Đánh răng cho bé từ chiếc răng đầu tiên: dùng bao nhiêu kem có fluor?

Đánh răng cho bé nên bắt đầu từ chiếc răng đầu tiên. Lượng kem có fluor theo tuổi, cách phòng sâu răng do bú bình đêm và khi nào cho bé khám răng lần đầu.
Đánh răng cho bé: bắt đầu ngay từ chiếc răng đầu tiên
Chiếc răng sữa đầu tiên nhú lên là một cột mốc đáng nhớ, và cũng là lúc bắt đầu một thói quen quan trọng: đánh răng cho bé. Nhiều gia đình nghĩ răng sữa rồi sẽ thay nên chưa cần chăm kỹ. Thực ra theo AAP, răng sữa khoẻ giúp bé nhai kỹ và nói rõ; còn nếu răng sữa mất sớm vì sâu, các răng bên cạnh có thể xô lệch, khiến răng vĩnh viễn mọc không đúng chỗ. Răng sữa thường bắt đầu rụng khoảng 6 tuổi, nghĩa là bé sẽ dùng chúng trong nhiều năm.
Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA) cho biết bé sinh ra đã có sẵn đủ 20 răng sữa nằm trong xương hàm, và đến khoảng 3 tuổi phần lớn đã mọc đủ.
Trước khi có răng: lau nướu
Ngay cả khi chưa có răng, AAP và ADA khuyên lau nướu cho bé bằng khăn sạch hoặc gạc ẩm sau khi bú, sau bữa ăn. Bố mẹ quấn gạc quanh ngón tay, lau nhẹ hàm trên, hàm dưới. Thói quen này giúp miệng bé sạch và bé quen dần với việc được chăm sóc răng miệng.
Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyên đánh răng ngay khi chiếc răng đầu tiên mọc, dùng kem đánh răng có fluor. Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) cũng khuyên như vậy và cho biết răng sữa đầu tiên thường nhú khoảng 6 tháng tuổi. Nếu con đang mọc răng, xem thêm bài bé mọc răng.
Dùng bao nhiêu kem đánh răng có fluor?
Fluor (fluoride) giúp men răng chắc hơn, chống sâu răng. Điều quan trọng là dùng đúng lượng theo tuổi:
- Dưới 3 tuổi: chỉ một lớp kem mỏng, bằng hạt gạo. Đây là khuyến nghị của cả AAP và Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA). NHS cũng khuyên chỉ dùng một lớp mỏng, loại kem có ít nhất 1.000 ppm fluor.
- Từ 3 tuổi: lượng kem bằng hạt đậu (AAP, ADA). NHS khuyên trẻ 3–6 tuổi dùng lượng bằng hạt đậu, loại kem 1.000–1.500 ppm fluor.
Hạt gạo ở đây là hạt gạo tẻ nhà mình nấu cơm hằng ngày: rất ít, chỉ phủ mờ đầu lông bàn chải. Ông bà có thể lo "kem có fluor nuốt vào có sao không". Chính vì bé nhỏ chưa biết nhổ nên các nguồn chỉ khuyên dùng lượng rất nhỏ như vậy, đồng thời NHS lưu ý không để bé ăn hay liếm kem từ tuýp. Hãy cất tuýp kem xa tầm tay bé.
Đánh răng cho bé thế nào?
- Ít nhất 2 lần mỗi ngày: AAP gợi ý sau bữa sáng và trước khi đi ngủ; NHS nhấn mạnh lần đánh răng cuối cùng nên là buổi tối, trước khi ngủ, mỗi lần khoảng 2 phút.
- Bố mẹ đánh cho con: NHS khuyên bố mẹ đánh răng cho con đến khoảng 3 tuổi, sau đó vẫn trông khi con tự đánh. AAP khuyên giúp hoặc giám sát đến khi con đánh được tốt, thường khoảng 10 tuổi.
- Bàn chải nhỏ, lông mềm, đầu vừa với miệng bé (ADA).
- Dùng chỉ nha khoa khi có hai răng sát nhau: ADA khuyên bắt đầu làm sạch kẽ răng mỗi ngày từ khi bé có hai răng chạm vào nhau.
- Tư thế dễ (gợi ý của Agoliva): cho bé ngồi trong lòng, tựa lưng vào bố mẹ, hoặc nằm gối đầu lên đùi để bố mẹ nhìn rõ răng.
- Biến thành trò chơi (gợi ý của Agoliva): cho con tự chọn bàn chải có màu con thích, để con "chải trước" rồi bố mẹ chải lại cho sạch; hát một bài đồng dao ngắn trong lúc đánh, để con cầm thêm một chiếc bàn chải riêng, hoặc cho con "đánh răng" cho búp bê. Bài hát đồng dao cho con có nhiều bài vui để dùng.
Sâu răng do bú bình đêm
Nhiều bé quen ngậm bình sữa để ngủ, hoặc được ông bà cho ngậm ti giả chấm chút đường, mật ong cho dễ ngủ. AAP khuyên:
- Không cho bé ngậm bình sữa đi ngủ, cả ban đêm lẫn giấc ngủ trưa. Nếu bé nhất định cần bình, chỉ cho bình nước lọc.
- Không cho đồ uống ngọt vào bình.
- Không nhúng ti giả vào đường, mật ong hay bất kỳ thứ gì ngọt. (Mật ong còn không được dùng cho bé dưới 1 tuổi, xem bài bắt đầu ăn dặm.)
Gợi ý của Agoliva: bỏ thói quen này cần kiên nhẫn. Bố mẹ có thể chuyển cữ bú sang trước giờ ngủ, đánh răng xong mới đặt con vào giường, và nhẹ nhàng giải thích với ông bà lý do.
Đồ ăn dính răng và nước ép
AAP lưu ý các món dẻo, dính như nho khô, trái cây sấy, kẹo dẻo là "thức ăn" cho vi khuẩn gây sâu răng. Trong nhà Việt, ô mai, mứt, kẹo lạc cũng là những món dính răng tương tự. Nên hạn chế, và cho con súc miệng hoặc chải răng bằng nước sau khi ăn. AAP khuyên không cho bé dưới 12 tháng uống nước ép; sau 1 tuổi, nếu cho thì pha loãng và hạn chế khoảng 120 ml mỗi ngày.
Khám răng lần đầu và khi nào cần đưa con đi khám
AAP khuyên cho bé khám răng lần đầu trước sinh nhật 1 tuổi, hoặc trong vòng 6 tháng sau khi chiếc răng đầu tiên mọc. NHS cũng khuyên đưa con đi khám răng khi răng sữa đầu tiên nhú, hoặc trước 12 tháng, rồi khám định kỳ theo lời nha sĩ. AAP cho biết bác sĩ có thể bôi vecni fluor lên răng bé từ khoảng 6 tháng tuổi; NHS khuyến nghị bôi vecni fluor ít nhất 2 lần mỗi năm từ 3 tuổi. Hãy hỏi nha sĩ về lịch phù hợp cho con.
Ngoài lịch khám định kỳ, hãy đưa con đến nha sĩ sớm khi thấy:
- Đốm trắng đục trên răng cửa hàm trên, sát viền nướu. Theo AAP, đây là dấu hiệu sớm của sâu răng do bú bình, và thường bố mẹ chỉ nhận ra sau khi bé 1 tuổi.
- Vệt vàng, nâu hoặc đen ở rìa răng cửa, hoặc thấy lỗ trên răng (AAP).
- Gia đình có người hay bị sâu răng: hãy báo bác sĩ, vì bé có thể cần bôi vecni fluor thường xuyên hơn, khoảng 3–6 tháng một lần tuỳ nguy cơ (AAP).
AAP cũng lưu ý vi khuẩn gây sâu răng có thể truyền từ người lớn sang bé qua nước bọt, ví dụ dùng chung thìa, chung cốc hay ngậm ti giả của bé để "làm sạch". Thói quen nếm thử, thổi nguội rồi đút cho cháu bằng chính chiếc thìa của mình rất tình cảm, nhưng tốt hơn là dùng thìa riêng cho bé.
Câu hỏi thường gặp
Bé mấy tháng thì bắt đầu đánh răng?
Ngay khi chiếc răng đầu tiên mọc, thường khoảng 6 tháng tuổi (AAP, NHS). Dùng bàn chải nhỏ, lông mềm và một lượng kem có fluor bằng hạt gạo.
Trẻ dưới 3 tuổi có dùng kem đánh răng có fluor được không?
Được. AAP và ADA khuyên dùng kem có fluor từ chiếc răng đầu tiên, với lượng chỉ bằng hạt gạo cho trẻ dưới 3 tuổi. Từ 3 tuổi tăng lên bằng hạt đậu.
Bé bú đêm có bị sâu răng không?
Ngậm bình sữa khi ngủ làm tăng nguy cơ sâu răng. AAP khuyên không cho bé ngậm bình đi ngủ; nếu cần, chỉ cho bình nước lọc. Hãy đánh răng cho bé trước giờ ngủ mỗi tối.
Nguồn tham khảo
- AAP, HealthyChildren.org – Brushing Up on Oral Health: Never Too Early to Start
- ADA – Toothbrushes
- AAP, HealthyChildren.org – Preventing Baby Bottle Tooth Decay
- NHS – Taking care of children's teeth
- AAP, HealthyChildren.org – Why It's Important to Take Care of Baby Teeth
- ADA, MouthHealthy – Baby Teeth
Bài viết liên quan
Sức khoẻ & dinh dưỡngCác loại trị liệu cho trẻ: vật lý, hoạt động và âm ngữ trị liệu
Vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu và âm ngữ trị liệu cho trẻ khác nhau thế nào, giúp con điều gì, khi nào cần? Giải thích theo AAP, CDC, ASHA cho bố mẹ Việt.
Sức khoẻ & dinh dưỡngTrẻ bị bẹp đầu, méo đầu và vẹo cổ: cách phòng và khi nào cần khám
Trẻ sơ sinh bị bẹp đầu, méo đầu, vẹo cổ có sao không? Cách phòng bằng nằm sấp, đổi tư thế, vì sao không dùng gối chống bẹp đầu và khi nào cần cho bé đi khám.
Sức khoẻ & dinh dưỡngKhe hở môi, vòm miệng ở trẻ: cho bé bú và hành trình điều trị
Khe hở môi, vòm miệng (sứt môi, hở hàm ếch) ở trẻ: vì sao xảy ra, cách cho bé bú, các mốc phẫu thuật, thính lực, lời nói và khi nào cần đưa bé đi khám ngay.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
