Đồ chơi tự làm cho bé 1–3 tuổi từ đồ có sẵn trong nhà

Đồ chơi tự làm cho bé 1–3 tuổi từ thùng carton, chai nhựa, nồi niêu: AAP nói đồ chơi đơn giản là tốt nhất. Ý tưởng trò chơi và cách làm cho an toàn.
Đồ chơi tự làm cho bé: đơn giản mà đủ
Bố mẹ nào cũng từng thấy cảnh này: mua món đồ chơi đắt tiền về, con chơi vài phút rồi quay sang chơi... cái thùng đựng nó. Hoá ra đó không phải chuyện lạ. Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), trong báo cáo "Chọn đồ chơi phù hợp cho trẻ nhỏ trong thời đại số", nói rằng đồ chơi tốt nhất không cần hào nhoáng, đắt tiền hay đi kèm ứng dụng; "đơn giản, trong trường hợp này, thực sự tốt hơn".
AAP còn nêu ví dụ rất gần gũi: chất lượng cao không có nghĩa là đắt, và những thứ đơn giản như thùng carton hay xấp giấy vẫn làm trẻ nhỏ vui. Điều quan trọng nhất, theo AAP, là đồ chơi giúp bố mẹ và con chơi, giả vờ và tương tác cùng nhau. Vì vậy đồ chơi tự làm từ đồ có sẵn trong nhà không phải là "đồ chơi tạm", mà là một lựa chọn rất tốt.
Bé 1–3 tuổi chơi được gì? Mốc theo tuổi
Chọn trò hợp với khả năng của con giúp con vừa thích vừa có chút thử thách. AAP cho rằng đồ chơi lý tưởng là đồ chơi hợp với kỹ năng hiện tại và khuyến khích kỹ năng mới. Theo bảng mốc của CDC:
- Khoảng 18 tháng: bé bắt chước bố mẹ làm việc nhà như quét nhà, chơi đồ chơi theo cách đơn giản như đẩy xe, vẽ nguệch ngoạc.
- Khoảng 2 tuổi: bé giữ hộp bằng một tay và mở nắp bằng tay kia, thử bấm nút, vặn núm, chơi cùng lúc nhiều món như đặt đồ ăn đồ chơi lên đĩa, đá bóng và chạy.
- Khoảng 30 tháng: bé dùng đồ vật để giả vờ, như cho búp bê "ăn" một khối gỗ; vặn tay nắm cửa, mở nắp vặn; làm theo yêu cầu hai bước.
- Khoảng 3 tuổi: bé xâu được những vật to như hạt lớn hay nui ống.
Vì sao đồ chơi tự làm có ích cho con?
AAP chia đồ chơi truyền thống thành các nhóm, nhóm nào cũng có thể tự làm ở nhà:
- Giả vờ: đồ dùng, đồ ăn, xe cộ giúp trẻ tập dùng lời và câu chuyện để bắt chước, mô tả và đối mặt với chuyện thật trong đời sống.
- Vận động tinh, thao tác: khối, hình, đồ ghép giúp trẻ học giải quyết vấn đề, hỗ trợ ngôn ngữ và phát triển não.
- Vận động thô: bóng, đồ chơi đẩy kéo giúp phát triển thể chất.
- Mỹ thuật: giấy, bút sáp giúp trẻ sáng tạo và khéo tay hơn.
Thêm một điểm cộng: khi bố mẹ cùng làm đồ chơi với con, chính lúc cắt, dán, thử nghiệm đã là giờ chơi chung mà AAP coi trọng.
Ý tưởng đồ chơi tự làm từ đồ có sẵn trong nhà Việt
Thùng carton
- Đường hầm: nối hai, ba thùng to, bỏ đáy, cho con bò qua. Bố mẹ đứng đầu kia gọi con.
- Ô tô, con thuyền: một thùng to vừa con ngồi lọt, vẽ thêm bánh xe. Con 18 tháng thích đẩy, con 2–3 tuổi thích ngồi vào "lái" và tưởng tượng.
- Hộp thả bóng: khoét lỗ tròn trên nắp thùng nhỏ cho con thả bóng nhựa to, rồi mở nắp tìm lại.
Chai, hộp nhựa đã rửa sạch
- Chai lắc: cho ít gạo hoặc đậu vào chai nhựa, vặn chặt nắp rồi quấn băng dính kín. Con lắc, lăn, nghe tiếng.
- Tháp hộp: hộp sữa chua, hộp nhựa to nhỏ để chồng lên rồi đẩy đổ, hoặc lồng vào nhau.
- Hộp có nắp: giấu món đồ con thích vào hộp có nắp dễ mở, phù hợp mốc mở nắp của bé 2 tuổi.
Bếp và đồ nhà
- Ban nhạc nồi niêu: nồi nhôm nhỏ, bát inox, thìa gỗ để gõ. Xem thêm bài cho bé chơi nhạc cụ.
- Góc bếp giả vờ: nồi, muôi, đĩa nhựa, vài củ quả to để con "nấu cơm" mời ông bà. Bài chơi giả vờ có thêm gợi ý.
- Ném bóng vào rổ: rổ giặt đồ và vài quả bóng mềm hoặc đôi tất cuộn tròn.
Trò có luật đơn giản
Trung tâm Phát triển Trẻ em của Đại học Harvard gợi ý cho trẻ 18–36 tháng các trò vận động có luật nhỏ, như lần lượt chạy tới "vạch đích" rồi quay lại, hay nhảy múa rồi đứng im khi nhạc tắt. Harvard cũng gợi ý trò phân loại theo kích thước, hình dạng hoặc màu. Gối, ghế nhựa thấp, rổ đựng đồ là đủ để làm "đường đua" và các "trạm" phân loại trong phòng khách.
Lưu ý an toàn khi tự làm đồ chơi
- Tránh vật nhỏ. AAP khuyên giữ xa tầm tay trẻ đồng xu, bi, bóng nhỏ, nắp bút, bóng bay, đồ chơi có thể bóp lọt hẳn vào miệng. Nắp chai, hạt cườm, cúc áo không phải đồ chơi cho bé.
- Không dùng pin cúc áo và nam châm lực mạnh. AAP khuyên tránh đồ chơi có pin cúc áo hoặc nam châm lực mạnh; pin cúc áo có thể gây bỏng bên trong nếu nuốt.
- Chai lắc phải kín tuyệt đối. Hạt gạo, hạt đậu là thứ dễ hóc. Gợi ý của Agoliva: kiểm tra nắp mỗi lần chơi, chai nứt thì bỏ ngay.
- Gợi ý của Agoliva: không dùng túi ni lông, dây dài; cắt mép thùng carton, hộp nhựa cho nhẵn; không dùng chai, lọ từng đựng hoá chất, thuốc.
- Luôn có người lớn chơi cùng, nhất là với đồ chứa hạt nhỏ hay nước.
Xem thêm bài chọn đồ chơi cho con.
Khi nào nên hỏi bác sĩ
- Khoảng 18 tháng, bé không bắt chước việc nhà, không chơi đồ chơi theo cách đơn giản (mốc CDC).
- Khoảng 2 tuổi, bé chưa thử bấm nút, mở nắp, hay không chơi cùng lúc với nhiều món.
- Khoảng 30 tháng, bé chưa chơi giả vờ.
- Bé mất đi kỹ năng đã có, hoặc bố mẹ có cảm giác con khác thường.
CDC khuyên đừng "chờ xem": hãy hỏi bác sĩ về sàng lọc phát triển. Mốc chung có ở bài bé 20 tháng tuổi.
Câu hỏi thường gặp
Đồ chơi tự làm có tốt bằng đồ chơi mua không?
AAP cho rằng đồ chơi tốt nhất không cần đắt; thùng carton hay xấp giấy vẫn làm trẻ vui, và điều quan trọng là bố mẹ chơi cùng con. Đồ tự làm an toàn hoàn toàn có thể tốt như đồ mua.
Bé 1 tuổi nên chơi đồ chơi tự làm gì?
Hộp có nắp, cốc và hộp lồng nhau, chai lắc đã dán kín, thùng carton để đẩy hay bò qua. Chọn đồ to, nhẵn, và luôn ngồi cạnh con.
Đồ chơi điện tử có giúp con thông minh hơn?
AAP lưu ý đồ chơi điện tử tự chúng không mang lại sự tương tác với bố mẹ, điều rất quan trọng cho sự phát triển, và nhiều quảng cáo "giáo dục" không có căn cứ.
Nguồn tham khảo
- AAP, HealthyChildren.org – Toy Buying Tips for Babies & Young Children: AAP Report Explained
- AAP, HealthyChildren.org – Ignore the Flashing Screens: The Best Toys go Back to the Basics
- AAP, HealthyChildren.org – Choking Prevention
- Harvard Center on the Developing Child – Executive Function Activities for 18- to 36-month-olds
- CDC – Milestone checklists: 18 months, 2 years, 30 months, 3 years
Bài viết liên quan
Nhận thức & vui chơiTrẻ hay tò mò, hỏi "tại sao": nuôi dưỡng tính tò mò cho bé 1–3 tuổi
Trẻ 1–3 tuổi cái gì cũng sờ, cũng hỏi "tại sao"? Tính tò mò của trẻ theo từng mốc tuổi (CDC, AAP), trò chơi khám phá tại nhà và cách giữ con an toàn.
Nhận thức & vui chơiPhát triển giác quan cho trẻ: bé cảm nhận thế giới thế nào?
Phát triển giác quan cho trẻ từ sơ sinh đến 18 tháng: xúc giác, thính giác, khứu giác, vị giác và thăng bằng phát triển ra sao, trò chơi giác quan an toàn.
Nhận thức & vui chơiTrẻ sơ sinh nhìn thấy gì? Thị giác của bé từ 0 đến 12 tháng
Trẻ sơ sinh nhìn thấy gì, mấy tháng nhìn rõ màu? Mốc thị giác theo AAP và CDC, trò chơi giúp bé tập nhìn tại nhà và dấu hiệu mắt cần đưa bé đi khám.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
