Bé 15 tháng tuổi: tự bước đi, mê nói “không” và muốn tự làm

Bé 15 tháng tuổi tự đi vài bước, hay lắc đầu "không" và đòi tự làm. Mốc 15 tháng của CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn và dấu hiệu cần đưa con đi khám.
"Không!" — từ ngắn nhất, quyền lực nhất
Hỏi "Con ăn cháo nhé?", con lắc đầu. Hỏi "Con đi tắm nhé?", con lắc đầu tiếp, có khi kèm tiếng "hông" dõng dạc. Bé 15 tháng tuổi đang khám phá rằng mình là một con người riêng, có ý muốn riêng. Đôi chân cũng tự do hơn: phần lớn bé đã tự bước, và muốn đi đến đâu thì đi đến đó.
Bé 15 tháng tuổi làm được gì?
15 tháng là một trong các mốc theo dõi chính thức của CDC. Danh sách dưới đây là những việc ít nhất 75% trẻ làm được ở tuổi này. Nếu con chưa làm được một vài việc, đó là tín hiệu để quan sát và hỏi bác sĩ, chưa phải kết luận.
Vận động
- Tự đi được vài bước.
- Dùng ngón tay bốc thức ăn tự ăn.
- Bước còn chưa đều, chân dạng rộng, hay ngồi phịch xuống. Theo nghiên cứu của WHO, trẻ khoẻ mạnh bắt đầu tự đi trong khoảng 8,2–17,6 tháng, nên vẫn có những bé 15 tháng mới đi men.
Ngôn ngữ và giao tiếp
- Cố nói một hoặc hai từ ngoài "ba", "mẹ", chẳng hạn "bà" cho quả bóng hay "gâu" cho con chó.
- Nhìn về phía đồ vật quen khi bố mẹ gọi tên.
- Làm theo lời dặn khi có cả lời và cử chỉ: mẹ chìa tay nói "đưa mẹ", con đưa đồ chơi.
- Chỉ tay để đòi hoặc để nhờ giúp.
Cảm xúc và xã hội
- Bắt chước trẻ khác khi chơi, như thấy bạn lấy đồ ra khỏi hộp thì làm theo.
- Đưa cho bố mẹ xem món đồ con thích; vỗ tay khi phấn khích.
- Ôm búp bê, thú bông; thể hiện tình cảm bằng cách ôm, rúc, hôn.
Nhận thức
- Dùng đồ vật đúng công dụng: điện thoại, cốc, sách.
- Chồng được ít nhất hai món nhỏ như hai khối gỗ.
- Con thử – sai liên tục: xoay chiếc nắp cho đến khi vừa, kéo dây để lôi đồ chơi lại gần.
Chữ "không" xuất hiện dày đặc là dấu hiệu con muốn tự chủ, chứ không phải con "lì". Cùng lúc, con vẫn cần biết bố mẹ ở ngay đó: chạy đi xa vài bước rồi quay lại nhìn, đó là hình ảnh mà CDC mô tả ở mốc 18 tháng.
Ăn, uống và ngủ
- Tự ăn: CDC khuyên cho con tập xúc thìa và uống cốc không nắp. Đặt thêm một chiếc thìa vào tay con trong khi người lớn đút bằng thìa khác, con vừa được tự làm, vừa ăn đủ.
- Bữa ăn: WHO khuyên 3–4 bữa chính và 1–2 bữa phụ mỗi ngày cho trẻ 9–23 tháng, đồng thời tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc hơn.
- Đồ uống: CDC gợi ý nước lọc, sữa mẹ hoặc sữa tươi không đường; nước ép trái cây nguyên chất chỉ tối đa khoảng 120 ml mỗi ngày, và tránh các đồ uống có đường khác. Nước ngọt, trà sữa, sữa chua uống nhiều đường không nên có trong thực đơn của con.
- Ngủ: 11–14 giờ mỗi ngày kể cả giấc ngày (CDC, WHO). CDC khuyên giữ giờ ngủ và giờ ăn đều đặn, có nếp đi ngủ êm ả.
Chơi gì với bé 15 tháng tuổi?
- Chọn một trong hai: thay vì hỏi "Con mặc áo nhé?" (dễ nhận về chữ "không"), hãy hỏi "Áo xanh hay áo đỏ?". CDC gợi ý cho trẻ chọn giữa hai thứ; con được tự quyết mà việc vẫn xong.
- Dọn đồ chơi cùng mẹ: mẹ bỏ một khối gỗ vào rổ, con bỏ một khối. Biến việc dọn thành trò thi xem ai nhanh hơn. Con tập làm theo lời dặn và thấy mình có ích.
- Đi dạo nhặt lá: dắt tay con ra sân chung cư hay vườn nhà buổi sáng mát, nhặt lá, sỏi to, cành khô bỏ vào túi giấy. Con tập đi trên mặt đất không bằng phẳng, cúi xuống nhặt rồi đứng dậy.
- Thổi bong bóng xà phòng: CDC gợi ý trò này cho tuổi chập chững. Con đuổi theo, đập tay vào bong bóng, cười vang. Người lớn thổi, giữ lọ xà phòng xa tầm tay con.
- Gọi tên cảm xúc: khi con giận vì bị lấy cái điều khiển, nói "Con tức vì muốn cầm cái này", rồi đưa con món khác. CDC khuyên gọi tên cảm xúc của con bằng lời, nét mặt và giọng nói. Xem thêm bài gọi tên cảm xúc.
Khi con ăn vạ và nói "không"
CDC lưu ý trẻ tuổi này hay nổi cơn khi mệt hoặc đói; đánh lạc hướng hoặc cho con thời gian bình tĩnh lại thường giúp được. NHS (Hệ thống Y tế Anh) cho biết cơn ăn vạ rất phổ biến ở trẻ nhỏ, thường bắt đầu rõ quanh 18 tháng, vì con muốn diễn đạt mà chưa đủ lời. NHS khuyên tìm nguyên nhân (đói, buồn ngủ), giữ bình tĩnh, không chiều theo để dỗ, vì như vậy con học được rằng ăn vạ thì có kết quả. Đọc thêm bài kỷ luật tích cực.
An toàn khi con tự đi khắp nơi
- Cửa ngõ và đường đi: con đi được thì con cũng ra được cổng. Đóng cổng, chốt cửa cao, không để con chơi một mình ở sân giáp đường xe máy.
- Nước: WHO cho biết đuối nước là nguyên nhân tử vong đứng thứ tư ở trẻ 1–4 tuổi, và nguy cơ tăng khi trẻ gần nước mà không có người lớn trông. WHO khuyên che đậy giếng, bể nước, dùng rào chắn cửa. Kiểm tra lu, chum, chậu tắm của nhà mình.
- Thuốc và hoá chất: CDC khuyên cất khoá thuốc, hoá chất, chất tẩy rửa; dời vật sắc, đồ dễ vỡ ra khỏi tầm tay.
- Hóc: con hay vừa đi vừa ngậm đồ ăn. Cho con ngồi yên khi ăn; thức ăn cắt nhỏ, mềm.
Khi nào nên đưa con đi khám
- Đến 15 tháng con chưa đi men, chưa tự bước được bước nào, hoặc đến 18 tháng vẫn chưa tự đi.
- Con chưa nói thêm từ nào ngoài "ba", "mẹ", không chỉ tay để đòi, không nhìn theo khi được gọi tên đồ vật quen.
- Con ít khoe đồ, ít thể hiện tình cảm, không quan tâm tới trò chơi qua lại.
- Con mất kỹ năng từng có.
CDC nhắc: đừng chờ. Khi lo, hãy nói với bác sĩ và hỏi về sàng lọc phát triển; với trẻ sinh non, hỏi bác sĩ cách tính mốc phù hợp. Lịch khám, tiêm chủng quanh 15–18 tháng, bố mẹ hỏi trạm y tế phường, xã hoặc phòng khám nơi con tiêm. Đọc lại bé 14 tháng tuổi và xem tiếp bé 16 tháng tuổi.
Câu hỏi thường gặp
Bé 15 tháng chưa biết đi có sao không?
Nếu con đã đi men, đứng vững khi vịn và tiến bộ đều, phần lớn chỉ là con theo nhịp riêng: WHO ghi nhận cửa sổ tự đi kéo dài tới khoảng 17,6 tháng. Nên hỏi bác sĩ nếu con chưa đi men, hoặc 18 tháng vẫn chưa tự đi.
Bé 15 tháng cái gì cũng nói "không" phải làm sao?
Hỏi ít câu có–không, đưa nhiều lựa chọn hai đáp án. Với việc bắt buộc (ngồi ghế ô tô, rửa tay), không hỏi mà nói nhẹ nhàng, chắc chắn: "Mình rửa tay rồi ăn nhé".
Bé 15 tháng ăn mấy bữa một ngày?
WHO khuyên 3–4 bữa chính, thêm 1–2 bữa phụ nếu cần, cùng sữa mẹ. Bữa phụ nên là trái cây cắt nhỏ, sữa chua ít đường, khoai lang hấp, thay cho bánh kẹo.
Nguồn tham khảo
- CDC – Important Milestones: Your Child By 15 Months
- CDC – Important Milestones: Your Child By 18 Months
- NHS – Temper tantrums
- WHO – Infant and young child feeding
- WHO – Drowning
- WHO Motor Development Study: windows of achievement for six gross motor development milestones
Bài viết liên quan
Phát triển theo thángBé 36 tháng (tròn 3 tuổi): mốc phát triển và hành trang vào lớp mầm
Bé 36 tháng tuổi, tròn 3 tuổi: trò chuyện qua lại, nhập vai siêu nhân, vẽ vòng tròn, chơi cùng bạn. Đủ mốc CDC 3 tuổi, ăn ngủ, trò chơi và chuẩn bị đi lớp.
Phát triển theo thángBé 35 tháng tuổi: nói rõ hơn, hiểu "lát nữa" và tập tự phục vụ
Bé 35 tháng tuổi nói rõ hơn để người ngoài hiểu, bắt đầu hiểu "hôm qua", "lát nữa" và muốn tự đánh răng, mặc áo. Mốc CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Phát triển theo thángBé 34 tháng tuổi: tập dùng lời thay cáu giận, mê phụ việc nhà
Bé 34 tháng tuổi bắt đầu nói ra điều mình muốn thay vì ăn vạ, làm theo yêu cầu 2–3 bước và thích phụ việc nhà. Mốc theo CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
