Bé 4 tháng tuổi: cười khúc khích, nắm đồ chơi và tập lẫy

Bé 4 tháng tuổi biết cười khúc khích, nắm chặt đồ chơi, chống khuỷu tay khi nằm sấp. Mốc CDC, đã nên ăn dặm chưa, ngủ bao lâu và cách chơi giúp con lẫy.
Bé 4 tháng tuổi: tiếng cười đầu tiên “bật” thành tiếng
Bố cù nhẹ vào bụng, con bật ra một tràng “khức khức” làm cả nhà cười theo. Bé 4 tháng tuổi đã biết chủ động “gây chuyện” để được chú ý, biết nắm lấy món đồ chơi và đưa ngay vào miệng, và có bé đã thử lật người lần đầu. Đây là tháng con chuyển từ chỗ được người khác chơi cùng sang tự mình tìm cách chơi.
Bé 4 tháng tuổi làm được gì? Đối chiếu với mốc CDC
Bốn tháng là một mốc chính thức trong bảng theo dõi của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC). Bố mẹ có thể dùng những gạch đầu dòng dưới đây như một danh sách để quan sát con trong vài ngày, không cần “thử” con một lần là xong.
Vận động: cổ vững, tay bắt đầu “có việc làm”
Theo CDC, khoảng 4 tháng, bé giữ đầu vững không cần đỡ khi được bế, nằm sấp chống được lên khuỷu tay, cầm được đồ chơi khi được đặt vào tay, vung tay về phía đồ chơi và đưa tay lên miệng. Lẫy thì chưa phải mốc của tháng này: CDC đặt mốc lật từ sấp sang ngửa ở khoảng 6 tháng. Vì vậy, con đã lẫy là điều đáng vui, con chưa lẫy cũng chưa có gì đáng lo. Bài bé mấy tháng biết lẫy, biết ngồi nói kỹ hơn về khoảng thời gian bình thường.
Ngôn ngữ và giao tiếp: những “câu” gù gù
Con phát ra âm “ô ô”, “a a” (gù), đáp lại bằng âm thanh khi được nói chuyện, và quay đầu về phía giọng nói của bố mẹ. Nhiều bé tháng này “nói” khá nhiều, nhất là khi được người lớn nhìn và chờ con trả lời.
Cảm xúc – xã hội: biết “mời” người lớn chơi
Con tự mỉm cười để gây chú ý, cười khúc khích khi được trêu, và dùng ánh mắt, cử động hay tiếng ê a để giữ người lớn ở lại chơi với mình. Khi con quay mặt đi, đó thường là tín hiệu con cần nghỉ.
Nhận thức: tay, mắt và miệng cùng khám phá
CDC ghi nhận bé 4 tháng nhìn tay mình đầy hứng thú và há miệng khi đói mà thấy vú mẹ hay bình sữa. Nói cách khác, con đã bắt đầu “đoán trước”: thấy bình là biết sắp được ăn.
Ăn và ngủ: đã nên ăn dặm chưa?
Đây là câu nhiều gia đình bắt đầu hỏi ở tháng này, nhất là khi ông bà kể ngày xưa con cháu “ăn bột từ bốn tháng”. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và bắt đầu cho ăn bổ sung từ 6 tháng. Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cũng khuyên chỉ cho bé bú sữa mẹ trong khoảng 6 tháng đầu.
AAP liệt kê các dấu hiệu sẵn sàng ăn dặm: con ngồi được trên ghế có tựa và giữ đầu vững, tỏ ra thích thú với đồ ăn (há miệng, với tay lấy thức ăn của người lớn), và đưa được thức ăn từ thìa vào trong để nuốt thay vì đẩy ra. AAP nói thời điểm sẵn sàng khác nhau giữa các bé. Nếu bố mẹ thấy con có vẻ “thèm ăn” sớm, hãy hỏi bác sĩ trước khi quyết định, thay vì tự cho con ăn. Khi tới lúc, bài bắt đầu ăn dặm sẽ giúp bố mẹ chuẩn bị.
Về ngủ, Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM) khuyến nghị trẻ 4–12 tháng ngủ 12–16 giờ mỗi 24 giờ, tính cả giấc ngày; khuyến nghị này được AAP ủng hộ. AASM không đưa ra con số cho trẻ dưới 4 tháng vì giấc ngủ ở tuổi đó dao động quá rộng, nên tháng này là lúc con số “chính thức” đầu tiên được áp dụng. Một nếp đi ngủ quen thuộc mỗi tối giúp con dễ vào giấc hơn.
Chơi gì với bé 4 tháng tuổi?
Gợi ý của Agoliva cho những phút con tỉnh táo và vui vẻ:
- Ú òa sau chiếc nón lá. Che mặt mình bằng nón lá vài giây rồi hé ra “òa!”. Con thích sự bất ngờ lặp lại, và mỗi lần con cười là một lần con “đáp” lại bố mẹ.
- Giỏ đồ nhiều chất liệu. Chuẩn bị vài món sạch, không nhọn, không nóng, đủ lớn để không hóc: khăn xô, chiếc thìa gỗ to, vòng gặm nướu, quả bóng vải. Đưa từng món cho con nắm, gặm, lắc. Con học cảm giác mềm, cứng, nhẵn, sần qua tay và miệng.
- Gọi tên từ hai phía. Lúc con nằm ngửa, ngồi bên trái gọi “Bống ơi”, chờ con quay sang, rồi đổi sang bên phải. Con tập định hướng âm thanh và dần quen với tên mình.
- Đạp “trống” bằng gối. Con nằm ngửa, bố mẹ cầm một chiếc gối mềm áp nhẹ vào lòng bàn chân để con đạp. Mỗi lần con đạp, bố mẹ kêu “bùm!”. Chân con khoẻ hơn, và con thấy mình tạo ra được tiếng vui. Chơi xong cất gối đi.
- Chiếc bát nhựa màu ở bên cạnh. Khi con nằm sấp, đặt một chiếc bát nhựa màu sáng hơi lệch sang một bên, ngoài tầm tay một chút. Con sẽ xoay người, vươn tay, và đôi khi lật luôn.
An toàn khi con bắt đầu xoay trở
- Lẫy có thể đến bất ngờ. Đừng để con một mình trên giường, sofa, bàn thay tã. Chơi trên thảm dưới sàn là an toàn nhất.
- Ngừng quấn chũn nếu chưa ngừng: AAP khuyên thôi quấn khi bé có dấu hiệu cố lật.
- Đồ con cầm được sẽ vào miệng. Dọn đồng xu, nắp chai, dây chun, pin cúc áo khỏi tầm với; kiểm tra đồ chơi có bộ phận rời không.
- Giờ tắm: AAP khuyên luôn giữ một tay trên người con khi tắm, chuẩn bị sẵn khăn và đồ dùng để không phải rời đi, và thử nước bằng cổ tay hoặc khuỷu tay trước khi cho con vào. Theo AAP, trẻ có thể đuối nước chỉ trong vài phân nước, nhanh và không gây tiếng động; ghế tắm không thay được người lớn.
- Không bế con khi đang cầm đồ nóng như ly trà, nồi canh, và không đặt cốc nóng ở mép bàn khi con nằm gần đó.
Khi nào nên hỏi bác sĩ
Hãy trao đổi với bác sĩ nhi nếu khoảng 4 tháng mà con:
- Chưa giữ được đầu vững khi được bế thẳng.
- Không đưa tay lên miệng, không cầm đồ chơi khi được đặt vào tay.
- Chưa gù gù, không phát ra âm thanh đáp lại, không quay về phía giọng nói.
- Không mỉm cười để gây chú ý, ít quan tâm tới người xung quanh.
- Đã từng làm được một việc mà nay không làm nữa.
CDC gợi ý khi đi khám, bố mẹ kể cho bác sĩ con thích làm gì, cả nhà thường chơi gì với con, điều gì làm mình lo, và con có sinh non không. Nếu vẫn còn băn khoăn, hãy hỏi về sàng lọc phát triển hoặc chuyển khám chuyên khoa. Lịch tiêm và khám định kỳ, bố mẹ hỏi trạm y tế hoặc bác sĩ của con.
Câu hỏi thường gặp
Bé 4 tháng tuổi chưa biết lẫy có chậm không?
Chưa. CDC đặt mốc lật từ sấp sang ngửa ở khoảng 6 tháng. Hãy cho con nằm sấp chơi mỗi ngày và theo dõi tiếp.
Bé 4 tháng hay nhìn bố mẹ ăn, có phải con đòi ăn dặm?
Thích nhìn người lớn ăn là một dấu hiệu, nhưng AAP xem cả nhóm dấu hiệu: ngồi có tựa, giữ đầu vững, biết nuốt thay vì đẩy thức ăn ra. WHO và AAP đều hướng tới khoảng 6 tháng; nếu muốn cho ăn sớm hơn, hãy hỏi bác sĩ.
Bé 4 tháng tuổi ngủ mấy tiếng một ngày là đủ?
AASM khuyến nghị 12–16 giờ mỗi 24 giờ, cộng cả giấc đêm và các giấc ngày. Con số cụ thể mỗi bé khác nhau; điều quan trọng là con ngủ đều đặn và tỉnh dậy vui vẻ. Nếu con ngủ li bì khó đánh thức, hoặc thức đêm kèm sốt, bỏ bú, hãy cho con đi khám.
Tháng trước: bé 3 tháng tuổi. Tháng sau: bé 5 tháng tuổi.
Nguồn tham khảo
- CDC – Important Milestones: Your Baby By Four Months
- AASM – Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations, J Clin Sleep Med 2016
- AAP, HealthyChildren.org – Starting Solid Foods
- WHO – Breastfeeding
- AAP, HealthyChildren.org – A Parent's Guide to Safe Sleep
- AAP, HealthyChildren.org – Infant Water Safety
Bài viết liên quan
Phát triển theo thángBé 36 tháng (tròn 3 tuổi): mốc phát triển và hành trang vào lớp mầm
Bé 36 tháng tuổi, tròn 3 tuổi: trò chuyện qua lại, nhập vai siêu nhân, vẽ vòng tròn, chơi cùng bạn. Đủ mốc CDC 3 tuổi, ăn ngủ, trò chơi và chuẩn bị đi lớp.
Phát triển theo thángBé 35 tháng tuổi: nói rõ hơn, hiểu "lát nữa" và tập tự phục vụ
Bé 35 tháng tuổi nói rõ hơn để người ngoài hiểu, bắt đầu hiểu "hôm qua", "lát nữa" và muốn tự đánh răng, mặc áo. Mốc CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Phát triển theo thángBé 34 tháng tuổi: tập dùng lời thay cáu giận, mê phụ việc nhà
Bé 34 tháng tuổi bắt đầu nói ra điều mình muốn thay vì ăn vạ, làm theo yêu cầu 2–3 bước và thích phụ việc nhà. Mốc theo CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
