Bé 1 tháng tuổi: nhìn mặt mẹ, nghe giọng quen và bú theo nhu cầu

Bé 1 tháng tuổi nhìn rõ trong khoảng 20–30 cm, nhận ra giọng quen và bú 8–12 lần mỗi ngày. Con làm được gì, ngủ bao lâu, chơi gì và khi nào cần đi khám.
Bé 1 tháng tuổi: tháng của những lần “nhìn nhau thật lâu”
Sau bốn tuần đầu tiên, bé 1 tháng tuổi bắt đầu tỉnh táo lâu hơn một chút giữa các cữ bú, và bố mẹ sẽ để ý con nhìn chằm chằm vào mặt mình như đang cố ghi nhớ. Đây là tháng con học cảm giác an toàn: được bế, được cho bú khi đói, được nghe giọng quen. Những việc lặp đi lặp lại ấy là nền móng cho mọi bước phát triển sau này.
Bé 1 tháng tuổi làm được gì?
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) không đặt mốc riêng cho 1 tháng; mốc gần nhất là 2 tháng. Vì vậy, hãy xem tháng này như chặng con “đang tiến tới mốc 2 tháng”. Mỗi bé một nhịp, bé sinh non càng cần được tính theo tuổi điều chỉnh mà bác sĩ hướng dẫn.
Vận động
Theo Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), cử động tay của bé tháng này còn giật cục, run run. Bé hay đưa tay lên gần mắt và miệng, hai bàn tay phần lớn thời gian vẫn nắm chặt. Khi nằm sấp, bé có thể xoay đầu sang hai bên. Đầu bé vẫn ngả ra sau nếu không được đỡ, nên khi bế luôn cần một tay đỡ gáy. Bé còn nhiều phản xạ bẩm sinh như mút, giật mình.
Giác quan, ngôn ngữ và giao tiếp
- Thị giác: AAP cho biết bé nhìn rõ nhất ở khoảng cách 20–30 cm, gần bằng khoảng cách từ ngực mẹ tới mặt mẹ khi cho bú. Bé thích khuôn mặt người và các hình tương phản đen trắng. Mắt bé đôi khi lệch, lác nhẹ, điều này thường gặp ở tuổi này.
- Thính giác: AAP cho biết thính giác của bé đã phát triển đầy đủ. Bé giật mình khi có tiếng động lớn và có thể quay về phía giọng nói quen.
- Tiếng khóc là “ngôn ngữ” chính của con: đói, ướt tã, nóng, lạnh, mệt, muốn được bế. CDC kỳ vọng tới khoảng 2 tháng, bé phát ra được những âm thanh khác ngoài tiếng khóc.
Cảm xúc – xã hội
Bé dịu lại khi được bế lên hay được nói chuyện, đó cũng là một mốc CDC dùng ở 2 tháng. Đáp lại tiếng khóc của con một cách ấm áp không làm con “hư”; nó giúp con thấy thế giới này đáng tin.
Nhận thức
Bé có thể dõi theo khuôn mặt di chuyển chậm trong tầm gần. Tới khoảng 2 tháng, CDC kỳ vọng bé nhìn theo người lớn khi họ di chuyển và nhìn một món đồ chơi trong vài giây.
Bú và ngủ trong tháng đầu
Bú theo nhu cầu
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị cho bé bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, nghĩa là không cho ăn uống gì khác, kể cả nước, và cho bú theo nhu cầu cả ngày lẫn đêm. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), trong những tuần đầu bé thường bú ít nhất 8–12 lần mỗi 24 giờ, có khi nhiều hơn. NHS cũng nói không thể cho trẻ bú mẹ “quá no”.
Đừng đợi con khóc ré mới cho bú. NHS liệt kê các dấu hiệu đói sớm: cựa quậy, mút tay, ư ử, quay đầu và há miệng tìm vú. Nếu nuôi bằng sữa công thức, hãy pha đúng hướng dẫn trên hộp. Bài cho con bú mẹ có thêm chi tiết về khớp ngậm và tư thế.
Ngủ
WHO khuyến nghị trẻ 0–3 tháng ngủ khoảng 14–17 giờ mỗi ngày, tính cả giấc ngày. NHS cho biết trẻ sơ sinh có thể ngủ tới khoảng 18 giờ một ngày, nhưng thường chia thành nhiều giấc ngắn và thức dậy đòi bú nhiều lần trong đêm. NHS gợi ý giúp con phân biệt ngày đêm: ban ngày để phòng sáng, sinh hoạt bình thường; ban đêm đèn mờ, nói khẽ, cho bú xong đặt con nằm lại.
Chơi gì với bé 1 tháng tuổi?
Với bé 1 tháng, “chơi” là những phút ngắn lúc con tỉnh táo, no bụng và dễ chịu. Dừng lại khi con quay mặt đi, ngáp, hay cáu: đó là con đang nói “đủ rồi”. Gợi ý của Agoliva:
- Gương mặt ở khoảng cách một gang tay rưỡi. Bế con, đưa mặt mình cách mặt con chừng 20–30 cm, chầm chậm nghiêng đầu sang trái rồi sang phải. Con tập dõi mắt theo đúng khoảng cách mình nhìn rõ nhất.
- Tấm bìa đen trắng tự làm. Cắt bìa hộp sữa, tô các sọc hoặc ô cờ bằng bút lông đen, dựng bên cạnh chỗ con nằm chơi (không đặt trong nôi ngủ). Hình tương phản là thứ mắt con dễ “bắt” nhất.
- Kể chuyện lúc thay tã. Khi thay tã, tắm, mặc áo, hãy nói điều mình đang làm: “Mẹ cởi cúc áo nhé”. CDC khuyên nói chuyện, đọc và hát cho con ngay từ những tháng đầu để con làm quen với ngôn ngữ.
- Vài phút nằm sấp trên ngực bố. Bố ngả lưng, đặt con nằm sấp trên ngực, lúc con tỉnh táo. Con tập xoay đầu, ngửi mùi người thân, nghe nhịp tim. Đây là bước làm quen nhẹ nhàng trước khi tập nằm sấp trên sàn.
- Ru bằng bài hát nhà mình. Một câu ru, một bài đồng dao bà hay hát, lặp lại mỗi tối. Giọng hát quen giúp con dịu lại và bắt đầu nhận ra nhịp điệu của tiếng Việt.
Giữ con an toàn trong những tuần đầu
- Ngủ ngửa, chỗ ngủ phẳng và trống. AAP khuyên đặt bé nằm ngửa trong mọi giấc ngủ, trên bề mặt phẳng, chắc, không gối, chăn, thú bông hay quây cũi. Cho bé ngủ cùng phòng bố mẹ, nhưng nằm riêng chỗ của bé, ít nhất 6 tháng đầu. AAP không khuyến khích ngủ chung giường, và cảnh báo đặc biệt nguy hiểm khi bé dưới 4 tháng hoặc khi ngủ cùng con trên sofa.
- Không ủ quá ấm. Theo AAP, chỉ mặc cho bé nhiều hơn người lớn trong cùng phòng một lớp và không đội mũ khi ở trong nhà. Ngày hè, đừng quấn con nhiều lớp.
- Không hút thuốc gần con. AAP xem khói thuốc trong môi trường của bé là yếu tố nguy cơ quan trọng của đột tử ở trẻ sơ sinh. Người thân hay khách đến chơi nên hút thuốc ở ngoài nhà.
- Không bao giờ lắc em bé. NHS nhấn mạnh dù mệt mỏi, bực bội tới đâu cũng không được lắc con vì có thể gây tổn thương não. Nếu sắp “bùng nổ”, hãy đặt con nằm ngửa ở chỗ an toàn, ra ngoài vài phút rồi quay lại.
Khi nào nên đưa con đi khám
Hãy gọi bác sĩ hoặc đưa con đến cơ sở y tế ngay nếu:
- Bé dưới 3 tháng và có nhiệt độ từ 38°C trở lên (AAP khuyên liên hệ bác sĩ ngay, không tự chờ ở nhà).
- NHS liệt kê các dấu hiệu cần cấp cứu: co giật; da xanh tái, xám hoặc nhợt; bé lừ đừ, mềm oặt, khó đánh thức; khó thở; nôn vọt; phát ban không mất màu khi ấn; hoặc không có tã ướt trong 8 giờ.
- Bé bỏ bú, tiếng khóc khác hẳn thường ngày, hay khóc kéo dài mà bố mẹ thấy “không ổn”.
- Bé không giật mình với tiếng động lớn, hoặc không nhìn vào mặt người dù lúc tỉnh táo.
CDC nhắc bố mẹ: “Bạn hiểu con mình nhất. Đừng chờ đợi.” Hãy mang những thắc mắc đến các lần khám định kỳ, và hỏi trạm y tế phường, xã về lịch khám sức khoẻ cũng như lịch tiêm chủng phù hợp cho con.
Câu hỏi thường gặp
Bé 1 tháng tuổi khóc nhiều về chiều tối có sao không?
Theo NHS, trẻ thường khóc nhiều lên từ khoảng 2 tuần tuổi và giảm dần quanh 3 tháng; chiều tối hay là lúc khó dỗ nhất. Hãy kiểm tra đói, tã, nóng lạnh, rồi thử ôm và đung đưa con. Nếu bé có kèm sốt, bỏ bú hoặc tiếng khóc lạ, hãy đi khám.
Bé 1 tháng tuổi ngủ bao nhiêu là đủ?
WHO khuyến nghị 14–17 giờ mỗi ngày cho trẻ 0–3 tháng, chia thành nhiều giấc. Bé dậy bú đêm nhiều lần là bình thường ở tuổi này.
Tháng sau, con sẽ bắt đầu nở những nụ cười “cố ý” đầu tiên. Mời bố mẹ đọc tiếp bé 2 tháng tuổi.
Nguồn tham khảo
- AAP, HealthyChildren.org – Developmental Milestones: 1 Month
- CDC – Important Milestones: Your Baby By Two Months
- WHO – Breastfeeding
- NHS – Breastfeeding: the first few days
- NHS – Soothing a crying baby
- AAP, HealthyChildren.org – A Parent's Guide to Safe Sleep
Bài viết liên quan
Phát triển theo thángBé 36 tháng (tròn 3 tuổi): mốc phát triển và hành trang vào lớp mầm
Bé 36 tháng tuổi, tròn 3 tuổi: trò chuyện qua lại, nhập vai siêu nhân, vẽ vòng tròn, chơi cùng bạn. Đủ mốc CDC 3 tuổi, ăn ngủ, trò chơi và chuẩn bị đi lớp.
Phát triển theo thángBé 35 tháng tuổi: nói rõ hơn, hiểu "lát nữa" và tập tự phục vụ
Bé 35 tháng tuổi nói rõ hơn để người ngoài hiểu, bắt đầu hiểu "hôm qua", "lát nữa" và muốn tự đánh răng, mặc áo. Mốc CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Phát triển theo thángBé 34 tháng tuổi: tập dùng lời thay cáu giận, mê phụ việc nhà
Bé 34 tháng tuổi bắt đầu nói ra điều mình muốn thay vì ăn vạ, làm theo yêu cầu 2–3 bước và thích phụ việc nhà. Mốc theo CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
