🌱 Agoliva sắp ra mắt. Đăng ký sớm để nhận ưu đãi cho những gia đình đầu tiên.
🌱 Đăng ký sớm, miễn phí
Cảm xúc – xã hội

Anh chị em tranh giành, đánh nhau: bố mẹ nên làm gì cho đúng?

Agoliva · 13/11/2026 · 7 phút đọc · 1–2 tuổi · 2–3 tuổi

Anh chị em tranh giành, đánh nhau: bố mẹ nên làm gì cho đúng? – Agoliva

Anh chị em tranh giành đồ chơi, đánh nhau là chuyện thường. Vì sao trẻ hay giành nhau, khi nào nên can, cách giúp các con hoà thuận, khi nào cần hỏi chuyên gia.

Anh chị em tranh giành, đánh nhau có bình thường không?

Nhà có hai con nhỏ, gần như ngày nào bố mẹ cũng nghe tiếng "của con!", tiếng khóc ré lên, rồi một đứa chạy lại mách. Ông bà hay cười bảo "anh em như thể tay chân, lớn lên khắc thương nhau". Điều đó thường đúng, nhưng trong lúc chờ các con lớn, bố mẹ vẫn cần biết cách xử lý mỗi lần anh chị em tranh giành.

Trang KidsHealth của hệ thống nhi khoa Nemours (Hoa Kỳ) cho biết việc anh chị em cãi nhau, giành nhau là rất phổ biến. Sự ganh đua có khi bắt đầu từ trước khi em bé ra đời, và tiếp diễn khi các con lớn lên, tranh nhau từ món đồ chơi đến sự chú ý của bố mẹ. Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cũng nói dù bố mẹ làm gương tốt đến đâu, anh chị em vẫn sẽ có lúc xích mích, và điều các con giận nhau thay đổi theo tuổi: với trẻ nhỏ, thường là chuyện một đứa muốn lấy món đồ chơi yêu thích của đứa kia.

Mục tiêu không phải là ngôi nhà không có tiếng cãi nhau, mà là giúp các con biết bất đồng mà không làm đau nhau.

Vì sao trẻ 1–3 tuổi hay giành nhau?

  • Nhu cầu thay đổi theo giai đoạn. KidsHealth giải thích trẻ mới biết đi vốn rất giữ đồ của mình và đang học cách khẳng định ý muốn. Nên khi em bé cầm món đồ của anh, anh dễ phản ứng mạnh.
  • Tính khí mỗi con khác nhau. Một bé dễ chịu, một bé dễ nổi nóng thì va chạm nhiều hơn. Xem thêm bài tính khí của trẻ.
  • Trẻ học theo cách người lớn giải quyết bất đồng. Theo KidsHealth, nếu con thường thấy người lớn quát, đập cửa, cãi to khi có chuyện, con dễ mang thói quen ấy vào cách cư xử với anh chị em.
  • Kỹ năng chia sẻ còn non. Mạng lưới Raising Children (Úc) lưu ý trẻ 2–3 tuổi đang học chia sẻ và chờ lượt, nhưng vẫn cần người lớn giám sát và giúp đỡ. Bảng mốc của CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ) cho thấy khoảng 30 tháng, nhiều trẻ mới "chơi cạnh trẻ khác và đôi khi chơi cùng". Bảng mốc 2 tuổi của CDC cũng chỉ ra trẻ bắt đầu biết để ý khi người khác đau hay buồn; lòng thương em đang nảy mầm, nhưng chờ bé tự nhường em mọi lúc là đòi hỏi hơi sớm. Bài bé 24 tháng tuổi có thêm về giai đoạn này.

Nếu nhà mới có em bé, cảm giác bị "chia" bố mẹ là nguồn ganh tị rất lớn. Bài bé ghen tị khi có em nói kỹ hơn về giai đoạn này.

Khi các con giành nhau: lúc nào để con tự giải quyết, lúc nào cần can?

AAP cho biết với các con còn nhỏ, bố mẹ sẽ phải vào cuộc thường xuyên hơn, và cần nhắc đi nhắc lại vài luật đơn giản như không đánh nhau. Khi con lớn dần, bố mẹ có thể lùi lại. Với bất đồng nhỏ, hãy cho các con cơ hội tự giải quyết, kể cả khi cần tách ra một lúc trước đã. Nếu các con không tự gỡ được, hoặc bố mẹ lo cho sự an toàn về thân thể hay tinh thần của một đứa, hãy bước vào như một người bình tĩnh, trung lập, lắng nghe công bằng trước khi quyết định.

KidsHealth gợi ý vài bước khi bố mẹ can thiệp:

  1. Tách các con ra cho tới khi bình tĩnh. Đừng "xử án" ngay lúc đang nóng, kẻo cơn giận bùng lại.
  2. Đừng quá tập trung tìm xem ai có lỗi. Hai đứa cùng tham gia thì mỗi đứa đều có phần.
  3. Tìm cách để cả hai cùng được. Cùng muốn một món đồ thì có thể tìm trò chơi chung thay thế.
  4. Giải quyết vấn đề cùng các con, không làm thay các con.

KidsHealth cũng nhắc: nếu lần nào bố mẹ cũng nhảy vào, các con dễ quen chờ người lớn "cứu", còn đứa kia thấy em luôn được bênh nên càng ấm ức. Qua những lần xích mích được hướng dẫn, trẻ học dần cách hiểu người khác, thương lượng và kiềm chế cơn nóng.

Câu nói gợi ý: "Hai con đều muốn chiếc xe tải. Bây giờ chiếc xe để trên bàn, mẹ giữ. Con nào có cách để cả hai cùng chơi?" Với bé chưa đầy hai tuổi, bố mẹ tự đưa ra cách: "Anh đẩy xe tới, em đẩy xe về nhé."

Cách giúp anh chị em hoà thuận mỗi ngày

Đặt vài luật nhà ngắn gọn

Cả AAP và KidsHealth đều khuyên đặt luật rõ ràng, ví dụ: không đánh, không giật, nói lời tử tế. Với trẻ 1–3 tuổi, luật càng ngắn càng dễ nhớ: "Tay để vuốt nhẹ, không để đánh." Nhà có ông bà sống cùng thì nên thống nhất luật với ông bà.

Công bằng không có nghĩa là giống hệt nhau

KidsHealth khuyên đừng để các con khiến mình nghĩ mọi thứ lúc nào cũng phải "chia đều", vì có lúc một đứa cần nhiều hơn. Gợi ý của Agoliva: thay câu quen miệng "con lớn rồi phải nhường em" bằng lời ghi nhận cảm xúc của con lớn ("Con muốn giữ chiếc xe vì con đang chơi dở, mẹ hiểu"), rồi mới cùng tìm cách. Bé lớn cũng chỉ mới hai, ba tuổi.

Dành thời gian riêng cho từng con

KidsHealth và AAP đều nhấn mạnh thời gian một-một với từng con, theo đúng sở thích của con. Gợi ý của Agoliva: chỉ cần 10–15 phút mỗi ngày, lúc em ngủ trưa, bố đưa anh ra công viên đầu ngõ hay cùng anh nhặt rau; con cảm thấy mình vẫn có "phần riêng" của bố mẹ.

Cho mỗi con một góc đồ riêng

KidsHealth gợi ý để các con có không gian và đồ chơi của riêng mình, không phải lúc nào cũng chia đôi. Gợi ý của Agoliva: một chiếc rổ nhựa riêng cho mỗi đứa, đặt món đồ "quý nhất" của anh lên kệ cao khi em đang bò quanh, sẽ giảm hẳn số lần giành nhau.

Chơi chung kiểu cùng một đội

AAP gợi ý với các con hay ganh đua, hãy chọn trò hợp tác hoặc không tính điểm. Gợi ý của Agoliva: cùng xếp "đoàn tàu" bằng hộp giấy, cùng tưới cây ngoài ban công, rồi khen điều mình thấy: "Hai anh em lăn bóng qua lại khéo quá."

Lưu ý an toàn

  • Khi trẻ đánh, cắn, xô ngã, hãy can ngay và tách ra. KidsHealth nói rõ bố mẹ cần bước vào khi có nguy cơ bị đau.
  • Gợi ý của Agoliva: đừng để bé hai, ba tuổi một mình với em sơ sinh hay em mới biết bò, kể cả vài phút. Bé lớn chưa lường được sức mình khi ôm, đè hay kéo em.
  • Không đánh con để dạy con không đánh em. Xem bài kỷ luật tích cực để có cách khác.

Khi nào nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia?

KidsHealth cho biết trong một số ít trường hợp, mâu thuẫn anh chị em nặng đến mức ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày. Nên tìm hỗ trợ khi:

  • Có nguy cơ thật sự gây thương tích cho một thành viên trong nhà.
  • Xung đột làm tổn hại lòng tự trọng hoặc tinh thần của một đứa trẻ.
  • Chuyện các con căng thẳng đến mức ảnh hưởng tới quan hệ vợ chồng.
  • Có dấu hiệu liên quan đến vấn đề khác, ví dụ một bé thường xuyên buồn bã, thu mình.

Hãy bắt đầu bằng việc trao đổi với bác sĩ nhi; bác sĩ sẽ giúp xem gia đình có cần thêm hỗ trợ không.

Câu hỏi thường gặp

Bé 2 tuổi hay đánh em phải làm sao?

Can ngay, tách hai bé ra, nói ngắn và bình tĩnh: "Mẹ không để con đánh em. Con đang giận, mình ngồi đây thở với mẹ." Sau đó dạy con cách khác để nói điều mình muốn.

Có nên bắt anh chị luôn nhường em?

Nhường nhịn là nếp đẹp, nhưng trẻ 2–3 tuổi chỉ đang tập chia sẻ và chờ lượt. Thay vì bắt nhường, hãy dạy luân phiên ("chơi xong lượt này rồi đến em") và cho con lớn giữ vài món đồ riêng.

Anh em hay cãi nhau thì lớn lên có ghét nhau không?

Theo AAP, xích mích là chuyện tự nhiên và mối quan hệ anh chị em còn thay đổi nhiều theo thời gian. Qua những lần được hướng dẫn giải quyết bất đồng, các con học cách tôn trọng và hỗ trợ nhau. Thời gian vui vẻ cả nhà bên nhau là "chất keo" quan trọng.

Bài viết là kiến thức phổ thông, không thay thế lời khuyên của bác sĩ dành riêng cho mẹ và bé. Khi lo lắng, hãy hỏi bác sĩ.

Nguồn tham khảo

  • Nemours KidsHealth – Sibling Rivalry
  • AAP, HealthyChildren.org – Sibling Relationships: How to Help Your Kids Build Healthy Bonds
  • CDC – Important Milestones: Your Child By Two Years, By 30 Months
  • Raising Children Network – Development tracker: 2-3 years