Cho bé ăn cùng mâm cơm gia đình: lợi ích và cách tập từ 1 tuổi

Cho bé ăn cùng mâm cơm gia đình từ 1 tuổi giúp con học ăn đa dạng qua việc bắt chước người lớn. Cách chuẩn bị phần cơm cho bé và giữ an toàn khi ăn.
Cho bé ăn cùng mâm cơm gia đình: vì sao nên bắt đầu sớm?
Ở nhiều nhà Việt, bé ăn riêng một bát cháo xay lúc 10 giờ sáng, còn cả nhà ăn cơm lúc 12 giờ. Bé được bà đút trong lúc đi quanh sân, xem điện thoại cho "ăn được nhiều". Cách này tiện, nhưng con bỏ lỡ một điều quý: ngồi cùng mâm cơm với gia đình.
Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyên bố mẹ của trẻ nhỏ ăn cùng nhau theo kiểu "cả nhà một mâm" thường xuyên nhất có thể, không tivi, không điện thoại. AAP cho biết nghiên cứu gợi ý rằng ăn tối cùng gia đình đều đặn có ảnh hưởng tích cực tới sự phát triển của trẻ, và thời gian bên nhau giúp các thành viên gắn bó hơn. Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) cũng cho biết cách tốt nhất để trẻ học ăn và thích món mới là bắt chước người lớn, nên hãy ăn cùng con thường xuyên.
- Con học ăn đa dạng: nhìn bố mẹ, ông bà ăn rau, ăn cá, bé tò mò muốn thử.
- Con học tự phục vụ: tự cầm thìa, uống bằng cốc, ngồi vào chỗ. Xem thêm bài tập cho bé tự xúc ăn.
- Con học nói và giao tiếp: bữa cơm là lúc cả nhà trò chuyện, con nghe và tập trả lời (gợi ý của Agoliva).
- Bố mẹ đỡ mệt: nấu một bữa cho cả nhà thay vì nấu riêng từng món.
Bé mấy tuổi ăn cùng mâm cơm được?
Không cần chờ con ăn được cơm như người lớn. Ngay khi đang ăn dặm, bé đã có thể ngồi ghế ăn cạnh mâm cơm cả nhà, ăn phần riêng phù hợp với tuổi. Từ khoảng 1 tuổi, bé dần ăn được phần lớn món của gia đình nếu được chế biến mềm, cắt nhỏ và không nêm mặn. NHS khuyên cho bé ăn cùng món với cả nhà, nhưng không thêm muối vào phần của bé, và đọc nhãn những thực phẩm đóng gói dùng để nấu. Xem bài muối và đường cho trẻ để biết cách nêm phần của con.
Gợi ý của Agoliva: nếu bé còn ngủ trưa sớm hoặc bữa tối của cả nhà quá muộn, ít nhất hãy có một người lớn ngồi ăn cùng con. Một bữa cơm gia đình không cần đông đủ mới tính.
Chia việc rõ ràng: bố mẹ lo gì, con quyết gì
AAP nói rất rõ: bố mẹ có trách nhiệm cung cấp đồ ăn, còn ăn hay không, ăn bao nhiêu là quyết định của con. Trẻ biết lắng nghe cơ thể, dùng cảm giác đói no để tự điều chỉnh. Nếu bữa sáng con ăn nhiều, bữa trưa con có thể ăn ít.
- Không ép, không phạt: AAP cho biết ép trẻ ăn hoặc phạt khi trẻ không ăn có thể khiến trẻ ghét luôn những món mà lẽ ra con sẽ thích.
- Không dùng đồ ăn để thưởng hay mặc cả: "ăn hết bát cơm thì được kẹo" làm món kẹo hấp dẫn hơn và món rau thành "nhiệm vụ" (AAP). NHS gợi ý thưởng bằng việc đi công viên hay chơi cùng con.
- Không nấu riêng món khác khi con từ chối: AAP khuyên phục vụ một bữa cho cả nhà, mỗi bữa có ít nhất một món con thích.
- Kiên nhẫn với món mới: AAP cho biết có thể cần 10 lần hoặc hơn, thậm chí 15–20 lần, trẻ mới chấp nhận một món. Chỉ cần một thìa nhỏ để con "nếm thử", không cần cả bát.
- Nhìn cả tuần, đừng chỉ nhìn một bữa: NHS khuyên bố mẹ nghĩ về những gì con ăn trong một tuần, không phải một ngày. Nếu con hiếu động, tăng cân và khoẻ mạnh, con đang ăn đủ.
AAP cho biết kén ăn thường là một giai đoạn bình thường của trẻ mới biết đi, vì tốc độ lớn và cảm giác thèm ăn chậm lại sau năm đầu. Xem thêm bài bé 18 tháng tuổi.
Chuẩn bị phần cơm cho bé từ mâm cơm Việt
- Múc phần của bé trước khi nêm: canh rau, thịt kho, cá hấp, trứng hấp đều có thể chia ra một phần nhạt cho con.
- Chỉnh độ mềm: cơm nấu mềm hơn hoặc chan chút canh; rau luộc kỹ, thái nhỏ; thịt băm hoặc xé nhỏ.
- Gỡ xương cá thật kỹ: AAP gợi ý cho trẻ ăn cá đã bỏ xương, cùng thịt và các món giàu đạm khác, ít nhất 2 lần mỗi tuần.
- Đa dạng màu sắc: NHS khuyên mỗi ngày con có món từ 4 nhóm: rau củ quả; cơm, bún, khoai và tinh bột khác; sữa và chế phẩm từ sữa; đạm như cá, trứng, thịt, đậu.
- Món mới đi cùng món quen: AAP gợi ý cho trẻ thử món lạ cùng món con đã thích. Bé chưa ăn rau cải? Đặt vài cọng cạnh thìa trứng con mê.
- Cho con góp tay: AAP cho biết trẻ nhỏ thích được giúp những việc đơn giản như khuấy, nhặt rau thơm, đếm nguyên liệu, tất nhiên có người lớn trông. Con tự nhặt rau thì cũng tò mò nếm rau hơn.
An toàn trong bữa cơm
- Luôn ngồi khi ăn, có người lớn ngồi cạnh. Không cho con vừa chạy vừa ăn, vừa ăn vừa cười đùa la hét.
- Cẩn thận đồ dễ hóc: AAP liệt kê các món dễ gây hóc cho trẻ dưới 4 tuổi như xúc xích, nho nguyên quả, các loại hạt, bỏng ngô, kẹo cứng, kẹo dẻo, rau sống cứng như cà rốt sống, miếng táo sống, miếng thịt to, miếng phô mai. Đồ tròn, chắc như nho, xúc xích phải cắt thật nhỏ. Xem thêm bài phòng hóc dị vật.
- Để xa tầm tay con nồi canh nóng, ấm nước sôi, nồi cơm điện, bát nước chấm ớt.
- Rửa tay trước bữa ăn: AAP gợi ý báo trước 5 phút để con kịp dừng chơi, bình tĩnh lại và rửa tay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Hẹn khám bác sĩ nhi khi
- Con không tăng cân, sụt cân, hoặc trông mệt mỏi, kém hoạt bát.
- Con chỉ chịu ăn rất ít món kéo dài, bỏ hẳn cả một nhóm thực phẩm, hoặc bố mẹ lo con thiếu chất. AAP khuyên trao đổi với bác sĩ nhi khi bố mẹ lo lắng về chế độ ăn của con.
- Con hay nôn, đau bụng, nổi mẩn sau khi ăn một món nào đó.
- Con thường xuyên ho sặc, nghẹn khi ăn, hoặc rất khó nhai nuốt so với các bạn cùng tuổi.
Gọi cấp cứu 115 ngay nếu con
- Hóc nghẹn: không ho, không khóc, không thở được hoặc thở rít. Gọi cấp cứu và sơ cứu ngay theo hướng dẫn trong bài phòng hóc dị vật.
- Sưng môi, lưỡi hoặc họng, khó nuốt, khó nói (NHS).
- Thở rất nhanh hoặc khó thở, thở rên; da, môi tím tái hoặc xám (NHS).
- Li bì, khó đánh thức, mềm nhũn hoặc co giật (NHS).
Câu hỏi thường gặp
Bé 1 tuổi ăn cơm được chưa?
Nhiều bé 1 tuổi đã ăn được cơm nấu mềm, nhất là khi có thức ăn mềm, thái nhỏ đi kèm. Không có mốc cố định; hãy tăng dần độ thô theo khả năng nhai của con, luôn ngồi cạnh khi con ăn.
Có nên cho bé xem điện thoại để ăn hết bát?
AAP khuyên tắt tivi và cất điện thoại trong bữa ăn. Trẻ vừa ăn vừa xem dễ ăn theo phản xạ mà không cảm nhận được đói no, và mất đi lúc trò chuyện cùng gia đình.
Con chỉ thích ăn một món suốt nhiều ngày có sao không?
AAP cho biết trẻ nhỏ hay có giai đoạn chỉ ăn một vài món, và giai đoạn này hiếm khi kéo dài đủ để gây hại. Nếu món đó lành mạnh, cứ để con ăn, đồng thời mỗi bữa vẫn bày thêm các món khác.
Nguồn tham khảo
- AAP, HealthyChildren.org – 10 Tips for Parents of Picky Eaters
- AAP, HealthyChildren.org – Tips for Preventing Food Hassles
- AAP, HealthyChildren.org – Feeding & Nutrition Tips: Your 3-Year-Old
- NHS – Fussy eaters
- NHS – Is your baby or toddler seriously ill?
Bài viết liên quan
Sức khoẻ & dinh dưỡngCác loại trị liệu cho trẻ: vật lý, hoạt động và âm ngữ trị liệu
Vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu và âm ngữ trị liệu cho trẻ khác nhau thế nào, giúp con điều gì, khi nào cần? Giải thích theo AAP, CDC, ASHA cho bố mẹ Việt.
Sức khoẻ & dinh dưỡngTrẻ bị bẹp đầu, méo đầu và vẹo cổ: cách phòng và khi nào cần khám
Trẻ sơ sinh bị bẹp đầu, méo đầu, vẹo cổ có sao không? Cách phòng bằng nằm sấp, đổi tư thế, vì sao không dùng gối chống bẹp đầu và khi nào cần cho bé đi khám.
Sức khoẻ & dinh dưỡngKhe hở môi, vòm miệng ở trẻ: cho bé bú và hành trình điều trị
Khe hở môi, vòm miệng (sứt môi, hở hàm ếch) ở trẻ: vì sao xảy ra, cách cho bé bú, các mốc phẫu thuật, thính lực, lời nói và khi nào cần đưa bé đi khám ngay.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
