Chăm sóc rốn trẻ sơ sinh: bao lâu rụng rốn, dấu hiệu nhiễm trùng rốn

Chăm sóc rốn trẻ sơ sinh thế nào cho đúng? Bao lâu thì rụng rốn, có cần cồn hay băng rốn không, dấu hiệu nhiễm trùng rốn và khi nào đưa bé đi khám ngay.
Chăm sóc rốn trẻ sơ sinh: cuống rốn bao lâu thì rụng?
Sau khi cắt dây rốn, trên bụng bé còn lại một đoạn cuống nhỏ. Đây là chỗ nhiều bố mẹ lần đầu "không dám đụng vào": sợ con đau, sợ nhiễm trùng, sợ làm sai. Thực ra chăm sóc rốn trẻ sơ sinh khá đơn giản. Nguyên tắc chung của các nguồn y khoa là: giữ cuống rốn sạch và khô, rồi để nó tự rụng.
Về thời gian rụng rốn, các nguồn nói hơi khác nhau nhưng cùng một khoảng:
- Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS): cuống rốn mất khoảng một tuần để khô và rụng.
- MedlinePlus của Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH): khoảng 5–15 ngày tuổi.
- Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP): thường vào khoảng 1–2 tuần, và nên rụng trước khi bé được 3 tuần.
Trong thời gian này, cuống rốn sẽ teo lại, khô dần và chuyển màu sẫm. Đó là quá trình bình thường.
Cách chăm sóc rốn hằng ngày
- Giữ sạch và khô: đây là điều NHS, AAP và MedlinePlus đều nhấn mạnh.
- Không cần bôi cồn: AAP cho biết không cần dùng cồn lên cuống rốn, chỉ cần giữ sạch.
- Chỉ lau khi bẩn: NHS hướng dẫn chỉ cần rửa quanh rốn khi bị dính nước tiểu hoặc phân, bằng bông sạch và nước ấm, rồi thấm khô nhẹ bằng khăn. MedlinePlus cũng khuyên làm sạch bằng gạc và nước.
- Gấp mép tã xuống dưới rốn: AAP khuyên gấp phần trước của tã xuống dưới cuống rốn để nước tiểu không thấm vào. Gợi ý của Agoliva: chọn áo sơ sinh rộng, cài cúc bên hông, để rốn được thoáng.
- Tắm lau cho đến khi rốn rụng: AAP và MedlinePlus khuyên không ngâm bé vào chậu nước cho đến khi cuống rốn rụng. Cách tắm lau từng bước có trong bài tắm cho trẻ sơ sinh.
- Không giật cuống rốn: MedlinePlus dặn để cuống rốn tự rụng, không cố kéo ra, kể cả khi nó chỉ còn dính một chút. Kéo sớm có thể làm chảy máu.
- Rửa tay sạch trước khi chạm vào vùng rốn. Gợi ý của Agoliva: nhắc cả nhà và khách đến thăm rửa tay trước khi bế bé.
Những điều bình thường, bố mẹ đừng quá lo
- Vài giọt máu khi rốn rụng: AAP cho biết thấy vài giọt máu trên tã quanh thời điểm cuống rốn rụng là bình thường.
- U hạt rốn: đôi khi thay vì khô hẳn, chỗ rốn tạo thành một cục mô nhỏ màu hồng hoặc đỏ, rỉ ít dịch vàng nhạt. AAP và MedlinePlus cho biết tình trạng này thường tự hết trong khoảng một tuần; nếu không, bác sĩ có thể xử lý đơn giản.
- Rốn lồi khi con khóc: AAP cho biết đây có thể là thoát vị rốn, do một lỗ nhỏ ở thành bụng. Thoát vị rốn không nghiêm trọng và thường tự lành trong 12–18 tháng đầu. Chỉ khi đến 3–5 tuổi vẫn chưa lành, bác sĩ mới có thể cân nhắc phẫu thuật.
Khi nào cần đưa con đi khám
Nhiễm trùng rốn không hay gặp, nhưng MedlinePlus lưu ý nếu xảy ra thì có thể lan nhanh. NHS khuyên báo cho nhân viên y tế nếu thấy rốn chảy máu hoặc có dịch.
Liên hệ bác sĩ sớm nếu
- Cuống rốn có dịch vàng, mùi hôi (AAP, MedlinePlus).
- Da quanh chân rốn đỏ, sưng (AAP, MedlinePlus).
- Bé khóc khi chạm vào rốn hoặc vùng da bên cạnh (AAP).
- U hạt rốn không tự hết sau khoảng một tuần (AAP, MedlinePlus).
- Cuống rốn chưa rụng khi bé đã 3 tuần tuổi (AAP). MedlinePlus đặt mốc 4 tuần. Gợi ý của Agoliva: theo mốc sớm hơn của AAP để yên tâm.
Đi khám ngay hoặc gọi cấp cứu 115 nếu bé
- Rốn chảy máu liên tục: lau đi một giọt lại có giọt khác (AAP, MedlinePlus).
- Sốt từ 38°C trở lên (MedlinePlus).
- Bỏ bú, bú kém (MedlinePlus).
- Li bì, lừ đừ, người mềm oặt (MedlinePlus).
MedlinePlus cho biết những dấu hiệu sốt, bú kém, li bì, mềm oặt có thể báo hiệu nhiễm trùng nặng hơn và cần liên hệ cơ sở y tế ngay. Với trẻ dưới 3 tháng, sốt luôn là lý do cần đi khám ngay, xem thêm bài trẻ bị sốt. Những ngày đầu, bé cũng hay bị vàng da; dấu hiệu cần đi khám có trong bài vàng da sơ sinh.
Sau khi rụng rốn
Khi cuống rốn đã rụng và rốn đã lành, bé có thể bắt đầu tắm chậu (AAP). Gợi ý của Agoliva: vẫn tiếp tục lau khô kỹ vùng rốn sau mỗi lần tắm. Đây cũng là lúc bố mẹ có thể bắt đầu cho con nằm sấp chơi ngắn khi con tỉnh táo, có người lớn bên cạnh. Mọi điều bố mẹ cần biết về tháng đầu đời có trong bài bé 1 tháng tuổi.
Câu hỏi thường gặp
Rốn trẻ sơ sinh bao lâu thì rụng?
Theo NHS, khoảng một tuần; MedlinePlus ghi khoảng 5–15 ngày; AAP cho biết thường trong 1–2 tuần và nên rụng trước 3 tuần tuổi. Nếu đến 3 tuần vẫn chưa rụng, hãy đưa con đi khám.
Có cần sát trùng rốn bằng cồn mỗi ngày không?
AAP cho biết không cần dùng cồn, chỉ cần giữ cuống rốn sạch và khô. NHS hướng dẫn chỉ lau quanh rốn bằng nước ấm khi bị bẩn rồi thấm khô. Nếu bác sĩ hoặc nữ hộ sinh hướng dẫn riêng cho con, hãy làm theo hướng dẫn đó.
Rốn bé có mùi hôi và rỉ dịch vàng có sao không?
Đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng rốn (AAP, MedlinePlus), cần đưa con đi khám sớm. Nếu kèm sốt từ 38°C, bỏ bú hay li bì thì đưa con đi viện ngay.
Nguồn tham khảo
- AAP, HealthyChildren.org – Umbilical Cord Care in Newborns
- NHS – Getting to know your newborn
- NHS – Washing and bathing your baby
- MedlinePlus (NIH) – Umbilical cord care in newborns
- AAP, HealthyChildren.org – Bathing Your Baby
Bài viết liên quan
Sức khoẻ & dinh dưỡngCác loại trị liệu cho trẻ: vật lý, hoạt động và âm ngữ trị liệu
Vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu và âm ngữ trị liệu cho trẻ khác nhau thế nào, giúp con điều gì, khi nào cần? Giải thích theo AAP, CDC, ASHA cho bố mẹ Việt.
Sức khoẻ & dinh dưỡngTrẻ bị bẹp đầu, méo đầu và vẹo cổ: cách phòng và khi nào cần khám
Trẻ sơ sinh bị bẹp đầu, méo đầu, vẹo cổ có sao không? Cách phòng bằng nằm sấp, đổi tư thế, vì sao không dùng gối chống bẹp đầu và khi nào cần cho bé đi khám.
Sức khoẻ & dinh dưỡngKhe hở môi, vòm miệng ở trẻ: cho bé bú và hành trình điều trị
Khe hở môi, vòm miệng (sứt môi, hở hàm ếch) ở trẻ: vì sao xảy ra, cách cho bé bú, các mốc phẫu thuật, thính lực, lời nói và khi nào cần đưa bé đi khám ngay.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
