Bé 22 tháng tuổi: nhớ chuyện đã qua, hiểu "ăn xong rồi chơi" và mê vẽ

Bé 22 tháng tuổi nhớ lâu hơn, hiểu trình tự "làm xong việc này rồi tới việc kia", thích vẽ nguệch ngoạc và xếp tháp khối. Mốc, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Tháng 22: con bắt đầu "giữ" được thời gian
Hôm qua đi công viên thấy con chó, sáng nay vừa ngủ dậy con đã chỉ ra cửa: "Chó! Chó!". Bé 22 tháng tuổi nhớ chuyện lâu hơn và bắt đầu hiểu rằng việc này đến trước, việc kia đến sau. Đôi tay con cũng đủ khéo để để lại dấu vết trên giấy: những vòng nguệch ngoạc đầu tiên mà ông bà có khi muốn dán ngay lên tường.
Bé 22 tháng tuổi làm được gì?
Con đang tiến tới mốc 2 tuổi trong bảng của CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ), nơi ghi những việc mà ít nhất 75% trẻ làm được ở tuổi đó. Còn hai tháng nữa, nên nhiều kỹ năng dưới đây con mới đang "tập dượt". Mỗi bé tới đích vào một thời điểm khác nhau.
Vận động: chạy, đá, leo bậc
Mốc 2 tuổi của CDC gồm chạy, đá bóng, bước lên vài bậc cầu thang (có hoặc không cần đỡ) và tự xúc ăn bằng thìa. Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) liệt kê thêm: đứng kiễng chân, kéo đồ chơi khi đi, tự trèo lên xuống đồ đạc.
Đôi tay: vẽ, xếp, mở nắp
AAP cho biết trong năm thứ hai trẻ tự vẽ nguệch ngoạc, lật ngược hộp để đổ đồ ra, xếp được tháp từ bốn khối trở lên, và có thể bắt đầu dùng một tay nhiều hơn tay kia. CDC ghi nhận trẻ 2 tuổi biết một tay cầm, tay kia làm, như giữ hộp và mở nắp, và thích bấm nút, vặn núm trên đồ chơi.
Ngôn ngữ
Con đang tiến tới việc ghép hai từ thành câu như "bà ơi đi", "uống nước" (mốc 2 tuổi của CDC). Theo AAP, trẻ cuối năm thứ hai hay nhắc lại những từ nghe lỏm được trong câu chuyện của người lớn, nên đây cũng là lúc cả nhà nên chú ý lời ăn tiếng nói.
Nhận thức: hình ảnh trong đầu và trình tự
AAP mô tả trẻ khoảng 2 tuổi đang hình thành "hình ảnh trong đầu" về đồ vật, hành động và ý tưởng. Nhờ trí nhớ và khả năng suy nghĩ tốt hơn, con hiểu được trình tự thời gian đơn giản như "Ăn xong rồi con chơi". Con cũng tìm được đồ bị giấu dưới hai, ba lớp che. AAP lưu ý thêm một điều ít bố mẹ để ý: trẻ tuổi này hiểu lời nói theo nghĩa đen, nên câu đùa kiểu "ăn nữa là nổ bụng" có thể làm con sợ thật.
Cảm xúc và xã hội
Mốc 2 tuổi của CDC gồm nhận ra khi người khác đau hay buồn (dừng lại, nhìn buồn khi có người khóc) và nhìn mặt bố mẹ để biết nên phản ứng thế nào trong tình huống mới. Khi con nhìn sang dò ý, nét mặt bình tĩnh của bố mẹ là một câu trả lời.
Ăn ngủ và nếp sinh hoạt
- Ăn: WHO khuyên trẻ đến 23 tháng ăn 3–4 bữa chính và 1–2 bữa phụ khi cần, thức ăn đa dạng, tiếp tục bú mẹ nếu được. Con ăn phần lớn món của gia đình, nhưng vẫn cần cắt nhỏ những món dễ hóc (xem phần an toàn).
- Ngủ: WHO khuyên trẻ 1–2 tuổi ngủ 11–14 tiếng mỗi ngày, gồm giấc ngày, với giờ ngủ và giờ dậy đều đặn.
- Nếp sinh hoạt: con đang học trình tự, nên một ngày lặp lại theo thứ tự quen (dậy, ăn sáng, chơi, ăn trưa, ngủ trưa…) giúp con đoán trước được việc tiếp theo và đỡ cáu khi chuyển việc. Bài nếp sinh hoạt hằng ngày có gợi ý lịch mẫu.
Chơi gì với bé 22 tháng tuổi?
- Tờ giấy khổ to: dán một tờ giấy lớn (mặt sau tờ lịch cũ, giấy gói hàng) xuống bàn hoặc sàn, đưa con bút sáp to bản. CDC gợi ý những hoạt động mỹ thuật đơn giản như bút sáp, sơn bằng ngón tay, và treo tranh của con lên. Ông bà vẽ một nét thẳng, một vòng tròn bên cạnh, con có thể thử bắt chước, hoặc không, đều được.
- Đoàn tàu khối gỗ: xếp ba bốn khối thành hàng ngang làm "tàu hoả", đẩy kêu "xình xịch", rồi xếp chồng thành tháp để con đẩy đổ. CDC gợi ý cùng con xây rồi phá tháp khối. Con vừa tập tay, vừa thử bắt chước một hình mẫu.
- Kể lại chuyện hôm qua: buổi tối trước khi ngủ, kể ngắn với con: "Hôm nay mình đi chợ, con thấy con cá, con cá bơi". Dừng lại cho con chêm vào một từ. Trò này luyện trí nhớ và trình tự mà AAP mô tả.
- Một quả và nhiều quả: khi bày hoa quả, đặt một quả chuối một bên, một nải chuối bên kia, hỏi "Đâu là một quả? Đâu là nhiều?". Không cần con trả lời đúng, chỉ cần con được nghe các từ chỉ số lượng trong đời thường.
An toàn: hóc, nắp bút và giờ ăn
- Đồ vẽ: chọn bút sáp to, đúng độ tuổi ghi trên bao bì. AAP xếp nắp bút vào nhóm đồ dễ gây hóc, nên cất bút của anh chị lớn lên cao.
- Thức ăn dễ hóc: AAP khuyên tránh hoặc chế biến lại các món sau cho trẻ dưới 4 tuổi: các loại hạt, nho nguyên quả, kẹo cứng, kẹo dẻo, bỏng ngô, xúc xích, miếng thịt to, cà rốt sống, táo sống miếng to. Đồ tròn, chắc cần cắt thật nhỏ, các miếng không lớn hơn khoảng 1,2 cm (nửa inch).
- Ngồi khi ăn: không để con vừa chạy, vừa nằm, vừa chơi khi có thức ăn trong miệng, kể cả khi ông bà đút cơm rong ngoài ngõ.
- Pin cúc áo: có trong điều khiển, đồ chơi phát nhạc, cân điện tử. AAP cảnh báo pin nuốt vào có thể gây bỏng bên trong cơ thể, nên cất kỹ và để ý khi đồ chơi bị bung nắp pin.
Khi nào nên hỏi bác sĩ
CDC khuyên đừng "chờ xem": nói với bác sĩ và hỏi về sàng lọc phát triển nếu con chưa đạt mốc, mất kỹ năng con từng có, hoặc bố mẹ có lo lắng khác. Ở tuổi này, những điều đáng nêu:
- Con chưa đi vững, hoặc chỉ đi kiễng mũi chân sau nhiều tháng tập đi.
- Con không bắt chước lời nói hay hành động của người lớn (AAP nêu dấu hiệu này cho cuối năm thứ hai).
- Con không hiểu lời nhờ đơn giản, chưa có từ có nghĩa, ít nhìn mắt, ít chỉ tay để khoe.
- Con mất những từ hay kỹ năng từng có.
Hai tháng nữa con tròn 2 tuổi. Bố mẹ có thể hỏi trước trạm y tế và bác sĩ về lần khám, sàng lọc và các mũi tiêm phù hợp với con.
Câu hỏi thường gặp
Bé 22 tháng cầm bút cả nắm tay có sao không?
Không sao. Cầm cả nắm là cách cầm bình thường của trẻ mới tập vẽ. AAP chỉ mô tả trẻ năm thứ hai "tự vẽ nguệch ngoạc", không đòi hỏi cầm bút đúng tư thế.
Bé 22 tháng thuận tay trái có cần sửa không?
AAP cho biết ở tuổi này trẻ có thể bắt đầu dùng một tay nhiều hơn tay kia. Bố mẹ không cần ép con đổi tay; cứ để con tự chọn tay nào thoải mái.
Con 22 tháng nhớ dai, cứ đòi lại đúng thứ đã hứa, phải làm sao?
Đó là dấu hiệu trí nhớ đang phát triển tốt. Hứa ít, hứa điều làm được, và giữ lời. Xem lại chặng trước ở bài bé 21 tháng tuổi và chặng sau ở bài bé 23 tháng tuổi.
Nguồn tham khảo
- CDC – Important Milestones: Your Child By Two Years
- AAP, HealthyChildren.org – Cognitive Development in 2-Year-Olds
- AAP, HealthyChildren.org – Developmental Milestones: 2 Year Olds
- WHO – Infant and young child feeding
- AAP, HealthyChildren.org – Choking Prevention
- WHO – To grow up healthy, children need to sit less and play more
Bài viết liên quan
Phát triển theo thángBé 36 tháng (tròn 3 tuổi): mốc phát triển và hành trang vào lớp mầm
Bé 36 tháng tuổi, tròn 3 tuổi: trò chuyện qua lại, nhập vai siêu nhân, vẽ vòng tròn, chơi cùng bạn. Đủ mốc CDC 3 tuổi, ăn ngủ, trò chơi và chuẩn bị đi lớp.
Phát triển theo thángBé 35 tháng tuổi: nói rõ hơn, hiểu "lát nữa" và tập tự phục vụ
Bé 35 tháng tuổi nói rõ hơn để người ngoài hiểu, bắt đầu hiểu "hôm qua", "lát nữa" và muốn tự đánh răng, mặc áo. Mốc CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Phát triển theo thángBé 34 tháng tuổi: tập dùng lời thay cáu giận, mê phụ việc nhà
Bé 34 tháng tuổi bắt đầu nói ra điều mình muốn thay vì ăn vạ, làm theo yêu cầu 2–3 bước và thích phụ việc nhà. Mốc theo CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
