Bé 20 tháng tuổi: nhà khoa học nhí mê lục lọi và chơi giả vờ

Bé 20 tháng tuổi lục từng ngăn kéo, biến hộp giấy thành ô tô và dễ cáu khi chưa nói được ý mình. Mốc CDC, ăn ngủ, trò chơi và cách giữ con an toàn.
Tháng 20: cả ngôi nhà thành phòng thí nghiệm
Ngăn kéo bị kéo ra, rổ đồ bị dốc ngược, cốc nước bị đổ ra bàn chỉ để xem nước chảy đi đâu. Bé 20 tháng tuổi không phá phách, con đang làm "thí nghiệm" theo cách của một em bé. Tháng này nhiều bé còn bắt đầu biến chiếc hộp giấy thành ô tô, chiếc thìa thành micro, và bố mẹ sẽ thấy thế giới tưởng tượng của con mở ra từng chút. Tháng trước con mới học nói "của con" (xem bài bé 19 tháng tuổi).
Bé 20 tháng tuổi làm được gì?
Con đang ở quãng giữa mốc 18 tháng và mốc 2 tuổi trong bảng của CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ). Những kỹ năng dưới đây là hướng con đang đi tới, không phải bài kiểm tra. Có bé làm sớm, có bé cần thêm vài tháng.
Vận động: đi vững, ôm đồ, bắt đầu chạy
Đến 2 tuổi, CDC ghi nhận phần lớn trẻ biết chạy, đá bóng và bước lên vài bậc cầu thang (có hoặc không cần người đỡ). Ở tháng 20, nhiều bé đi đủ vững để vừa đi vừa ôm một món đồ khá to, như chiếc gối hay thùng đồ chơi nhỏ. Bàn tay cũng khéo hơn: con vặn, mở, tháo, lắp mọi thứ có thể tháo.
Ngôn ngữ: hiểu nhiều hơn nói
Con hiểu được những lời nhờ một bước như "Lấy dép cho bà" (mốc 18 tháng của CDC), chỉ được vài bộ phận cơ thể khi hỏi và đang tiến tới việc ghép hai từ như "bà bế", "đi chơi" (mốc 2 tuổi). Khoảng cách giữa điều con hiểu và điều con nói được vẫn còn lớn.
Cảm xúc: nhiều cảm xúc, ít từ ngữ
Chính khoảng cách ấy hay khiến con cáu. Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cho biết trẻ quanh 2 tuổi hay chuyển tâm trạng đột ngột, từ vui vẻ sang mếu máo, và hay phản ứng bằng khóc, la hét, đôi khi đánh, cắn khi bị ngăn lại. AAP coi những cơn bùng nổ này là điển hình, vì con chưa kiểm soát được cơn bốc đồng. Gọi tên cảm xúc giúp con dần có từ để thay cho tiếng hét. Bài gọi tên cảm xúc cho con có thêm cách làm.
Nhận thức: bắt đầu "nghĩ trong đầu"
AAP mô tả trẻ khoảng 2 tuổi đang hình thành các "hình ảnh trong đầu" về đồ vật, hành động, ý tưởng, nên có thể giải một số vấn đề bằng cách nghĩ, chứ không chỉ thử đi thử lại bằng tay. Từ đây chơi giả vờ xuất hiện: con cho gấu bông ăn, ru búp bê ngủ, bắt chước bà nấu cơm. CDC gợi ý bố mẹ khuyến khích kiểu chơi này ngay từ 18 tháng và cùng chơi luân phiên với con.
Ăn, ngủ và vận động mỗi ngày
- Ăn: con ăn được 3–4 bữa chính và 1–2 bữa phụ như khuyến nghị của WHO cho trẻ dưới 2 tuổi, phần lớn là món của gia đình được nấu nhạt, mềm, cắt nhỏ. Tiếp tục cho bú mẹ nếu mẹ và con muốn. CDC khuyên để con tự quyết ăn bao nhiêu, còn bố mẹ quyết món ăn lành mạnh. Không cần đuổi theo đút từng thìa.
- Ngủ: theo WHO, trẻ 1–2 tuổi cần 11–14 tiếng mỗi ngày, gồm giấc ngày, với giờ ngủ và giờ dậy đều đặn. Một nếp quen trước giờ ngủ (tắm, đánh răng, đọc truyện, tắt đèn) giúp con "đóng" lại một ngày nhiều khám phá.
- Vận động và màn hình: WHO khuyên trẻ 1–2 tuổi có ít nhất 180 phút hoạt động thể chất ở mọi cường độ, rải rác trong ngày, không ngồi yên hay bị giữ một chỗ (xe đẩy, ghế ăn) quá 1 giờ liền, và không xem màn hình thụ động trước 2 tuổi. CDC cũng chỉ khuyến khích gọi video với người thân ở tuổi này.
Chơi gì với bé 20 tháng tuổi?
- Hộp giấy đa năng: một thùng các-tông đựng tủ lạnh hay máy giặt cũ có thể thành ô tô, nhà, đường hầm. Bố mẹ chỉ cần gợi một câu ("Xe đi đâu đấy bác tài?") rồi để con dẫn dắt. Đây chính là chơi giả vờ mà AAP gọi là một phần quan trọng của việc học, giúp phát triển ngôn ngữ, sáng tạo và kỹ năng xã hội.
- Ngăn kéo được phép: dành riêng một ngăn tủ bếp thấp cho con, bỏ vào nồi nhôm nhỏ, muôi gỗ, hộp nhựa có nắp, rá tre. Con được thoả sức lục lọi, mở nắp, đậy nắp, còn các ngăn khác thì khoá lại.
- Rót nước trong chậu: ngồi cạnh con bên một chậu nước nông, đưa con vài cốc nhựa, phễu, thìa để rót qua rót lại. CDC gợi ý đồ chơi nước như thùng, thìa, phễu cho trẻ quanh 2 tuổi. Luôn ngồi sát con, đổ nước ngay khi chơi xong.
- Nấu cơm cho gấu: đưa con một chiếc nồi đồ chơi, vài nắp chai to (không vừa miệng con) làm "đồ ăn", rồi hỏi "Gấu đói chưa con?". Con tập bắt chước việc của người lớn và kể chuyện bằng hành động.
An toàn khi con mở được mọi thứ
- Thuốc và hoá chất: AAP khuyên cất thuốc, nước tẩy rửa ngoài tầm nhìn và tầm với, giữ trong bao bì gốc, dùng nắp an toàn. Đừng đựng nước lau sàn hay xăng vào chai nước ngọt. Nếu con lỡ uống phải, không tự gây nôn, gọi cấp cứu 115 hoặc đưa con đến cơ sở y tế ngay.
- Bếp: không cho con ở trong bếp khi đang nấu, không để đồ ăn, nước nóng gần mép bàn. AAP nhấn mạnh: không bế con khi đang cầm đồ uống nóng.
- Nước: không bao giờ để con một mình gần bồn tắm, xô, chậu nước, kể cả khi chơi trò rót nước ở trên. Đóng cửa nhà tắm.
- Ngã: dùng cửa chặn cầu thang, khoá cửa ra khu nguy hiểm, dời ghế khỏi bệ bếp và cửa sổ để con không trèo lên.
- Ô tô: nếu gia đình đi ô tô, AAP khuyên cho trẻ ngồi ghế an toàn quay mặt về phía sau lâu nhất có thể, tới khi đạt giới hạn cân nặng hoặc chiều cao của ghế.
Khi nào nên hỏi bác sĩ
CDC nhắc: nếu con chưa đạt một hay nhiều mốc, mất kỹ năng đã có, hoặc bố mẹ có lo lắng gì, hãy nói với bác sĩ và hỏi về sàng lọc phát triển, đừng "chờ xem". Với tuổi này, nên hỏi sớm nếu:
- Con chưa đi được hoặc đi rất không vững.
- Con không chỉ tay để khoe, không nhìn theo khi bố mẹ chỉ, ít khi nhìn vào mắt người khác.
- Con chưa nói được vài từ có nghĩa, hoặc không hiểu lời nhờ đơn giản.
- Con không chơi giả vờ chút nào, không bắt chước việc của người lớn.
- Theo AAP, con có vẻ rất thụ động, thu mình, buồn kéo dài, hoặc đòi hỏi liên tục mà không bao giờ hài lòng.
Mang theo sổ tiêm chủng khi đi khám và hỏi trạm y tế nơi cư trú về các mũi con cần trong năm thứ hai.
Câu hỏi thường gặp
Bé 20 tháng hay ném đồ, đổ nước có phải hư không?
Phần lớn là con đang tìm hiểu thế giới: ném thì đồ rơi thế nào, đổ thì nước chảy đi đâu. Bố mẹ có thể đặt giới hạn rõ ("Bóng thì ném được, cốc thì không") và đưa con một chỗ được phép thử, thay vì quát mắng.
Con ăn vạ khi 20 tháng có sớm quá không?
Không sớm. AAP cho biết trẻ quanh 2 tuổi hay nổi cáu khi bị ngăn lại, vì chưa kiểm soát được cảm xúc. CDC gợi ý đánh lạc hướng, lờ đi khi phù hợp và cho con thời gian bình tĩnh lại. Tháng sau, bài bé 21 tháng tuổi sẽ nói thêm về việc con thử giới hạn.
Bé 20 tháng có nên cho xem điện thoại để ăn ngoan không?
WHO không khuyến nghị cho trẻ dưới 2 tuổi xem màn hình thụ động. Bữa ăn chung với gia đình, có người trò chuyện cùng con, là thời gian học ngôn ngữ rất tốt mà màn hình không thay được.
Nguồn tham khảo
- CDC – Important Milestones: Your Child By Eighteen Months
- CDC – Important Milestones: Your Child By Two Years
- AAP, HealthyChildren.org – Cognitive Development in 2-Year-Olds
- AAP, HealthyChildren.org – Emotional Development: 2 Year Olds
- AAP, HealthyChildren.org – Safety for Your Child: 1 to 2 Years
- WHO – To grow up healthy, children need to sit less and play more
Bài viết liên quan
Phát triển theo thángBé 36 tháng (tròn 3 tuổi): mốc phát triển và hành trang vào lớp mầm
Bé 36 tháng tuổi, tròn 3 tuổi: trò chuyện qua lại, nhập vai siêu nhân, vẽ vòng tròn, chơi cùng bạn. Đủ mốc CDC 3 tuổi, ăn ngủ, trò chơi và chuẩn bị đi lớp.
Phát triển theo thángBé 35 tháng tuổi: nói rõ hơn, hiểu "lát nữa" và tập tự phục vụ
Bé 35 tháng tuổi nói rõ hơn để người ngoài hiểu, bắt đầu hiểu "hôm qua", "lát nữa" và muốn tự đánh răng, mặc áo. Mốc CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Phát triển theo thángBé 34 tháng tuổi: tập dùng lời thay cáu giận, mê phụ việc nhà
Bé 34 tháng tuổi bắt đầu nói ra điều mình muốn thay vì ăn vạ, làm theo yêu cầu 2–3 bước và thích phụ việc nhà. Mốc theo CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
