Khi nào cho bé tập uống cốc và cai bình sữa? Hướng dẫn theo NHS, AAP

Khi nào cho bé tập uống cốc? NHS và AAP khuyên bắt đầu từ khoảng 6 tháng. Chọn cốc mở hay cốc tập uống, cách cai bình sữa và bảo vệ răng sữa của con.
Khi nào cho bé tập uống cốc?
Bình sữa gắn với con từ những ngày đầu, nên nhiều gia đình ngại thay đổi: "Con còn bé, uống cốc đổ hết", "Cứ để bú bình cho con ngủ ngon". Thật ra tập uống cốc là một bước phát triển tự nhiên, và các tổ chức y tế lớn đều khuyên bắt đầu khá sớm.
Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) khuyên cho bé làm quen với việc uống bằng cốc từ khoảng 6 tháng và cho bé nhấp vài ngụm nước trong bữa ăn. Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cũng gợi ý đưa cốc cho con khi bé bắt đầu ăn dặm, thường là khoảng 6 tháng. Lúc đầu chắc chắn sẽ đổ, NHS nhắc bố mẹ hãy kiên nhẫn.
Các mốc uống cốc và cai bình theo độ tuổi
- Khoảng 6 tháng: bắt đầu làm quen với cốc, uống vài ngụm nước trong bữa ăn (NHS, AAP). Nước uống cho bé trên 6 tháng không cần đun sôi trước, theo NHS (tại Anh). Ở Việt Nam, bố mẹ nên dùng nước đun sôi để nguội hoặc nước đóng chai đảm bảo vệ sinh.
- Khoảng 9 tháng: CDC gợi ý cho bé tập tự bốc ăn và tập uống cốc với một chút nước.
- Khoảng 1 tuổi: theo CDC, phần lớn trẻ uống được bằng cốc không nắp khi bố mẹ cầm giúp.
- Khoảng 15 tháng: CDC gợi ý cho con dùng cốc không nắp để uống.
- Khoảng 18 tháng: bé tự uống bằng cốc không nắp, đôi khi còn đổ (CDC).
Khi nào cai bình sữa?
Hai nguồn có cách nói hơi khác nhau:
- NHS: khi bé được 1 tuổi, nên hạn chế cho bé bú bình.
- AAP: việc giảm dần bình sữa nên hoàn tất trong khoảng 12 đến 18 tháng, và trẻ uống được bằng cốc mở vào khoảng 2 tuổi.
Hai lời khuyên thống nhất ở điểm chính: bắt đầu tập cốc từ khoảng 6 tháng, và quanh mốc 1 tuổi thì bình sữa nên dần nhường chỗ cho cốc.
Vì sao nên tập uống cốc sớm?
- Bảo vệ răng sữa: AAP cảnh báo hiện tượng sâu răng do bú bình, khi răng liên tục bị ngâm trong đồ uống. Sữa và nước hoa quả có đường tự nhiên làm tăng nguy cơ sâu răng. NHS cũng cho biết việc ngậm bình đồ uống có đường để dỗ dành gây sâu răng ở trẻ nhỏ. Xem thêm bài đánh răng cho bé.
- Học cách nhấp: NHS cho biết cốc mở hoặc cốc chảy tự do không có van sẽ giúp bé học cách nhấp (sip) thay vì mút.
- Bàn tay khéo hơn: cầm cốc bằng hai tay, đưa lên miệng, nghiêng vừa đủ là bài tập phối hợp tay, mắt và miệng.
Chọn cốc nào và tập thế nào?
Chọn cốc
- Cốc mở (không nắp): loại cốc nhỏ, nhẹ, miệng rộng, có thể có hai quai. Theo NHS, đây là lựa chọn giúp bé học nhấp.
- Cốc có nắp chảy tự do (không van): NHS cho biết loại này tốt hơn bình hay cốc có núm ti.
- Cốc có van chống đổ: AAP lưu ý cốc có van buộc trẻ phải mút giống như bú bình, nên không có ích cho sự phát triển. AAP khuyên cốc tập uống chỉ nên dùng trong thời gian con đang học, và chỉ đựng nước lọc.
Cách tập
- Rót rất ít nước, chỉ một hai ngụm, để đổ cũng không ướt nhiều.
- Cho bé ngồi thẳng trên ghế ăn. Người lớn đỡ đáy cốc, nghiêng thật chậm, để bé tự ngậm vào mép cốc (gợi ý của Agoliva).
- Uống cùng con: bố mẹ cũng cầm cốc nhấp, con rất thích bắt chước.
- Dùng cốc trong bữa ăn mỗi ngày để thành nếp, như NHS gợi ý cho bé uống vài ngụm nước trong bữa.
Cai bình nhẹ nhàng
- AAP gợi ý để con uống bình trong bữa ăn, rồi bỏ dần các cữ bình khác, đặc biệt là cữ bú bình lúc ngủ trưa và ngủ tối.
- AAP khuyên không cho con ngậm bình khi đi ngủ. Thay vào đó là nếp mới: âu yếm, đọc truyện, nhạc nhẹ. Xem bài đọc sách cho con.
- Gợi ý của Agoliva: thống nhất với ông bà về lịch cai bình để cả nhà cùng làm giống nhau, tránh mỗi người một kiểu.
Những băn khoăn thường gặp ở nhà Việt
- "Uống cốc đổ hết, ướt cả người": đổ là một phần của việc học. Tập vào cuối bữa ăn, trước giờ tắm, mặc yếm và trải khăn dưới ghế là đỡ vất vả.
- "Không bú bình con khó ngủ": thói quen ngủ có thể thay bằng nếp khác như hát ru, vỗ lưng, đọc truyện. Có thể mất vài đêm để con quen, cả nhà cần kiên nhẫn và làm giống nhau.
- "Trời nóng sợ con thiếu nước": với bé đã ăn dặm, cho con nhấp nước bằng cốc nhiều lần trong ngày, nhất là những ngày nắng nóng, vừa giúp con tập cốc vừa cho con đủ nước (gợi ý của Agoliva).
Khi nào cần đưa con đi khám
Hãy trao đổi với bác sĩ nhi nếu:
- Khoảng 1 tuổi, bé chưa uống được bằng cốc không nắp dù có người lớn cầm giúp (mốc CDC), nhất là khi kèm theo chậm ở các kỹ năng ăn và dùng tay khác.
- Khoảng 18 tháng, bé vẫn chưa tự uống được bằng cốc không nắp (mốc CDC).
- Bố mẹ lo bé uống quá ít, hoặc bé có vẻ gặp khó khăn mỗi lần uống dù đã rót rất ít.
- Bố mẹ thấy răng bé có dấu hiệu bất thường: hãy hỏi bác sĩ hoặc nha sĩ, đặc biệt khi con vẫn quen ngậm bình khi ngủ.
CDC khuyên khi có bất kỳ lo lắng nào về sự phát triển của con, đừng chờ, hãy hỏi bác sĩ. Xem thêm các mốc của tuổi này trong bài bé 12 tháng tuổi.
Câu hỏi thường gặp
Bé mấy tháng tập uống cốc được?
NHS và AAP đều gợi ý bắt đầu từ khoảng 6 tháng, khi bé bắt đầu ăn dặm, với vài ngụm nước trong bữa ăn.
Nên cai bình sữa lúc mấy tuổi?
NHS khuyên hạn chế bình từ khi bé 1 tuổi; AAP khuyên hoàn tất việc cai bình trong khoảng 12–18 tháng. Hãy giảm dần, bỏ cữ bình lúc ngủ trước.
Có nên dùng cốc tập uống có van chống đổ?
AAP cho biết cốc có van buộc trẻ phải mút như bú bình nên không giúp ích cho phát triển. NHS khuyên dùng cốc mở hoặc cốc chảy tự do không van để bé học nhấp.
Nguồn tham khảo
- NHS – Drinks and cups for babies and young children
- AAP, HealthyChildren.org – Discontinuing the Bottle
- CDC – Important Milestones: By Nine Months, By One Year
- CDC – Important Milestones: By 15 Months, By 18 Months
Bài viết liên quan
Sức khoẻ & dinh dưỡngCác loại trị liệu cho trẻ: vật lý, hoạt động và âm ngữ trị liệu
Vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu và âm ngữ trị liệu cho trẻ khác nhau thế nào, giúp con điều gì, khi nào cần? Giải thích theo AAP, CDC, ASHA cho bố mẹ Việt.
Sức khoẻ & dinh dưỡngTrẻ bị bẹp đầu, méo đầu và vẹo cổ: cách phòng và khi nào cần khám
Trẻ sơ sinh bị bẹp đầu, méo đầu, vẹo cổ có sao không? Cách phòng bằng nằm sấp, đổi tư thế, vì sao không dùng gối chống bẹp đầu và khi nào cần cho bé đi khám.
Sức khoẻ & dinh dưỡngKhe hở môi, vòm miệng ở trẻ: cho bé bú và hành trình điều trị
Khe hở môi, vòm miệng (sứt môi, hở hàm ếch) ở trẻ: vì sao xảy ra, cách cho bé bú, các mốc phẫu thuật, thính lực, lời nói và khi nào cần đưa bé đi khám ngay.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
