Bé 36 tháng (tròn 3 tuổi): mốc phát triển và hành trang vào lớp mầm

Bé 36 tháng tuổi, tròn 3 tuổi: trò chuyện qua lại, nhập vai siêu nhân, vẽ vòng tròn, chơi cùng bạn. Đủ mốc CDC 3 tuổi, ăn ngủ, trò chơi và chuẩn bị đi lớp.
Tròn 3 tuổi: chặng đầu tiên khép lại
Ba năm trước con còn là một em bé đỏ hỏn chỉ biết khóc. Giờ đây, bé 36 tháng tuổi có thể khoác chiếc khăn làm áo choàng, tuyên bố "Con là siêu nhân, bố là người xấu!", rồi vài phút sau lại ân cần đưa khăn giấy cho em họ đang mếu. Trí tưởng tượng, lời nói và tình bạn cùng nở rộ. Đây cũng là tuổi nhiều gia đình Việt cho con vào lớp mầm, nên bài này có thêm phần chuẩn bị cho con đi học.
Bé 36 tháng tuổi làm được gì? Đủ mốc 3 tuổi theo CDC
Bảng mốc 3 tuổi của CDC liệt kê những việc mà ít nhất 75% trẻ làm được ở tuổi này. Nếu con chưa có một vài mục, đừng hoảng; hãy dùng bảng như một cách quan sát và trò chuyện với bác sĩ.
Cảm xúc và xã hội
- Bình tĩnh lại trong khoảng 10 phút sau khi bố mẹ rời đi, ví dụ lúc gửi con ở lớp.
- Để ý các bạn khác và tham gia chơi cùng.
Ngôn ngữ và giao tiếp
- Trò chuyện với bố mẹ ít nhất hai lượt qua lại.
- Hỏi "ai", "cái gì", "ở đâu", "tại sao", như "Bố đâu rồi?".
- Nói được hành động trong tranh hay sách khi được hỏi ("đang chạy", "đang ăn").
- Nói tên mình khi được hỏi.
- Nói đủ rõ để người khác hiểu phần lớn thời gian.
Nhận thức
- Vẽ được vòng tròn khi được làm mẫu.
- Tránh chạm vào đồ nóng như bếp khi được nhắc.
Vận động
- Xâu được đồ vật như hạt to hay nui ống.
- Tự mặc một số đồ như quần chun, áo khoác.
- Dùng nĩa.
Ngoài bảng mốc, bố mẹ còn thấy nhiều điều thú vị khác: con thích đếm theo trí nhớ (đôi khi nhảy cóc số), gọi được vài màu, vẽ "người" bằng một vòng tròn với mấy nét que, thuộc lời và động tác những bài hát quen, và làm trò ngộ nghĩnh để cả nhà cười.
Ăn và ngủ ở tuổi lên ba
Ăn: CDC gợi ý cho trẻ 3 tuổi những lựa chọn đơn giản, lành mạnh, và cho con tham gia việc bếp vừa sức. Con dùng nĩa, thìa thạo hơn; hãy để con tự ăn trọn bữa với cả nhà, không màn hình. Thức ăn cứng, tròn (nho, hạt, xúc xích) vẫn cần cắt nhỏ cho tới khoảng 4 tuổi, theo khuyến nghị phòng hóc của AAP.
Ngủ và vận động: theo WHO, trẻ 3–4 tuổi cần 10–13 tiếng ngủ chất lượng mỗi ngày (có thể gồm giấc trưa), giờ giấc đều đặn; vận động ít nhất 180 phút mỗi ngày, trong đó ít nhất 60 phút vận động vừa đến mạnh; thời gian màn hình không quá 1 giờ, càng ít càng tốt. Khi con đi lớp mầm, hãy hỏi cô giờ ngủ trưa ở trường để giữ nếp ở nhà gần giống.
Răng miệng: AAP khuyên từ 3 tuổi dùng lượng kem đánh răng có fluor bằng hạt đậu, đánh ít nhất hai lần mỗi ngày, dạy con nhổ ra mà không cần súc nhiều nước. Người lớn vẫn giúp hoặc giám sát.
Chơi gì với bé 36 tháng tuổi?
Tài liệu của Harvard cho trẻ 3–5 tuổi nhấn mạnh trò nhập vai có "luật vai", kể chuyện, và các trò hát kèm động tác phải dừng, đổi nhịp. Theo Harvard, khi đóng vai, trẻ đặt ra quy tắc cho nhân vật và kìm những hành động "không đúng vai", từ đó luyện khả năng tự điều chỉnh. Agoliva gợi ý:
- Siêu nhân giải cứu. Dùng khăn tắm làm áo choàng, gối làm "toà nhà". Trước khi chơi, hỏi con: "Hôm nay con là ai, cứu ai, ở đâu?". Harvard gợi ý lập "kế hoạch chơi" như vậy giúp trẻ nghĩ trước rồi mới làm.
- Chuyện nối tiếp. Mẹ mở đầu "Ngày xưa có một chú mèo đi lạc…", con kể tiếp một câu, bố thêm một câu. Theo Harvard, kể chuyện theo nhóm buộc trẻ lắng nghe người khác và điều chỉnh phần mình cho khớp. Gia đình nói hai thứ tiếng có thể kể bằng tiếng mẹ đẻ.
- Nhảy nhanh, nhảy chậm, đứng hình. Bật nhạc, lúc nhanh thì nhảy nhanh, lúc chậm thì múa chậm, nhạc tắt thì đứng như tượng, có thể thêm yêu cầu "đứng như cái cây". Harvard cho biết trò này luyện kiềm chế và chuyển hướng chú ý.
- Vẽ cả nhà. Đưa con giấy và bút sáp, rủ con vẽ ông bà, bố mẹ. Hỏi "Đây là ai? Bà đang làm gì?" rồi ghi lời con bên cạnh hình. CDC gợi ý để sẵn hộp giấy, bút màu cho trẻ 3 tuổi.
- Đếm đồ quanh nhà. Đếm đũa khi dọn mâm, đếm bậc cầu thang, đếm quả quýt trong đĩa. CDC gợi ý trò đếm với đồ vật hằng ngày cho trẻ tuổi này.
Muốn hiểu thêm về chuyện con nhường đồ chơi cho bạn, xem bài dạy con chia sẻ.
Chuẩn bị đi lớp và giữ an toàn
- Làm quen trước: CDC khuyên chuẩn bị cho trẻ trước những nơi chốn, con người mới bằng truyện và trò đóng vai. Chơi trò "đi học" ở nhà, dẫn con qua trường vài lần, kể về cô giáo. Nếu con khóc khi chia tay, bài lo âu chia xa có thêm gợi ý.
- Chào tạm biệt rõ ràng: chào ngắn, hứa giờ đón và giữ lời, thay vì lén đi. Mốc CDC cho thấy trẻ 3 tuổi thường bình tĩnh lại trong khoảng 10 phút.
- Trên xe: AAP khuyên trẻ ngồi ghế an toàn có dây đai lâu nhất có thể, ít nhất tới 4 tuổi, và ngồi hàng ghế sau. Tuổi lên 3 vẫn chưa đến lúc chuyển sang chỉ thắt đai người lớn.
- Đồ nóng và bếp: con đã biết tránh khi được nhắc, nhưng vẫn cần người lớn để mắt, nhất là khi con được giao phụ bếp.
Khi nào nên hỏi bác sĩ
CDC khuyên đừng chờ: nếu thấy con chưa đạt nhiều mốc trên, hãy nói với bác sĩ và hỏi về sàng lọc phát triển. Đặc biệt nên đi khám nếu con 3 tuổi mà:
- Người ngoài hầu như không hiểu con nói, hoặc con chưa nói câu ngắn.
- Không trò chuyện qua lại, không hỏi, không chơi giả vờ, ít quan tâm tới các bạn.
- Khó dùng tay cho việc đơn giản như xâu hạt to, cầm nĩa, hoặc vận động vụng về rõ rệt.
- Mất đi kỹ năng nói hay giao tiếp đã có.
AAP khuyến nghị sàng lọc phát triển chính thức ở 9, 18, 30 và 48 tháng, cùng bất cứ khi nào có lo ngại. Lần khám tròn 3 tuổi là dịp tốt để hỏi bác sĩ về thị lực, thính lực, răng miệng và lịch tiêm nhắc; với lịch tiêm cụ thể, bố mẹ hỏi trạm y tế nơi con được quản lý.
Câu hỏi thường gặp
Bé 3 tuổi chưa đếm được đến 10 có chậm không?
Đếm thuộc lòng tới 10 không nằm trong bảng mốc 3 tuổi của CDC. Nhiều bé đếm "nhảy cóc" ở tuổi này. Hãy chơi trò đếm đồ vật hằng ngày cùng con, không cần ép học thuộc.
Con 3 tuổi chơi siêu nhân, hay đánh đấm có đáng lo?
Đóng vai siêu nhân là cách trẻ thử làm "người mạnh mẽ". Bố mẹ có thể đặt luật trước khi chơi, như "siêu nhân cứu người, không đánh thật", để trò chơi trở thành bài tập giữ luật như Harvard mô tả.
Bé tròn 3 tuổi ngủ bao nhiêu là đủ?
WHO khuyến nghị 10–13 tiếng mỗi ngày cho trẻ 3–4 tuổi, có thể gồm giấc trưa. Quan trọng là giờ ngủ, giờ dậy đều đặn.
Tháng trước: bé 35 tháng tuổi.
Nguồn tham khảo
- CDC – Important Milestones: Your Child By Three Years
- AAP, HealthyChildren.org – Assessing Developmental Delays
- Harvard Center on the Developing Child – Executive Function Activities for 3- to 5-year-olds
- WHO – To grow up healthy, children need to sit less and play more
- AAP, HealthyChildren.org – Brushing Up on Oral Health: Never Too Early to Start
- AAP, HealthyChildren.org – Car Seats: Information for Families
Bài viết liên quan
Phát triển theo thángBé 35 tháng tuổi: nói rõ hơn, hiểu "lát nữa" và tập tự phục vụ
Bé 35 tháng tuổi nói rõ hơn để người ngoài hiểu, bắt đầu hiểu "hôm qua", "lát nữa" và muốn tự đánh răng, mặc áo. Mốc CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Phát triển theo thángBé 34 tháng tuổi: tập dùng lời thay cáu giận, mê phụ việc nhà
Bé 34 tháng tuổi bắt đầu nói ra điều mình muốn thay vì ăn vạ, làm theo yêu cầu 2–3 bước và thích phụ việc nhà. Mốc theo CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Phát triển theo thángBé 33 tháng tuổi hỏi "tại sao" suốt ngày: hiểu và đáp thế nào
Bé 33 tháng tuổi hỏi "tại sao" liên tục, nói câu 3–4 từ, gọi tên vài màu nhưng phát âm còn ngọng. Mốc theo CDC, cách đáp lời con, trò chơi và khi nào cần khám.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
