Khi nào cho bé tự xúc ăn? Cách tập cho trẻ tự bốc, tự cầm thìa

Khi nào cho bé tự xúc ăn? Mốc tự bốc, cầm thìa, dùng nĩa theo CDC; cách tập cho trẻ tự ăn mà không quá bừa bộn, món ăn an toàn và cách phòng hóc.
Khi nào cho bé tự xúc ăn?
Ở nhiều nhà Việt, bữa ăn của bé thường là cảnh bà cầm bát cháo đi theo cháu, hoặc mẹ đút từng thìa cho nhanh, cho sạch. Điều đó xuất phát từ tình thương và cả nỗi lo con ăn không đủ. Nhưng tự ăn là một kỹ năng con học dần trong hơn hai năm, bắt đầu từ những lần bốc vụng về đầu tiên khi mới ăn dặm.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), khoảng 15 tháng phần lớn trẻ dùng ngón tay tự bốc được một ít thức ăn, khoảng 18 tháng bé thử dùng thìa và khoảng 2 tuổi bé tự xúc ăn bằng thìa. Nghĩa là bố mẹ có thể cho con tập từ rất sớm, ngay trong năm đầu, chứ không cần chờ con "đủ lớn".
Các mốc tự ăn theo độ tuổi
CDC ghi những việc ít nhất 75% trẻ làm được ở mỗi độ tuổi:
- Khoảng 9 tháng: dùng ngón tay "cào" thức ăn về phía mình; chuyển đồ từ tay này sang tay kia.
- Khoảng 1 tuổi: nhặt được vật nhỏ bằng ngón cái và ngón trỏ, như mẩu thức ăn nhỏ; uống bằng cốc không nắp khi bố mẹ cầm giúp.
- Khoảng 15 tháng: dùng ngón tay tự bốc một ít thức ăn.
- Khoảng 18 tháng: tự bốc ăn; thử dùng thìa; uống bằng cốc không nắp, đôi khi còn đổ.
- Khoảng 2 tuổi: tự xúc ăn bằng thìa.
- Khoảng 3 tuổi: dùng nĩa.
- Khoảng 4 tuổi: tự lấy thức ăn vào bát hoặc rót nước, có người lớn giám sát.
Trang Nemours KidsHealth (Mỹ) cho biết đến khoảng 9 tháng, phần lớn trẻ đã có kỹ năng vận động tinh để tự bốc ăn; kiểu nhón bằng ngón cái và ngón trỏ lúc đầu còn vụng nhưng sẽ khéo dần nhờ luyện tập. Dùng thìa, nĩa đến muộn hơn một chút.
Vì sao nên để con tự ăn?
- Rèn bàn tay: nhón một hạt cơm, cầm thìa đưa lên miệng là bài tập vận động tinh hằng ngày.
- Tự lập và tự tin: được tự làm, con cảm thấy mình có khả năng.
- Lắng nghe cơ thể: CDC khuyên để trẻ ăn nhiều hay ít tuỳ con ở mỗi bữa. Khi tự ăn, con dễ dừng lại khi đã no hơn là khi được đút liên tục (gợi ý của Agoliva).
- Bữa ăn gia đình: CDC khuyến khích ngồi cùng con trong bữa chính và bữa phụ, giữ nếp giờ ăn đều đặn. Con học cách ăn bằng cách nhìn cả nhà ăn.
Cách tập cho bé tự ăn theo từng giai đoạn
6–12 tháng: tự bốc
- CDC gợi ý cho bé khoảng 9 tháng đến 1 tuổi tập tự bốc những món an toàn bằng ngón tay, và tập uống bằng cốc với một chút nước.
- Món bốc nên mềm, cắt nhỏ. Nemours KidsHealth lưu ý kích cỡ tuỳ độ mềm: miếng thịt gà cần nhỏ hơn miếng dưa hấu. Ví dụ trong bếp Việt: bí đỏ hấp mềm, cà rốt luộc nhừ cắt nhỏ, chuối chín, đậu phụ non, cơm nát vo viên nhỏ.
- Vẫn có thể đút cháo, bột bằng thìa, đồng thời đặt vài miếng bốc trên khay để con tự thử. Nemours KidsHealth cho biết bố mẹ có thể tiếp tục đút những món quan trọng trong lúc con tập dùng tay.
Nếu con mới bắt đầu, đọc thêm bài bắt đầu ăn dặm.
12–24 tháng: tập cầm thìa
- CDC gợi ý cho bé khoảng 15–18 tháng tập ăn bằng thìa và uống cốc không nắp, và nhắc rằng ăn uống sẽ bừa bộn nhưng vui.
- Chọn thìa cán ngắn, to, lòng thìa nông. Món sệt, dính như cháo đặc, khoai nghiền, sữa chua dễ xúc hơn canh lỏng.
- Cách "hai thìa": con cầm một thìa, bố mẹ cầm một thìa. Con tự xúc được thì tốt, chưa xúc được thì người lớn giúp (gợi ý của Agoliva).
2–3 tuổi: thìa thành thạo, làm quen nĩa
- Cho con ngồi ăn cùng mâm hoặc cùng bàn với cả nhà, có bát và thìa riêng.
- Khi con khoảng 3 tuổi, có thể cho dùng nĩa nhựa đầu tròn để xiên miếng mềm.
- CDC gợi ý cho trẻ cùng chuẩn bị bữa ăn: mang cốc nhựa, khăn ăn ra bàn (khoảng 2 tuổi), rửa rau, khuấy (khoảng 3 tuổi).
Lưu ý an toàn khi bé tự ăn
Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) đưa ra những lời khuyên phòng hóc rất cụ thể:
- Luôn ngồi khi ăn và có người lớn trông. AAP cho biết vừa chạy vừa ăn hoặc vừa ăn vừa nói làm tăng nguy cơ hóc. Thói quen bón cơm cho bé vừa chạy chơi vừa ăn vì thế không an toàn.
- Cắt nhỏ: AAP khuyên cắt thức ăn cho trẻ nhỏ thành miếng không lớn hơn khoảng 1,2 cm (nửa inch). Trẻ chưa biết nhai nghiền như người lớn cho đến khoảng 4 tuổi.
- Món cần tránh hoặc chế biến lại theo AAP: xúc xích, kẹo cứng hoặc dẻo, kẹo cao su, các loại hạt (nhất là hạt hướng dương), nho nguyên quả, rau sống cứng như cà rốt sống, miếng hoa quả sống cứng như táo, bỏng ngô, bơ đậu phộng đặc, kẹo dẻo marshmallow, thịt và phô mai cắt khối. Nho, cà chua bi cần cắt làm tư.
- Nemours KidsHealth nhắc người lớn trông bé suốt bữa ăn để phòng hóc.
Hãy học cách sơ cứu khi trẻ hóc, đọc thêm bài phòng hóc dị vật.
Khi nào nên hỏi bác sĩ?
Hãy trao đổi với bác sĩ nhi nếu:
- Khoảng 9 tháng, bé chưa chuyển đồ được từ tay này sang tay kia; khoảng 1 tuổi chưa nhặt được mẩu thức ăn nhỏ bằng ngón cái và ngón trỏ (mốc CDC).
- Khoảng 15–18 tháng, bé chưa tự bốc ăn; khoảng 2 tuổi chưa tự xúc ăn bằng thìa (mốc CDC).
- Bố mẹ lo con ăn quá ít, hoặc có bất kỳ lo lắng nào về cách con ăn. CDC khuyên đừng chờ, hãy hỏi bác sĩ. Đọc thêm bài trẻ biếng ăn.
Xem thêm những gì bé làm được ở tuổi này trong bài bé 12 tháng tuổi.
Câu hỏi thường gặp
Bé mấy tháng thì cho tự bốc ăn được?
CDC gợi ý cho bé khoảng 9 tháng tập tự bốc những món an toàn; Nemours KidsHealth cho biết đến khoảng 9 tháng phần lớn trẻ đã đủ khéo tay để tự bốc. Món bốc cần mềm, cắt nhỏ, và luôn có người lớn ngồi cạnh.
Bé 18 tháng chưa tự xúc được có sao không?
Ở 18 tháng, CDC ghi mốc là bé thử dùng thìa; tự xúc ăn bằng thìa là mốc khoảng 2 tuổi. Hãy cho con cầm thìa trong mọi bữa ăn để luyện tập.
Cho bé tự ăn sợ con ăn không đủ, phải làm sao?
Có thể kết hợp: con tự xúc, bố mẹ đút thêm khi con muốn. CDC khuyên để trẻ ăn nhiều hay ít tuỳ con ở mỗi bữa. Nếu bố mẹ lo con ăn quá ít, hãy hỏi bác sĩ.
Nguồn tham khảo
- CDC – Important Milestones: By Nine Months, By One Year, By 15 Months, By 18 Months
- CDC – Important Milestones: By Two Years, By Three Years, By Four Years
- Nemours KidsHealth – Finger Foods for Babies
- AAP, HealthyChildren.org – Choking Prevention for Babies & Children: What Every Parent Needs to Know
- AAP, HealthyChildren.org – Feeding & Nutrition Tips: Your 1-Year-Old
Bài viết liên quan
Nuôi dạy conMẹ đi làm lại sau sinh: chuẩn bị cho con, giữ sữa và giữ mình
Mẹ đi làm lại sau sinh: chuẩn bị cho con ở với bà hay đi nhà trẻ, tập bú bình, vắt và trữ sữa ở công ty, quyền nghỉ 60 phút mỗi ngày và cách giữ tinh thần.
Nuôi dạy conDạy con an toàn với chó mèo: phòng chó cắn, mèo cào và bệnh dại
Dạy con an toàn với chó mèo từ 1–3 tuổi: cách chào chó, lúc nào tránh xa, làm gì khi bé bị chó cắn, mèo cào để phòng bệnh dại, khi nào phải gọi 115.
Nuôi dạy conNuôi chó mèo khi nhà có trẻ nhỏ: lợi ích, rủi ro và cách an toàn
Nhà có trẻ nhỏ có nên nuôi chó mèo? Lợi ích, rủi ro, con vật nào không hợp với trẻ dưới 5 tuổi, cách đón em bé về nhà có thú cưng và giữ vệ sinh an toàn.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
