Gắn kết bố và con: cách bố gần gũi em bé sơ sinh đến 12 tháng tuổi

Bố không thấy gắn bó ngay với con có lạ không? Cách gắn kết bố và con từ sơ sinh đến 12 tháng: da kề da, tự tay chăm, trò chuyện, chơi "giao bóng và đáp lại".
Gắn kết bố và con có cần "tiếng sét" ngay từ đầu?
Nhiều ông bố kể lại rằng lần đầu bế con, họ thấy thương ngay lập tức. Nhưng cũng có không ít ông bố thấy mình lóng ngóng, đứng ngoài cuộc: mẹ cho bú, bà tắm, còn bố chẳng biết làm gì. Nếu bố đang thấy vậy, đó là điều rất thường gặp. Gắn kết bố và con thường được xây dần qua từng ngày chăm sóc.
Trong một video của Raising Children Network (Chính phủ Úc), các ông bố chia sẻ rằng lúc đầu họ có cảm giác "mình đứng ở đâu, mình làm được gì", và sự gắn bó thật sự cần thời gian và sự điều chỉnh. Một số bố mẹ trong video cho biết khoảnh khắc ấy chỉ đến khi bé bắt đầu nhìn vào mắt, mỉm cười đáp lại họ. Theo bảng mốc của CDC, khoảng 2 tháng tuổi nhiều bé đã mỉm cười khi bố mẹ nói chuyện hay cười với mình; xem bài bé 2 tháng tuổi.
Theo Raising Children, trong những tuần và tháng đầu, việc của bố là bắt đầu xây một mối quan hệ yêu thương, đáng tin cậy và biết đáp lại bé. Mối quan hệ này ảnh hưởng tới sự phát triển, học hỏi và hạnh phúc của bé, cả bây giờ lẫn sau này.
Da kề da và những cái ôm của bố
Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cho biết bố có thể đóng vai trò quan trọng trong việc ôm bé da kề da ("kangaroo care") ngay sau sinh, nhất là khi mẹ cần được chăm sóc y tế. So với nằm cũi trong hai giờ đầu sau sinh, bé nằm trên ngực bố khóc ít hơn, ngủ sớm hơn và ít kích động hơn.
Raising Children nói thêm: sự đụng chạm khiến bé thấy vui, an toàn và yên tâm, đồng thời xây dựng lòng tin và sự kết nối với bố. Bé thích được áp da kề da, nên hãy ôm bé như vậy bất cứ khi nào có thể. Không áp da được thì bế và ôm bé thật thường xuyên. Áp bé vào ngực, bé nghe được nhịp tim bố và thường dễ dịu lại.
Tự tay chăm con mỗi ngày
Raising Children khuyên bố tham gia chăm bé ngay từ đầu: mặc đồ, dỗ ngủ, chơi, tắm, thay tã. Đây là cách tốt nhất để bố có kỹ năng và tự tin, và những việc thường ngày này tạo ra nhiều thời gian riêng giữa bố và con, viên gạch nền của một mối quan hệ tích cực. Một vài gợi ý của Agoliva để bố bắt đầu:
- Nhận một "ca" cố định: tắm tối, thay tã sau cữ bú đêm, hoặc bế con đi dạo quanh nhà mỗi sáng trước khi đi làm.
- Học tín hiệu của bé: Raising Children cho biết bé báo nhu cầu qua hành vi và cử chỉ, và chú ý tới chúng thì dần dần bố sẽ hiểu bé cần gì. Ví dụ của Agoliva: bé quay mặt đi, ưỡn người có thể là đã mệt; bé mút tay, rúc đầu tìm vú có thể là đói.
- Có một nghi thức riêng: một bài hát ru của bố, một câu chúc ngủ ngon, một vòng "chào cây, chào đèn" trước giờ ngủ.
- Hỗ trợ cữ bú: AAP gợi ý bố bế bé tới cho mẹ, giúp mẹ chỉnh tư thế, rồi thay tã và đặt bé về cũi an toàn sau khi bú.
Khi ông bà ở cùng và rất thạo việc, bố vẫn nên giữ cho mình vài việc chăm con, để mỗi người đều có thời gian riêng với bé.
Trò chuyện và "giao bóng, đáp lại"
Trung tâm Phát triển Trẻ em của Đại học Harvard gọi những trao đổi qua lại giữa bé và người lớn là "serve and return" (giao bóng và đáp lại). Khi bé bập bẹ, ra hiệu hay khóc, và người lớn đáp lại bằng ánh mắt, lời nói hay một cái ôm, những tương tác này giúp xây và củng cố kết nối thần kinh trong não bé. Harvard đưa ra 5 bước:
- Nhận ra "cú giao bóng" và cùng chú ý với bé: bé nhìn, chỉ, phát ra tiếng, khua tay chân là bé đang "giao bóng".
- Đáp lại bằng sự ủng hộ, khích lệ: một cái ôm, lời nói nhẹ, gật đầu, mỉm cười, hoặc nhặt món đồ bé đang chỉ đưa lại gần.
- Gọi tên điều bé đang thấy, làm hay cảm nhận: "Con đang nhìn con mèo đấy à?"
- Lần lượt và chờ đợi: chờ để bé có thời gian đáp lại, cuộc "chuyền bóng" sẽ kéo dài hơn.
- Nhận ra lúc bé muốn kết thúc hay bắt đầu điều mới: bé quay đi, buông đồ chơi là lúc để theo bé sang việc khác.
Raising Children cũng khuyên bố nói chuyện với bé càng nhiều càng tốt, kể cả khi đang bế hay thay tã: "Mình thay tã nhé. Dễ chịu hơn rồi phải không?". Mỗi từ bé nghe đều giúp phát triển ngôn ngữ và tăng gắn kết. Đọc truyện, kể chuyện, hát cũng có tác dụng như vậy. Bố đừng ngại nói giọng "em bé" với con; xem bài nói chuyện giọng em bé.
Bố với bé 6–12 tháng
Nửa sau năm đầu, bé lẫy, ngồi, bò và chơi tương tác nhiều hơn. Gợi ý của Agoliva cho những trò bố con đơn giản với đồ có sẵn trong nhà:
- Ú òa sau cái khăn: Raising Children cũng gợi ý những trò đơn giản như ú òa hay làm mặt hề khi mặc đồ cho bé.
- Bò đuổi trên thảm: bố bò chậm phía sau, bé bò lên trước rồi ngoái lại cười.
- Gõ "trống" nồi xoong: một cái nồi nhỏ úp ngược và chiếc thìa gỗ.
- Đi dạo xem cây: bế bé quanh ngõ buổi sáng mát, chỉ tay gọi tên con chim, chiếc xe, bông hoa.
Chơi vận động nhẹ nhàng thôi: giữ chắc đầu cổ bé, không tung hứng hay lắc mạnh em bé.
Khi nào bố nên tìm hỗ trợ?
Raising Children khuyên nếu bố hoặc mẹ thấy khó đối phó với việc chăm bé, hay ai trong hai người thấy buồn chán, tụt dốc, hãy tìm gặp nhân viên y tế. AAP cũng cho biết người bố có thể bị trầm cảm sau sinh. Nếu bố vẫn thấy xa cách con sau nhiều tuần, hay cáu gắt, mất ngủ, không còn hứng thú với điều gì, hãy nói chuyện với bác sĩ. Nếu có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc bé, cần tìm trợ giúp ngay hoặc gọi cấp cứu 115. Xem thêm bài vai trò của người bố.
Câu hỏi thường gặp
Bé chỉ đòi mẹ, bố bế là khóc thì sao?
Điều này hay gặp, nhất là khi bé đói, buồn ngủ hoặc đang trong giai đoạn lạ người. Gợi ý của Agoliva: bố bế bé vào những lúc bé đã no và vui, giữ những việc chăm sóc cố định mỗi ngày, và đừng tự ái. Sự gắn bó lớn dần theo số lần bố có mặt.
Bố có nên ôm con da kề da khi bé đã vài tháng?
Có thể. Raising Children khuyên ôm bé da kề da bất cứ khi nào có thể, và nếu không thì bế bé thường xuyên. Nhớ chỉ làm khi bố tỉnh táo.
Bố đi làm xa, ít gặp con thì làm sao gắn kết?
Gợi ý của Agoliva: dồn thời gian ở nhà cho những việc chăm con trực tiếp, gọi video để bé nghe giọng và thấy mặt bố, và giữ một nghi thức quen mỗi lần về. Với bé dưới 1 tuổi, ở cạnh và chăm bé trực tiếp vẫn là quan trọng nhất.
Nguồn tham khảo
- Raising Children Network (Chính phủ Úc) – Becoming a dad: tips for the early days
- Raising Children Network (Chính phủ Úc) – Bonding for dads (video)
- AAP, HealthyChildren.org – New Dads & Partners: How Your Involvement Matters
- Harvard Center on the Developing Child – Serve and Return
- Harvard Center on the Developing Child – 5 Steps for Brain-Building Serve and Return
- CDC – Important Milestones: Your Baby By Two Months
Bài viết liên quan
Nuôi dạy conMẹ đi làm lại sau sinh: chuẩn bị cho con, giữ sữa và giữ mình
Mẹ đi làm lại sau sinh: chuẩn bị cho con ở với bà hay đi nhà trẻ, tập bú bình, vắt và trữ sữa ở công ty, quyền nghỉ 60 phút mỗi ngày và cách giữ tinh thần.
Nuôi dạy conDạy con an toàn với chó mèo: phòng chó cắn, mèo cào và bệnh dại
Dạy con an toàn với chó mèo từ 1–3 tuổi: cách chào chó, lúc nào tránh xa, làm gì khi bé bị chó cắn, mèo cào để phòng bệnh dại, khi nào phải gọi 115.
Nuôi dạy conNuôi chó mèo khi nhà có trẻ nhỏ: lợi ích, rủi ro và cách an toàn
Nhà có trẻ nhỏ có nên nuôi chó mèo? Lợi ích, rủi ro, con vật nào không hợp với trẻ dưới 5 tuổi, cách đón em bé về nhà có thú cưng và giữ vệ sinh an toàn.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
