Bé 14 tháng tuổi: đẩy kéo đồ đạc, lục ngăn kéo và chỉ tay đòi hỏi

Bé 14 tháng tuổi mê đẩy ghế, lục tung ngăn kéo và chỉ tay để "nói". Mốc CDC, ăn ngủ, trò chơi trong nhà, cách cất đồ nguy hiểm và dấu hiệu nên hỏi bác sĩ.
Ngôi nhà bỗng thành công trường
Chiếc ghế nhựa vừa ở bàn ăn, mười phút sau đã nằm ở cửa phòng ngủ. Ngăn tủ quần áo mở toang, đôi tất của bố nằm giữa phòng khách. Nếu nhà bạn đang như vậy, chúc mừng: bé 14 tháng tuổi đã phát hiện ra mình có thể làm đồ vật di chuyển. Đây là tháng con đẩy, kéo, lôi, đổ, và "nói" bằng ngón tay trỏ nhiều hơn bằng lời.
Bé 14 tháng tuổi làm được gì?
CDC không có mốc riêng cho 14 tháng; con đang ở giữa mốc 12 và đang tiến tới mốc 15 tháng. Những gì liệt kê dưới đây là điều nhiều bé làm được quanh mốc ấy, không phải hạn chót cho riêng con.
Vận động
- Phần lớn bé vẫn đi men thành thạo; nhiều bé tự bước được vài bước. CDC ghi "tự đi vài bước" là mốc 15 tháng, còn "đi không cần vịn ai hay vật gì" là mốc 18 tháng.
- Con thích đẩy ghế, thùng carton, xe đồ chơi đi khắp nhà. Đến 18 tháng, CDC ghi bé tự trèo lên, trèo xuống sofa hoặc ghế; tháng này nhiều bé đã bắt đầu thử.
- Bàn tay khéo hơn: bốc thức ăn bằng ngón tay, lấy đồ ra khỏi hộp, chồng hai món nhỏ lên nhau (mốc 15 tháng của CDC).
Ngôn ngữ và giao tiếp
- AAP nhận xét: đầu năm thứ hai, nhiều bé bỗng như "hiểu hết" những gì bố mẹ nói. Đó là sự phát triển bình thường, không phải tình cờ. Con hiểu nhiều hơn con nói được.
- AAP coi chỉ tay, ậm ừ và những từ đầu tiên đều là bước tiến tới tập nói. Con có thể chỉ quả chuối và nói "nu" để xin.
- Hướng tới 15 tháng, CDC ghi: bé cố nói một, hai từ ngoài "ba", "mẹ", và làm theo lời dặn khi có cử chỉ kèm theo.
Cảm xúc và xã hội
- Con thích đem đồ đến khoe, ôm thú bông, vỗ tay khi vui, và có thể bắt chước bạn nhỏ khác khi chơi (mốc 15 tháng của CDC).
- Nhiều bé vẫn khóc khi mẹ ra khỏi phòng hoặc khi gặp người lạ. Đây là một giai đoạn phát triển bình thường; bài lo âu chia xa có gợi ý giúp con và cả nhà dễ chịu hơn.
Nhận thức
- Con khám phá "bên trong" và "bên ngoài": mở nắp, lôi đồ ra, bỏ vào lại. Mỗi ngăn kéo là một hộp bí mật.
- Con bắt đầu dùng đồ vật theo đúng công dụng: chải tóc bằng lược, áp điện thoại lên tai, đưa cốc lên miệng.
Bữa ăn và giấc ngủ tháng này
- Ăn cùng cả nhà: WHO khuyên trẻ 9–23 tháng ăn 3–4 bữa chính, thêm 1–2 bữa phụ khi cần, thức ăn đa dạng dần. Cho con ngồi cùng mâm, tự bốc rau luộc mềm, miếng cơm nắm nhỏ, cá đã gỡ xương. Con học ăn bằng cách nhìn người lớn ăn.
- Tập thìa và cốc: CDC khuyên cho con tập uống cốc không nắp và tập cầm thìa. Đổ ít nước vào cốc để đỡ đổ. Rơi vãi là phần của việc học.
- Sữa mẹ: vẫn đáng duy trì; WHO khuyên bú mẹ đến 2 tuổi hoặc hơn.
- Màn hình lúc ăn: WHO không khuyến khích trẻ 1 tuổi xem màn hình thụ động. Cho con xem điện thoại để "dễ đút" khiến con không chú ý mình đang ăn gì, no hay đói.
- Giấc ngủ: trẻ 1–2 tuổi cần 11–14 giờ mỗi ngày, gồm cả giấc ngày (WHO, CDC). Một bé "công nhân bốc vác" cả ngày sẽ cần giờ đi ngủ đều đặn và một nếp chuẩn bị ngủ êm: tắm, thay đồ, đọc sách, tắt đèn.
Chơi gì với bé 14 tháng tuổi?
- Ngăn kéo của riêng con: dành một ngăn tủ bếp thấp, bỏ vào hộp nhựa có nắp, muôi gỗ, rổ nhựa, khăn lau sạch. Con được thoả sức lôi ra, cất vào, còn các ngăn khác khoá lại. Trò này tập tay, tập khái niệm trong – ngoài, và giúp con cảm thấy mình được tin tưởng.
- Thùng carton chở hàng: đặt vài con thú bông vào thùng giấy, buộc dây để con kéo, hoặc để con cúi người đẩy đi. CDC gợi ý đồ chơi đẩy, kéo cho tuổi này vì giúp con tập đi vững và phối hợp toàn thân.
- Lăn bóng qua lại: ngồi đối diện con trên sàn, chân dạng ra làm "khung thành", lăn bóng sang con và chờ con lăn lại. Đây là trò luân phiên mà CDC gợi ý, tập cho con chờ lượt và chú ý cùng người khác.
- Chỉ đâu, nói đó: khi con chỉ, bố mẹ gọi tên, thêm một chi tiết ("Quả cam. Quả cam tròn") rồi dừng chờ. AAP khuyên nói chậm, rõ, câu ngắn, và tắt tivi nền khi trò chuyện.
- Xếp – đổ: chồng hai chiếc cốc nhựa, để con đẩy đổ, rồi cùng xếp lại. Con vừa tập tay, vừa thích thú với "nguyên nhân – kết quả". Xem thêm ý tưởng trong bài xếp khối và ghép hình.
Nhà an toàn cho "thợ lục lọi"
Con mở được ngăn kéo thì con cũng mở được tủ thuốc, tủ hoá chất. Theo AAP:
- Thuốc, chất tẩy rửa, hoá chất phải có nắp an toàn và cất ở chỗ khoá hoặc trên cao. Ở nhà Việt, chú ý dầu gió, thuốc của ông bà để trên bàn nước, nước tẩy bồn cầu dưới gầm chậu rửa, thuốc diệt côn trùng. Nếu con nuốt phải, AAP khuyên không tự gây nôn, gọi ngay cấp cứu (115) hoặc đưa con tới cơ sở y tế gần nhất.
- Đồ đạc và cửa sổ: không để ghế, thùng mà con đẩy được nằm sát bàn, bệ bếp, cửa sổ; lắp chắn cửa sổ và chắn cầu thang. Bỏ đồ có cạnh sắc khỏi khu con chơi.
- Bếp: AAP khuyên giữ con ra khỏi bếp khi đang nấu, để đồ uống nóng xa tầm tay.
- Nước: không bao giờ để con một mình gần nước, kể cả xô, chậu. AAP lưu ý trẻ có thể đuối nước trong lớp nước sâu chưa tới 5 cm.
- Ghế ô tô: AAP khuyên trẻ ngồi ghế quay mặt về sau càng lâu càng tốt, đến khi đạt giới hạn cân nặng hoặc chiều cao của ghế.
Khi nào cần hỏi ý kiến bác sĩ
- Con chưa đi men, chưa kéo đứng lên được.
- Con chưa chỉ tay, chưa vẫy tay, chưa gọi được "ba", "mẹ" hay tên riêng nào cho bố mẹ.
- Con ít nhìn theo khi được gọi tên đồ vật quen, có vẻ không hiểu chữ "không".
- Con không còn làm được kỹ năng trước đây đã làm.
CDC nhắc: tin vào cảm nhận của mình, đừng chờ. Hãy hỏi bác sĩ về sàng lọc phát triển, và hỏi trạm y tế hoặc phòng khám nơi con tiêm chủng về lịch khám, mũi tiêm phù hợp. Đọc lại bài bé 13 tháng tuổi hoặc xem trước bé 15 tháng tuổi.
Câu hỏi thường gặp
Bé 14 tháng chưa nói được từ nào có đáng lo không?
Chưa nên vội lo nếu con hiểu lời, chỉ tay, vẫy tay và bập bẹ nhiều. CDC đặt mốc "cố nói một, hai từ ngoài ba, mẹ" ở 15 tháng và "ba từ trở lên" ở 18 tháng. Nếu con ít giao tiếp bằng mắt, cử chỉ, hãy hỏi bác sĩ sớm.
Con cứ lục tung đồ, có nên mắng?
Lục lọi là cách con học. Thay vì cấm hết, hãy cho con một vùng được phép và khoá chỗ nguy hiểm. Nói ngắn gọn điều con được làm ("Con lấy hộp ở ngăn này nhé") dễ hiệu quả hơn chữ "không" lặp đi lặp lại.
Bé 14 tháng bám mẹ, khóc khi mẹ đi làm thì sao?
Đó là biểu hiện bình thường của sự gắn bó. Gợi ý của Agoliva: chào con rõ ràng trước khi đi, nói lúc về bằng mốc con hiểu ("mẹ về khi con ngủ trưa dậy") và giữ lời, để con dần tin rằng mẹ đi rồi sẽ về.
Nguồn tham khảo
- CDC – Important Milestones: Your Child By 15 Months và By 18 Months
- AAP, HealthyChildren.org – Language Development: 1 Year Olds
- AAP, HealthyChildren.org – Safety for Your Child: 1 to 2 Years
- WHO – To grow up healthy, children need to sit less and play more
- WHO – Infant and young child feeding
Bài viết liên quan
Phát triển theo thángBé 36 tháng (tròn 3 tuổi): mốc phát triển và hành trang vào lớp mầm
Bé 36 tháng tuổi, tròn 3 tuổi: trò chuyện qua lại, nhập vai siêu nhân, vẽ vòng tròn, chơi cùng bạn. Đủ mốc CDC 3 tuổi, ăn ngủ, trò chơi và chuẩn bị đi lớp.
Phát triển theo thángBé 35 tháng tuổi: nói rõ hơn, hiểu "lát nữa" và tập tự phục vụ
Bé 35 tháng tuổi nói rõ hơn để người ngoài hiểu, bắt đầu hiểu "hôm qua", "lát nữa" và muốn tự đánh răng, mặc áo. Mốc CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Phát triển theo thángBé 34 tháng tuổi: tập dùng lời thay cáu giận, mê phụ việc nhà
Bé 34 tháng tuổi bắt đầu nói ra điều mình muốn thay vì ăn vạ, làm theo yêu cầu 2–3 bước và thích phụ việc nhà. Mốc theo CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
