🌱 Agoliva sắp ra mắt. Đăng ký sớm để nhận ưu đãi cho những gia đình đầu tiên.
🌱 Đăng ký sớm, miễn phí
Sức khoẻ & dinh dưỡng

Mắt lác (mắt lé) ở trẻ và các dấu hiệu bất thường về mắt cần biết

Agoliva · 13/11/2026 · 7 phút đọc · 0–6 tháng · 6–12 tháng · 1–2 tuổi · 2–3 tuổi

Mắt lác (mắt lé) ở trẻ và các dấu hiệu bất thường về mắt cần biết – Agoliva

Mắt lác ở trẻ khi nào là bình thường, khi nào cần khám? Dấu hiệu bất thường về mắt, nhược thị, lịch kiểm tra mắt và cách xử trí khi mắt bé bị tổn thương.

Mắt lác ở trẻ: khi nào bình thường, khi nào cần khám?

Ngắm con ngủ dậy, có lúc bố mẹ thấy một mắt bé như lệch vào trong, ông bà bảo "thằng bé hơi lé". Mắt lác (ở miền Nam hay gọi là mắt lé, tiếng Anh là strabismus hoặc squint) là khi hai mắt nhìn về hai hướng khác nhau: một mắt nhìn thẳng, mắt kia lệch vào trong, ra ngoài, lên trên hoặc xuống dưới. Tình trạng này có thể lúc có lúc không, hoặc có suốt (NHS).

Tin yên tâm: ở trẻ sơ sinh, mắt thỉnh thoảng trông lệch là điều thường gặp (AAP, NHS). Mắt và não của bé vẫn đang học cách phối hợp. Còn mốc cần lưu ý thì hai nguồn nói hơi khác nhau:

  • Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP): sau 4 tháng tuổi, nếu mắt bé thường xuyên lác vào trong hoặc lệch ra ngoài thì thường không còn bình thường, nên báo bác sĩ.
  • Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS): nên đi khám nếu bé lác liên tục ở bất kỳ tuổi nào, hoặc bé trên 3 tháng mà vẫn lác lúc có lúc không.

Gợi ý của Agoliva: để an tâm, bố mẹ có thể lấy mốc sớm hơn. Bé từ 3 tháng mà mắt vẫn hay lệch, hãy hỏi bác sĩ nhi ở lần khám gần nhất. Bài bé 4 tháng tuổi có thêm các mốc nhìn, nghe của tuổi này.

Vì sao không nên chờ "lớn tự hết"?

Đây là quan niệm khá phổ biến. NHS cho biết lác mắt khó tự hết, và nếu không điều trị sớm có thể gây thêm vấn đề:

  • Nhược thị (mắt lười, lazy eye): não dần "bỏ qua" tín hiệu từ mắt bị lệch, khiến thị lực mắt đó không phát triển bình thường.
  • Nhìn mờ hoặc nhìn đôi kéo dài.
  • Khi lớn hơn, trẻ có thể ngại ngùng, tự ti.

NHS nhấn mạnh: phẫu thuật có thể giúp mắt thẳng hàng hơn kể cả khi lác đã lâu, nhưng vấn đề về thị lực có thể vĩnh viễn nếu không được xử trí khi trẻ còn nhỏ. Đó là lý do phát hiện sớm rất đáng giá.

Về nguyên nhân, NHS cho biết ở trẻ em, lác thường là do mắt đang cố "bù" cho một tật khúc xạ như viễn thị, cận thị hay loạn thị; đôi khi có tính gia đình. Nguyên nhân hiếm hơn gồm một số bệnh nhiễm trùng, tình trạng di truyền, chậm phát triển hay vấn đề thần kinh. Hiếm khi, lác mắt là dấu hiệu của một bệnh u mắt ở trẻ, nên NHS khuyên mọi trẻ bị lác đều cần được bác sĩ khám. Bố mẹ không cần tự đoán: chỉ bác sĩ mắt mới chẩn đoán và tìm ra nguyên nhân.

Các dấu hiệu bất thường khác về mắt

AAP khuyên bố mẹ báo bác sĩ nếu thấy:

  • Khoảng 3 tháng tuổi bé chưa nhìn theo được đồ vật di chuyển, chưa giao tiếp bằng mắt ổn định, hoặc dường như không nhìn thấy.
  • Mắt lệch, lác vào trong, lệch ra ngoài hoặc không cùng tập trung.
  • Đồng tử (con ngươi) có màu trắng hoặc trắng xám.
  • Mắt rung nhanh qua lại hoặc lên xuống.
  • Mắt đỏ không hết sau vài ngày, có mủ hoặc ghèn đóng vảy; mắt lúc nào cũng chảy nước.
  • Mí mắt sụp; mắt có vẻ rất sợ ánh sáng.

NHS bổ sung vài dấu hiệu gợi ý nhược thị: hay nhắm một mắt hay nheo mắt khi nhìn, thường nghiêng đầu sang một bên, hay dụi mắt, hay chớp mắt, khó bắt hoặc ném bóng, hay vấp ngã. Nhiều trẻ hoàn toàn không biết mình nhìn kém, vì vậy kiểm tra định kỳ rất quan trọng. NHS gợi ý một cách quan sát đơn giản: lần lượt lấy tay che từng mắt của bé; bé có thể phản đối khi bị che mắt khoẻ.

Bài thị giác của bé giúp bố mẹ biết con nhìn được gì ở từng tháng.

Mắt của bé được kiểm tra khi nào?

AAP và Viện Hàn lâm Nhãn khoa Hoa Kỳ khuyên kiểm tra mắt cho trẻ ngay từ sơ sinh, rồi trong các lần khám sức khoẻ định kỳ:

  • Sơ sinh: bác sĩ kiểm tra dị tật, nhiễm trùng, đục thuỷ tinh thể, glôcôm. Bé sinh non có thể cần bác sĩ mắt khám chuyên sâu.
  • Từ sơ sinh đến 6 tháng: bác sĩ soi "ánh đồng tử đỏ" (red reflex). NHS giải thích: khi chiếu đèn, mắt bình thường phản xạ ánh đỏ; nếu thấy ánh trắng có thể là dấu hiệu bệnh về mắt. Đây cũng là lúc bố mẹ kể cho bác sĩ nếu gia đình có người bị bệnh mắt từ nhỏ.
  • Từ 6 tháng: bác sĩ xem mỗi mắt có nhìn theo đồ chơi, khuôn mặt không và tìm dấu hiệu lác.
  • Từ 1–2 tuổi: có thể dùng máy sàng lọc thị lực tự động.
  • Từ 3 tuổi: bắt đầu đo thị lực bằng hình hoặc ký hiệu khi trẻ hợp tác.

Nếu sàng lọc chưa đạt, trẻ cần được giới thiệu tới bác sĩ nhãn khoa có kinh nghiệm khám trẻ em, và nên đi khám ngay cả khi bố mẹ không thấy con có vấn đề gì (AAP). Ở Việt Nam, bố mẹ có thể khám tại khoa mắt của bệnh viện nhi hoặc bệnh viện mắt có phòng khám mắt trẻ em. Xem thêm bài khám sức khoẻ định kỳ.

Lác mắt và nhược thị được điều trị thế nào?

Việc điều trị do bác sĩ mắt quyết định cho từng bé. Theo NHS, các cách chính gồm:

  • Đeo kính khi lác do tật khúc xạ.
  • Bịt mắt khoẻ vài giờ mỗi ngày trong nhiều tháng để mắt yếu được "tập luyện", hoặc dùng thuốc nhỏ làm mờ tạm mắt khoẻ theo chỉ định bác sĩ. Điều trị nhược thị lý tưởng là bắt đầu trước 7 tuổi, khi thị lực còn đang phát triển.
  • Bài tập cho cơ mắt trong một số trường hợp.
  • Phẫu thuật chỉnh cơ mắt khi kính chưa đủ hiệu quả; tiêm vào cơ mắt trong một số trường hợp.
Gợi ý của Agoliva: bé đeo kính hay bịt mắt thường phản đối mấy ngày đầu. Hãy biến nó thành chuyện vui: cho bé chọn miếng dán bịt mắt màu bé thích, cả nhà khen "siêu nhân đeo kính", và giữ lịch đều đặn như bác sĩ dặn.

Khi nào cần đưa con đi khám

Hẹn khám bác sĩ nhi hoặc bác sĩ mắt nếu

  • Bé lác liên tục ở bất kỳ tuổi nào, hoặc vẫn lác lúc có lúc không sau 3–4 tháng tuổi (NHS, AAP).
  • Khoảng 3 tháng bé chưa nhìn theo đồ vật, chưa nhìn mắt bố mẹ (AAP).
  • Có bất kỳ dấu hiệu nào trong danh sách của AAP ở trên, đặc biệt là đồng tử trắng hoặc trắng xám.
  • Bé hay nghiêng đầu, nhắm một mắt khi nhìn (NHS).

Gọi cấp cứu 115 hoặc đến viện ngay nếu

Theo NHS về chấn thương mắt:

  • Hoá chất mạnh (thuốc tẩy, nước rửa bếp) dính vào mắt: rửa mắt liên tục bằng nhiều nước sạch, không nóng, ít nhất 20 phút trong lúc chờ trợ giúp, và mang theo vỏ chai.
  • Vật sắc nhọn đâm vào mắt: không tự rút ra.
  • Mắt bị vật gì đó bắn vào với tốc độ cao.
  • Sau chấn thương, bé nhìn khác đi, đau mắt dữ dội, sợ ánh sáng, buồn nôn hoặc nôn, không mở được mắt, hoặc mắt chảy máu, chảy mủ.

NHS lưu ý: đừng tự lái xe khi đang hoảng; nhờ người khác chở hoặc gọi xe cấp cứu.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ sơ sinh bị lác mắt có sao không?

Ở trẻ sơ sinh, mắt thỉnh thoảng lệch là thường gặp (AAP, NHS). Hãy báo bác sĩ nếu bé lác liên tục, hoặc sau 3–4 tháng vẫn thường xuyên lác.

Bé bị lác có phải do nằm nhìn một phía hay treo đồ chơi gần mắt?

Các nguồn y khoa không nêu những thói quen này là nguyên nhân. Ở trẻ em, lác thường liên quan đến tật khúc xạ hoặc yếu tố gia đình (NHS). Bố mẹ không cần tự trách mình; hãy đưa con đi khám để tìm đúng nguyên nhân.

Mắt lé ở trẻ có chữa được không?

Có nhiều cách điều trị như kính, bịt mắt, phẫu thuật (NHS). Điều quan trọng là phát hiện và điều trị sớm, vì thị lực có thể bị ảnh hưởng lâu dài nếu chậm trễ.

Bài viết là kiến thức phổ thông, không thay thế lời khuyên của bác sĩ dành riêng cho mẹ và bé. Khi lo lắng, hãy hỏi bác sĩ.

Nguồn tham khảo

  • NHS – Squint
  • NHS – Lazy eye
  • AAP, HealthyChildren.org – Warning Signs of Vision Problems in Infants & Children
  • AAP, HealthyChildren.org – Vision Screenings
  • NHS – Eye tests for children
  • NHS – Eye injuries