Bé 21 tháng tuổi: hiểu trên – dưới, biết phân loại và thử giới hạn

Bé 21 tháng tuổi hiểu trong – ngoài, trên – dưới, bắt đầu xếp đồ theo nhóm và hay thử luật của bố mẹ. Mốc phát triển, ăn ngủ, trò chơi và lúc nên đi khám.
Tháng 21: thế giới bắt đầu có "ngăn nắp"
Bảo con "để dép dưới gầm ghế", con làm được. Đưa cho con một rổ tất lẫn lộn, có khi con tự nhặt riêng chiếc đỏ ra một bên. Bé 21 tháng tuổi đang sắp xếp thế giới trong đầu mình: chỗ nào ở trên, chỗ nào ở dưới, cái gì giống cái gì. Song song với đó là một "nhiệm vụ" ít dễ chịu hơn với bố mẹ: thử xem luật trong nhà cứng đến đâu.
Bé 21 tháng tuổi làm được gì?
Con đã qua mốc 18 tháng và còn ba tháng nữa là tới mốc 2 tuổi trong bảng theo dõi của CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ). Mốc CDC là việc ít nhất 75% trẻ làm được ở tuổi đó. Phần dưới mô tả những gì nhiều bé đang tập, bố mẹ đừng dùng nó để so con với con nhà hàng xóm.
Vận động
Ngoài đi vững, con tập chạy, đá bóng, bước lên vài bậc cầu thang có người đỡ (mốc 2 tuổi của CDC). Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) liệt kê thêm: đứng kiễng chân, tự trèo lên trèo xuống đồ đạc, lên xuống cầu thang có bám vịn. Nhiều bé thích ngồi xổm chơi rất lâu và thử nhảy xuống từ một bậc thấp.
Ngôn ngữ và giao tiếp
Vốn từ tăng dần, và theo AAP, trong khoảng 18–24 tháng trẻ bắt đầu dùng cụm từ đơn giản, rồi câu 2–4 từ. Phát âm cũng rõ hơn, nên không chỉ bố mẹ mà ông bà, cô giáo cũng dần hiểu con. Con chỉ vào tranh khi được hỏi "Con chó đâu?" và chỉ được ít nhất hai bộ phận cơ thể (mốc 2 tuổi của CDC).
Cảm xúc và xã hội
AAP mô tả trẻ năm thứ hai ngày càng độc lập, thích có trẻ khác ở gần và bắt đầu có hành vi chống đối. AAP cũng cho biết những đợt lo âu chia xa thường tăng lên vào khoảng giữa năm thứ hai rồi dần giảm, và việc xa bố mẹ thường dễ hơn khi con lên 3. Vì vậy nếu con 21 tháng vẫn khóc khi mẹ đi làm thì đó không phải là "thoái lui". Bài lo âu chia xa có cách giúp con.
Còn chuyện thử giới hạn: AAP giải thích trẻ 2 tuổi thường thử luật với chính bố mẹ, vì con tin chắc bố mẹ sẽ luôn đỡ mình. Con hay "ngoan với người khác, nhõng nhẽo với mẹ" là vì vậy.
Nhận thức
AAP ghi nhận trẻ quanh 2 tuổi bắt đầu phân loại đồ vật theo hình dạng và màu sắc, tìm được đồ giấu dưới hai, ba lớp che. Con hiểu các vị trí quen thuộc như trong, ngoài, trên, dưới qua những lời nhờ hằng ngày, dù chưa chắc đã tự nói ra được các từ này.
Ăn uống và giấc ngủ tháng này
- Bữa ăn gia đình: WHO khuyên trẻ từ 9 đến 23 tháng ăn 3–4 bữa chính, thêm 1–2 bữa phụ khi cần, thức ăn đa dạng dần. Tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc hơn nếu hai mẹ con muốn. CDC khuyến khích cả nhà ăn cùng nhau và giữ giờ ăn đều đặn.
- Tự lập ở bàn ăn: con dùng thìa khéo hơn từng tuần. Đặt bát nhựa có đáy chống trượt, để con tự xúc phần lớn bữa, người lớn chỉ đỡ thêm vài thìa cuối.
- Giấc ngủ: WHO khuyên trẻ 1–2 tuổi ngủ 11–14 tiếng mỗi ngày, gồm cả giấc ngày. Khi con bắt đầu "mặc cả" giờ đi ngủ, một nếp cố định và một câu chúc ngủ ngon quen thuộc giúp việc chia tay buổi tối nhẹ nhàng hơn.
Chơi gì với bé 21 tháng tuổi?
- Gấp quần áo cùng mẹ: mẹ gấp, con nhặt tất bỏ vào hai rổ theo màu, hoặc tách "áo của bố" với "áo của con". Đây là bài phân loại theo màu, theo cỡ mà AAP mô tả, lại thêm một việc nhà vừa sức.
- Đi tìm đồ theo lời: giấu chiếc xe đồ chơi "dưới gối", "trong rổ", "sau rèm", rồi nói chỗ cho con đi tìm. Con luyện hiểu từ chỉ vị trí và làm theo lời nhờ.
- Nhảy xuống bậc thấp: trải nệm mỏng ngay dưới một bậc cửa hay bậc thềm thấp, nắm tay con đếm "một, hai, ba, nhảy!". Con tập lấy đà, giữ thăng bằng khi tiếp đất. Chỉ chơi bậc thấp và luôn có người lớn bên cạnh.
- Nhặt rau cùng bà: cho con ngồi cạnh bà nhặt rau muống, bỏ lá vào rổ, cuộng vào chậu. Đôi tay khéo hơn, con được nghe kể chuyện, và cảm thấy mình có ích.
An toàn cho đôi chân thích leo
- Cửa sổ, ban công: AAP khuyên lắp chắn cửa sổ ở tầng cao và dời ghế, bàn ra xa cửa sổ, bệ bếp. Với căn hộ chung cư, kiểm tra lưới hoặc khung chắn ban công, không để thùng, chậu cây mà con có thể leo lên.
- Đồ đạc dễ đổ: tủ, kệ tivi cao nên được bắt vít vào tường, vì con hay leo theo ngăn kéo (gợi ý của Agoliva khi con đang mê trèo).
- Cầu thang: dùng cửa chặn, khoá cửa dẫn ra khu nguy hiểm.
- Nước: AAP nhắc không để con một mình gần bồn tắm, xô, chậu nước; ở gần nước luôn đứng trong tầm với tay. Biết bơi không làm trẻ an toàn với nước.
- Sau cú ngã mạnh: AAP khuyên gọi bác sĩ khi con ngã mạnh hoặc sau ngã con không còn như bình thường.
Khi nào nên hỏi bác sĩ
CDC khuyên nói với bác sĩ và hỏi về sàng lọc phát triển khi con chưa đạt mốc, mất kỹ năng đã có, hoặc khi bố mẹ có lo lắng. Ở tháng 21, một vài điều đáng hỏi:
- Con chưa đi được, hoặc đã đi nhiều tháng mà vẫn chỉ đi kiễng mũi chân (AAP nêu đây là điều cần trao đổi).
- Con không hiểu lời nhờ đơn giản, chưa có từ có nghĩa, không chỉ tay để khoe hay để hỏi.
- Con không bắt chước lời nói hay hành động của người lớn.
- Con từng nói vài từ rồi thôi không nói, hoặc thu mình, ít giao tiếp hơn trước.
Mốc 2 tuổi đang tới gần, đây là lúc hợp lý để hỏi bác sĩ về lần khám định kỳ tiếp theo và hỏi trạm y tế về các mũi tiêm nhắc của con.
Câu hỏi thường gặp
Bé 21 tháng nói "không" với mọi thứ, có phải bướng không?
Bắt đầu có hành vi chống đối là một mốc AAP liệt kê cho năm thứ hai. "Không" là cách con thử sức mạnh của ý muốn riêng. Cho con lựa chọn nhỏ giữa hai thứ (CDC gợi ý, ví dụ chọn một trong hai chiếc áo) thường hiệu quả hơn là ép.
Bé 21 tháng đã biết màu chưa?
AAP cho biết trẻ quanh 2 tuổi mới bắt đầu phân loại theo màu và hình dạng. Con có thể xếp được đồ cùng màu trước khi gọi đúng tên màu. Cứ gọi tên màu tự nhiên khi chơi, không cần kiểm tra con.
Con 21 tháng vẫn bám mẹ, có nên cho đi nhà trẻ?
Theo AAP, lo âu chia xa là bình thường ở tuổi này và giảm dần khi con lớn. Nếu gia đình cần gửi trẻ, hãy cho con làm quen dần, chào tạm biệt ngắn gọn, hứa sẽ quay lại và giữ lời.
Đọc lại chặng trước ở bài bé 20 tháng tuổi, hoặc xem trước chặng tiếp theo ở bài bé 22 tháng tuổi.
Nguồn tham khảo
- CDC – Important Milestones: Your Child By Eighteen Months
- CDC – Important Milestones: Your Child By Two Years
- AAP, HealthyChildren.org – Developmental Milestones: 2 Year Olds
- AAP, HealthyChildren.org – Emotional Development: 2 Year Olds
- WHO – To grow up healthy, children need to sit less and play more
- AAP, HealthyChildren.org – Safety for Your Child: 1 to 2 Years
Bài viết liên quan
Phát triển theo thángBé 36 tháng (tròn 3 tuổi): mốc phát triển và hành trang vào lớp mầm
Bé 36 tháng tuổi, tròn 3 tuổi: trò chuyện qua lại, nhập vai siêu nhân, vẽ vòng tròn, chơi cùng bạn. Đủ mốc CDC 3 tuổi, ăn ngủ, trò chơi và chuẩn bị đi lớp.
Phát triển theo thángBé 35 tháng tuổi: nói rõ hơn, hiểu "lát nữa" và tập tự phục vụ
Bé 35 tháng tuổi nói rõ hơn để người ngoài hiểu, bắt đầu hiểu "hôm qua", "lát nữa" và muốn tự đánh răng, mặc áo. Mốc CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Phát triển theo thángBé 34 tháng tuổi: tập dùng lời thay cáu giận, mê phụ việc nhà
Bé 34 tháng tuổi bắt đầu nói ra điều mình muốn thay vì ăn vạ, làm theo yêu cầu 2–3 bước và thích phụ việc nhà. Mốc theo CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
