🌱 Agoliva sắp ra mắt. Đăng ký sớm để nhận ưu đãi cho những gia đình đầu tiên.
🌱 Đăng ký sớm, miễn phí
Nhận thức & vui chơi

Cho bé chơi nhạc cụ, âm nhạc: lợi ích và nhạc cụ tự làm tại nhà

Agoliva · 13/11/2026 · 7 phút đọc · 1–2 tuổi · 2–3 tuổi

Cho bé chơi nhạc cụ, âm nhạc: lợi ích và nhạc cụ tự làm tại nhà – Agoliva

Cho bé chơi nhạc cụ từ 1–3 tuổi giúp ngôn ngữ, vận động, cảm xúc. Cách làm trống, lắc từ đồ nhà bếp, trò chơi âm nhạc và lưu ý bảo vệ tai cho con.

Cho bé chơi nhạc cụ: bắt đầu từ chiếc nồi và cái thìa

Nhiều bố mẹ nhận ra: chỉ cần đưa cho bé một cái nồi úp ngược và chiếc thìa gỗ, con có thể "biểu diễn" rất lâu. Cho bé chơi nhạc cụ ở tuổi 1–3 không phải để thành nghệ sĩ sớm, mà là để con được nghe, được tạo ra âm thanh và vui cùng người thân. Raising Children Network (trang nuôi dạy con của chính phủ Úc) cho biết trẻ chập chững thường tự hát một mình khi đang chơi và rất thích lắc, gõ đồ vật.

Những "nhạc cụ" đầu đời của con có thể là đồ thật như trống lắc, đàn gõ, hoặc đồ trong bếp: nồi, xoong, thìa gỗ, cốc nhựa. Điều quan trọng là bé được thử và bố mẹ cùng chơi.

Bé phát triển cảm nhận âm nhạc như thế nào?

  • Khoảng 9 tháng: bé biết đập hai đồ vật vào nhau (CDC). Đây là "tiết mục gõ trống" đầu tiên của nhiều bé.
  • Khoảng 1 tuổi: bé chơi các trò cùng bố mẹ như vỗ tay theo bài hát (CDC).
  • 1–3 tuổi: Raising Children Network cho biết trẻ chập chững có thể thích những nhạc cụ khó chơi hơn một chút như đàn gõ (xylophone) hay còi, và thích hát theo những bài đơn giản cùng bố mẹ. Âm nhạc cũng khơi dậy trí tưởng tượng: bé có thể tưởng tượng mình đang bay, đang trôi lơ lửng, và thể hiện bản thân qua hát, nhảy, nhún nhảy theo bài hát yêu thích.
  • Khoảng 4 tuổi: bé hát hoặc nói được vài từ trong một bài hát, câu chuyện hay bài đồng dao (CDC).

Âm nhạc giúp gì cho sự phát triển của bé?

Tổ chức ZERO TO THREE (Mỹ, chuyên về trẻ 0–3 tuổi) tổng hợp nhiều lợi ích của âm nhạc với trẻ nhỏ:

  • Gắn kết. Niềm vui cùng chia sẻ âm nhạc xây dựng sự gắn bó giữa bố mẹ và con.
  • Ngôn ngữ. Vần điệu và những mẫu âm thanh lặp lại trong bài hát giúp trẻ nhận biết âm, nền tảng cho việc đọc sau này. Bài hát cũng là "cửa ngõ" dễ vào để trẻ luyện nói và hiểu nghĩa.
  • Vận động. Nhảy, lắc lư, đung đưa rèn vận động thô; các trò chơi ngón tay rèn vận động tinh. Chuyền chiếc lắc từ tay này sang tay kia giúp hai tay phối hợp.
  • Tư duy. Âm nhạc tự nhiên tạo cơ hội luyện các mẫu lặp, khái niệm toán và tư duy biểu tượng, như đếm nhịp, nhận ra đoạn điệp khúc quay lại.
  • Cảm xúc và tự điều chỉnh. Khi người lớn hát ru để dỗ bé bình tĩnh lại, người lớn đang hỗ trợ khả năng tự điều chỉnh của con. Hát những bài của nền văn hóa, ngôn ngữ của gia đình giúp bé thấy an toàn và thuộc về.

Raising Children Network cũng cho biết khi nghe và tạo ra âm thanh, bé học về môi trường xung quanh, như gõ xuống sàn nghe khác với gõ vào nồi, và học được rằng mình có thể làm cho điều gì đó xảy ra.

Nhạc cụ tự làm và trò chơi âm nhạc tại nhà

Raising Children Network gợi ý dùng thìa gỗ và xoong nồi làm trống, cho gạo vào hộp làm đồ lắc. Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyên với trẻ 1–3 tuổi, bố mẹ hãy hát và chơi nhịp điệu để con học và cùng tham gia. Vài ý tưởng:

Nhạc cụ từ đồ trong nhà

  • Bộ trống nhà bếp: nồi inox, chảo nhôm nhỏ, hộp sữa bột rỗng, chậu nhựa úp ngược, gõ bằng thìa gỗ. Mỗi món một tiếng khác nhau.
  • Chai lắc: cho một nắm gạo, đậu xanh hoặc hạt ngô vào chai nhựa nhỏ, vặn chặt nắp và quấn băng dính quanh nắp để bé không mở được.
  • Thanh phách: hai chiếc đũa gỗ ngắn hoặc hai khúc ống tre nhẵn gõ vào nhau, như phách trong hát chèo, ca trù.

Trò chơi âm nhạc

  • Hát đồng dao kèm động tác: "Kìa con bướm vàng", "Một con vịt", "Chi chi chành chành". Xem thêm bài hát đồng dao cho con.
  • Nhanh và chậm, to và nhỏ: bố gõ trống thật chậm, bé đi chậm; gõ nhanh, bé chạy lon ton. Trung tâm Phát triển Trẻ em Harvard cho biết các trò hát yêu cầu trẻ bắt đầu và dừng, chậm lại và nhanh lên giúp trẻ luyện khả năng kiềm chế.
  • Nhảy rồi đứng hình: bật nhạc, cả nhà nhảy; tắt nhạc, tất cả đứng yên như tượng. Harvard lưu ý đừng mong bé "đứng hình" ngay, bé sẽ cần nhắc vài lần.
  • Gõ theo bé: bé gõ ba tiếng, bố mẹ gõ lại ba tiếng. Sau đó đổi lại, bố mẹ gõ để bé bắt chước.
  • Diễu hành quanh nhà: mỗi người một "nhạc cụ", đi vòng quanh phòng khách. Ông bà rất hợp với trò này.
Gợi ý của Agoliva: Đừng lo con gõ "sai nhịp". Raising Children Network nhắc rằng không sao nếu bé không giữ đúng nhịp hay không nhớ hết lời bài hát; điều quan trọng là bé được khám phá và thể hiện bản thân. ZERO TO THREE cũng khuyên bố mẹ đừng lo về sự hoàn hảo: cùng con chơi nhạc đã là một cách thể hiện tình yêu.

Lưu ý an toàn: hóc dị vật và bảo vệ tai

  • Hạt bên trong đồ lắc: gạo, đậu, hạt nhỏ là nguy cơ hóc. Luôn kiểm tra nắp chai trước mỗi lần chơi và cất đi khi chai bị nứt. Đọc thêm bài phòng hóc dị vật.
  • Đồ chơi âm nhạc mua sẵn: AAP khuyên tránh đồ chơi có chi tiết nhỏ, dễ tháo rời và làm theo khuyến nghị độ tuổi trên bao bì; pin cúc áo có thể gây bỏng bên trong nếu bé nuốt phải.
  • Âm lượng: AAP cho biết âm thanh rất lớn có thể gây tổn thương thính giác ngay lập tức, và thiết bị nghe nhạc mở quá to cũng có thể gây hại. AAP khuyên giảm âm lượng tivi, loa, tắt thiết bị khi không ai dùng. Gợi ý của Agoliva: nếu một món đồ chơi kêu chói tai với bố mẹ khi để sát tai, nó cũng quá to với bé; không cho bé đeo tai nghe, không để bé đứng sát loa ở đám cưới, quán karaoke.
  • Tivi mở cả ngày: AAP cho biết khi tivi bật suốt, trẻ nhỏ không tập trung chơi đồ chơi được nhiều và lâu như khi tắt. Âm nhạc người thật hát cùng con tốt hơn nhạc nền liên tục.

Khi nào nên hỏi bác sĩ?

Agoliva gợi ý bố mẹ trao đổi với bác sĩ nhi nếu:

  • Bé không giật mình hay quay về phía tiếng động lớn, không phản ứng khi được gọi tên, hoặc có vẻ chỉ nghe được khi âm thanh rất to.
  • Khoảng 9 tháng, bé chưa đập được hai đồ vật vào nhau; khoảng 1 tuổi chưa chơi các trò như vỗ tay cùng bố mẹ (CDC).
  • Bé có vẻ rất sợ, khó chịu kéo dài với những âm thanh thường ngày.
  • Bé mất đi kỹ năng đã có, hoặc bố mẹ có bất kỳ lo lắng nào khác. Theo CDC, đừng chờ đợi, hãy hỏi bác sĩ về sàng lọc phát triển.

Xem thêm các mốc trong bài bé 22 tháng tuổi.

Câu hỏi thường gặp

Bé mấy tuổi thì cho học nhạc cụ được?

Với trẻ dưới 3 tuổi, chưa cần "học" theo bài bản. Raising Children Network và ZERO TO THREE đều nhấn mạnh việc để bé tự tạo âm thanh với trống, đồ lắc, giọng hát của mình và chơi cùng người lớn. Bố mẹ có thể cân nhắc lớp học nhạc khi con lớn hơn và tỏ ra thích thú.

Cho bé nghe nhạc cổ điển có giúp bé thông minh hơn không?

Các nguồn Agoliva tham khảo không khẳng định riêng nhạc cổ điển làm trẻ thông minh hơn. ZERO TO THREE cho biết nghe nhạc không lời có thể giúp trẻ phát triển khả năng hiểu lời, nhưng phần lớn lợi ích được nhắc tới đến từ việc người lớn cùng hát, nhảy, chơi nhạc với trẻ. Dòng nhạc nào cũng được, kể cả dân ca, đồng dao.

Bé gõ nồi ầm ĩ cả ngày, có nên cấm không?

Không cần cấm, chỉ cần có quy ước. Bố mẹ có thể dành "giờ ban nhạc" và chỗ chơi riêng, lót tấm thảm dưới nồi cho bớt ồn. Khi cần yên tĩnh, đưa bé món nhạc cụ nhẹ nhàng hơn như chiếc lắc hay hát nhỏ cùng con.

Bài viết là kiến thức phổ thông, không thay thế lời khuyên của bác sĩ dành riêng cho mẹ và bé. Khi lo lắng, hãy hỏi bác sĩ.

Nguồn tham khảo

  • Raising Children Network – Sound and music play: babies, Toddler creative development, Imagining play for toddlers
  • ZERO TO THREE – How Music Supports Early Childhood Development
  • Harvard Center on the Developing Child – Executive Function Activities for 18- to 36-month-olds
  • AAP, HealthyChildren.org – The Power of Play, How Noise Affects Your Child, Choking Prevention
  • CDC – Important Milestones: By Nine Months, By One Year, By Four Years