đã gắn bó với bố mẹ, chứ không phải bé bị chiều hư.

Mỗi bé phản ứng một kiểu khi bố mẹ rời đi: có bé bám chặt, có bé khóc to, có bé vẫy tay rồi quay lại chơi ngay. Sự khác biệt này phần lớn đến từ tính khí bẩm sinh của từng bé, không phải do bé nào ngoan hơn bé nào. Tổ chức ZERO TO THREE cũng lưu ý: chỉ riêng việc bé khóc khi xa mẹ hay dè chừng người lạ không nói lên được bé gắn bó an toàn hay không.

Giai đoạn này bắt đầu và qua đi khi nào?

  • Một số bé đã có biểu hiện từ 4–5 tháng, nhưng phần lớn rõ rệt hơn vào khoảng 9 tháng.
  • AAP cho biết lo âu chia xa thường lên cao nhất trong khoảng 10–18 tháng, rồi dịu dần vào nửa sau của năm thứ hai.
  • Có bé gần như không bám mẹ lúc nhỏ, đến 15 hoặc 18 tháng mới bắt đầu khóc khi chia tay.
  • Khi bé đói, buồn ngủ hoặc ốm, việc chia tay khó khăn hơn hẳn.

Ngay cả những người bé từng quen như ông bà nội ngoại hay cô giúp việc cũng có thể khiến bé né tránh, khóc hoặc úp mặt vào vai mẹ, nhất là khi họ tiến lại bế bé quá nhanh. AAP còn nhận xét: bé gắn bó vững vàng với bố mẹ có thể trải qua giai đoạn này sớm hơn và cũng vượt qua nhanh hơn.

Vì sao bé lại lo lắng như vậy?

Ở tuổi này, bé đã biết mẹ có thể đi khỏi, nhưng chưa hiểu chắc rằng mẹ sẽ quay về. Theo ZERO TO THREE, trong năm thứ hai bé thường khám phá xung quanh rồi quay về với người thân để tìm sự vỗ về, giống như về lại một "bến đỗ an toàn". Đến khoảng 2–3 tuổi, khi vốn từ nhiều hơn, bé hiểu chuyện đi và về dễ hơn. Vì vậy, một chút bám bố mẹ trước khi dám khám phá là chuyện bình thường.

Cách chào tạm biệt để con bớt khóc

  1. Chào ngắn, có nghi thức riêng: một cái thơm má, một cái đập tay, câu quen thuộc "Mẹ đi làm, chiều mẹ về với con". Nán lại càng lâu, nỗi lo của bé càng kéo dài.
  2. Lặp lại mỗi ngày: cùng một nghi thức, cùng khung giờ giúp bé đoán trước được chuyện gì sắp xảy ra.
  3. Dành trọn sự chú ý rồi mới đi: ôm con, nhìn con, nói lời tạm biệt và hứa sẽ về. Sau đó đi luôn, kể cả khi bé đang khóc.
  4. Đã đi thì đừng quay lại: quay vào "ngó con thêm tí" khiến bé phải chia tay thêm một lần nữa.
  5. Nói theo mốc thời gian của bé: "con ngủ trưa dậy là mẹ về" dễ hiểu hơn "5 giờ chiều mẹ về".
  6. Chọn thời điểm thuận lợi: nếu được, rời đi khi bé đã ngủ đủ và ăn no.
  7. Giữ nét mặt bình tĩnh: CDC cho biết khoảng 2 tuổi, bé hay nhìn nét mặt bố mẹ để biết nên phản ứng thế nào trước tình huống mới. Mẹ chào con bằng giọng vui vẻ, chắc chắn thay vì rơm rớm nước mắt thì bé cũng dễ yên tâm hơn (đây là gợi ý của Agoliva dựa trên mốc phát triển này).

AAP nhắc rằng nước mắt của bé thường nguôi đi trong vài phút sau khi mẹ đi. Vì vậy, khi bà nhắn "mẹ vừa đi là con chơi rồi", bố mẹ có thể tin và yên tâm đi làm.

Mẹo cho người ở lại: ông bà hoặc cô giáo nên chuẩn bị sẵn một trò để đánh lạc hướng bé ngay khi mẹ quay đi, chẳng hạn cùng ra ban công vẫy tay, xem con mèo hay mở hộp đồ chơi bé thích.

Chuẩn bị trước khi gửi ông bà hay đi nhà trẻ

  • Tập xa nhau từng chút một: ngay trong nhà, mẹ sang phòng bên vài phút rồi quay lại, vui vẻ nói "Mẹ đây rồi".
  • Cho bé làm quen người chăm sóc mới khi có mẹ ở cạnh: người mới nên lại gần chậm rãi, ngồi ngang tầm bé, chờ bé tự tiến tới thay vì bế ngay.
  • Tập đưa đón trước: AAP gợi ý cho bé chơi với ông bà, người chăm sóc khác và thử đến nhà trẻ vài buổi ngắn trước khi bắt đầu đi học chính thức.
  • Mang theo đồ quen: chiếc khăn, con thú bông quen thuộc có thể trở thành một phần của nghi thức chào tạm biệt.

Một vài gợi ý thêm của Agoliva khi bé sắp làm quen người chăm sóc mới:

  • Nhắc tên người đó với bé vài hôm trước, kể về họ bằng giọng vui vẻ.
  • Buổi đầu, để bé "làm chủ nhà": dẫn cô hay bà đi xem đồ chơi, góc chơi của mình trong lúc mẹ ngồi cạnh.
  • Ghi lại cho người chăm sóc nếp ăn, giờ ngủ và cách dỗ quen thuộc của bé, ví dụ bé thích được vỗ lưng hay nghe hát ru bài nào.
  • Với bé hay bám, bắt đầu bằng những buổi chơi với một bạn thay vì chỗ đông người, bố mẹ chơi cùng rồi lùi ra xa dần. Đừng ép bé phải chào hay chơi ngay.

Khi bé đã lớn hơn và biết nói, bé có thể "mặc cả" để giữ mẹ ở lại. Bố mẹ vẫn giữ nguyên nghi thức, nhẹ nhàng nhưng nhất quán. Muốn hiểu sâu hơn vì sao sự gắn bó lại quan trọng, bố mẹ có thể đọc bài gắn bó an toàn.

Khi nào nên hỏi bác sĩ?

Phần lớn trẻ vượt qua giai đoạn này một cách tự nhiên. AAP cho biết lo âu chia xa diễn ra hằng ngày kéo dài sau tuổi mẫu giáo là hiếm gặp. Bố mẹ nên trao đổi với bác sĩ nhi khi:

  • Bố mẹ lo rằng con mãi không thích nghi được khi xa mình, dù đã kiên nhẫn áp dụng các cách trên.
  • Bé quấy khóc khác thường kèm dấu hiệu ốm (sốt, bỏ ăn, mệt lả), vì khi ốm bé cũng bám người hơn. Xem thêm bài con bị sốt.

Câu hỏi thường gặp

Bé mấy tháng thì bắt đầu sợ người lạ?

Mỗi bé một khác. Có bé từ 4–5 tháng đã dè dặt với người lạ, nhưng ở nhiều bé, biểu hiện rõ hơn vào khoảng 9 tháng. Lo âu chia xa thường lên cao trong khoảng 10–18 tháng rồi giảm dần.

Con khóc khi đi nhà trẻ bao lâu thì quen?

Không có một con số chung cho mọi bé. Điều bố mẹ có thể làm là giữ nghi thức chào tạm biệt ngắn và đều đặn, hỏi cô giáo xem bé nín sau bao lâu. Thường bé nguôi đi trong vài phút sau khi bố mẹ rời đi.

Có nên lén đi khi con đang mải chơi cho đỡ khóc?

Lời khuyên của AAP là chào tạm biệt rõ ràng, ngắn gọn, hứa sẽ về rồi đi nhanh, chứ không biến mất. Lẻn đi có thể khiến lần sau bé càng bám chặt và cảnh giác hơn vì không biết lúc nào mẹ sẽ đi (đây là nhận định của Agoliva). Một lời chào đều đặn mỗi ngày giúp bé dần tin rằng bố mẹ đi rồi sẽ quay lại.

Bé không cho bà bế có phải bé không thương bà?

Không phải. Ở giai đoạn này, ngay cả người thân quen cũng có thể khiến bé né tránh nếu tiến lại quá nhanh. Bà cứ ngồi gần, chơi cùng đồ chơi của bé và để bé tự sà vào lòng khi sẵn sàng.

Bài viết là kiến thức phổ thông, không thay thế lời khuyên của bác sĩ dành riêng cho mẹ và bé. Khi lo lắng, hãy hỏi bác sĩ.

Nguồn tham khảo

  • ZERO TO THREE – Attachment Styles in Early Childhood: What Parents and Professionals Should Know
  • CDC – Milestones by 2 Years
  • Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), HealthyChildren.org – Soothing Your Child's Separation Anxiety
  • Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), HealthyChildren.org – Emotional and Social Development: 8 to 12 Months