Trẻ mấy tuổi được ăn muối, đường? Cách nêm nếm đồ ăn cho bé

Trẻ mấy tuổi được ăn muối, đường, nước mắm, mật ong? Giới hạn theo WHO, CDC, NHS, muối đường ẩn trong bếp Việt và cách nấu cho bé ngon mà không cần nêm.
Trẻ mấy tuổi được ăn muối, đường?
"Cháo nhạt thế này cháu ăn sao được, cho thêm tí nước mắm!" Câu này nhiều bố mẹ đã nghe trong bữa ăn dặm đầu tiên của con. Người lớn quen vị mặn ngọt nên thấy đồ không nêm là nhạt, nhưng với em bé đó là vị bình thường. Vậy trẻ mấy tuổi được ăn muối, đường? Các tổ chức y tế lớn trả lời khá thống nhất:
- Tổ chức Y tế Thế giới (WHO): từ 6 tháng, khi bé bắt đầu ăn dặm, không thêm muối và đường vào thức ăn của bé. Trẻ nhỏ nên tránh đồ ăn nhiều đường, nhiều muối và đồ uống ngọt.
- Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC): trẻ dưới 24 tháng không nên ăn đường bổ sung (đường thêm vào khi chế biến), và nên tránh đồ ăn nhiều muối.
- Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS): không thêm muối vào đồ ăn hay nước nấu cho bé; với trẻ từ 4 tuổi trở xuống, tránh đồ ăn, đồ uống có đường hoặc chất tạo ngọt, kể cả mật ong, siro, nước ép và sinh tố. Ăn trái cây thì vẫn tốt.
Hai mốc "2 tuổi" của CDC và "4 tuổi" của NHS khác nhau, nhưng thông điệp giống nhau: càng nhỏ, càng không cần thêm đường. Bé không thiếu gì nếu đồ ăn không được nêm.
Bé cần bao nhiêu muối mỗi ngày?
NHS đưa ra mức muối tối đa mỗi ngày, tính cả lượng muối có sẵn trong thực phẩm:
- Dưới 1 tuổi: dưới 1 g muối.
- 1–3 tuổi: không quá 2 g muối.
- 4–6 tuổi: không quá 3 g muối.
Để dễ hình dung: NHS cho biết 6 g muối, giới hạn của người lớn, là khoảng một thìa cà phê gạt ngang. Phần của bé 1–3 tuổi chỉ bằng một phần ba. NHS giải thích thận của bé chưa phát triển đầy đủ nên chưa xử lý được nhiều muối. WHO cũng cho biết natri có sẵn tự nhiên trong nhiều thực phẩm như sữa, thịt, hải sản, nên bé không cần nêm thêm.
WHO nhắc thêm: muối dùng trong nhà nên là muối có i-ốt, vì i-ốt cần cho sự phát triển não của trẻ nhỏ.
Vì sao bé không cần thêm đường?
- Răng sữa dễ sâu: NHS cho biết tránh đồ ăn vặt, đồ uống ngọt (kể cả nước ép) giúp phòng sâu răng. Xem thêm bài đánh răng cho bé.
- Thói quen vị giác hình thành sớm: Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cho biết trẻ được làm quen sớm với đồ uống ngọt sẽ thích vị ngọt, khiến nước lọc và sữa không đường trở nên khó "hấp dẫn" hơn. WHO cũng nhấn mạnh thói quen ăn uống từ nhỏ thường theo con tới khi trưởng thành.
- Chất tạo ngọt không phải giải pháp: AAP cho biết tác động của stevia và chất tạo ngọt nhân tạo lên trẻ chưa được hiểu rõ, nên tốt nhất là tránh. NHS và WHO cũng không khuyến khích dùng chất tạo ngọt thay đường.
Muối, đường "ẩn" trong bếp Việt
Ít ai rắc muối trực tiếp vào bát cháo của con, nhưng muối và đường có thể đi vào bữa ăn của bé qua nhiều đường khác. WHO kể tên nước mắm, nước tương, viên súp (hạt nêm) và mì chính (bột ngọt, có chứa natri) là những nguồn natri phổ biến khi nấu ăn.
Những thứ chứa nhiều muối
- Nước mắm, nước tương, hạt nêm, bột canh, mì chính.
- Giò chả, xúc xích, thịt xông khói, lạp xưởng, ruốc (chà bông) mua sẵn. CDC xếp thịt chế biến sẵn vào nhóm nhiều muối.
- Đồ muối chua như dưa cải, cà muối; bim bim, bánh quy mặn, mì gói, đồ ăn mua sẵn mang về (NHS).
Những thứ chứa nhiều đường
- Sữa chua có đường, sữa có hương vị (sô-cô-la, dâu). AAP khuyên tránh sữa có hương vị cho trẻ dưới 5 tuổi.
- Nước ép, sinh tố, nước ngọt có ga, nước tăng lực. CDC: trẻ dưới 12 tháng không uống nước ép, kể cả loại 100%.
- Sữa đặc có đường: NHS khuyên không cho bé dưới 1 tuổi dùng sữa đặc.
- Bánh quy, kẹo, bánh bông lan, chè, trà sữa. Trà sữa còn có caffeine; CDC khuyên trẻ dưới 24 tháng tránh đồ uống có caffeine như trà, cà phê, nước ngọt.
- Mật ong: CDC và NHS đều dặn không cho trẻ dưới 12 tháng ăn mật ong, kể cả bôi lên núm vú giả hay pha vào nước, vì có nguy cơ gây ngộ độc botulinum ở trẻ nhỏ.
CDC khuyên bố mẹ đọc nhãn, chọn loại "không thêm đường", "ít muối", vì một số đồ ăn vặt và đồ ăn đóng gói cho trẻ nhỏ có nhiều natri.
Cách nấu cho bé ngon mà không cần nêm
- Múc phần của bé trước khi nêm. NHS nhắc bố mẹ nhớ điều này khi nấu chung cho cả nhà. Nồi canh rau ngót, nồi cá kho: cứ múc riêng phần bé ra bát trước, rồi mới nêm phần người lớn.
- Tận dụng vị ngọt tự nhiên: nước luộc rau củ, bí đỏ, cà rốt, khoai lang, ngô ngọt, thịt và cá tươi đã có vị riêng. Đây là cách bé làm quen với vị thật của thực phẩm.
- Thêm hương thay vì thêm muối: NHS gợi ý dùng rau thơm, gia vị, tỏi, nước cốt chanh để tạo vị. Hành lá, thì là, gừng, một chút tiêu là những thứ bếp Việt luôn có sẵn.
- Trái cây làm món tráng miệng: chuối chín, đu đủ, xoài, thanh long cắt miếng vừa tầm tuổi, thay cho bánh kẹo.
- Đồ uống chính là nước lọc và sữa: AAP cho biết lựa chọn tốt nhất cho trẻ dưới 5 tuổi rất đơn giản: nước lọc và sữa không đường. Bé 6–12 tháng có thể tập uống vài ngụm nước bằng cốc, bên cạnh sữa mẹ hoặc sữa công thức.
- Nước ép, nếu có: CDC dẫn lời AAP: trẻ 1–3 tuổi không quá khoảng 120 ml nước ép 100% mỗi ngày (trang của AAP ghi mốc này cho trẻ 2–3 tuổi). Ăn trái cây nguyên miếng vẫn tốt hơn uống nước ép.
Nếu bé mới bắt đầu ăn dặm, xem thêm bài bắt đầu ăn dặm, và bài bé 12 tháng tuổi khi con chuẩn bị chuyển sang ăn cùng gia đình.
Khi nào cần đưa con đi khám
Hẹn khám bác sĩ nhi khi
- Bé lười ăn kéo dài, không tăng cân, hoặc bố mẹ lo con chỉ chịu ăn đồ ngọt, đồ nêm đậm. Xem thêm bài trẻ biếng ăn.
- Răng bé có đốm trắng đục, vệt nâu hoặc lỗ sâu; hãy đưa con đi khám nha khoa.
- Bé đã lỡ ăn mật ong khi chưa đủ 12 tháng: hãy gọi bác sĩ để được hướng dẫn theo dõi, kể cả khi bé đang bình thường.
Gọi cấp cứu 115 hoặc đến viện ngay nếu con
- Bé dưới 1 tuổi có dấu hiệu nghi ngộ độc botulinum mà CDC liệt kê: táo bón, bú kém, mí mắt sụp, nét mặt ít biểu cảm hơn thường lệ, tiếng khóc yếu và khác lạ. CDC dặn khi có dấu hiệu, đến bác sĩ hoặc phòng cấp cứu ngay, đừng chờ.
- Bé mềm nhũn, khó đánh thức, khó thở hoặc thở rất nhanh, da môi tím tái.
Câu hỏi thường gặp
Bé 1 tuổi ăn nước mắm được chưa?
Từ 1 tuổi, bé dần ăn cùng gia đình nên khó tránh hoàn toàn muối. NHS đặt giới hạn tối đa 2 g muối mỗi ngày cho trẻ 1–3 tuổi, tính cả muối có sẵn trong thực phẩm. Bố mẹ vẫn nên múc phần của con ra trước khi nêm, và hạn chế đồ chế biến sẵn, đồ muối chua.
Bé mấy tháng được ăn mật ong?
Theo CDC và NHS, chỉ cho bé ăn mật ong sau 12 tháng tuổi. Trước 1 tuổi, mật ong có thể chứa bào tử vi khuẩn gây ngộ độc botulinum, một bệnh rất nặng ở trẻ nhỏ. Không bôi mật ong lên núm vú giả, không pha vào nước hay sữa cho bé.
Có nên dùng hạt nêm dành cho trẻ em?
Hạt nêm, kể cả loại quảng cáo cho bé, thường vẫn chứa muối hoặc natri. WHO, CDC và NHS đều khuyên không thêm muối vào đồ ăn của bé nhỏ, nên bé không cần hạt nêm.
Nguồn tham khảo
- WHO – Healthy diet, fact sheet
- CDC – Foods and Drinks to Avoid or Limit
- NHS – Foods to avoid giving babies and young children
- NHS – Salt in your diet
- AAP, HealthyChildren.org – Recommended Drinks for Children Age 5 & Younger
- CDC – Botulism: Signs and Symptoms
Bài viết liên quan
Sức khoẻ & dinh dưỡngCác loại trị liệu cho trẻ: vật lý, hoạt động và âm ngữ trị liệu
Vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu và âm ngữ trị liệu cho trẻ khác nhau thế nào, giúp con điều gì, khi nào cần? Giải thích theo AAP, CDC, ASHA cho bố mẹ Việt.
Sức khoẻ & dinh dưỡngTrẻ bị bẹp đầu, méo đầu và vẹo cổ: cách phòng và khi nào cần khám
Trẻ sơ sinh bị bẹp đầu, méo đầu, vẹo cổ có sao không? Cách phòng bằng nằm sấp, đổi tư thế, vì sao không dùng gối chống bẹp đầu và khi nào cần cho bé đi khám.
Sức khoẻ & dinh dưỡngKhe hở môi, vòm miệng ở trẻ: cho bé bú và hành trình điều trị
Khe hở môi, vòm miệng (sứt môi, hở hàm ếch) ở trẻ: vì sao xảy ra, cách cho bé bú, các mốc phẫu thuật, thính lực, lời nói và khi nào cần đưa bé đi khám ngay.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
