Cách vượt qua mất mát: mất người thân, sảy thai, mất việc
Cách vượt qua mất mát khi mất người thân, sảy thai hay mất việc: nỗi đau diễn ra thế nào, điều gì giúp, điều gì nên tránh, và khi nào cần gặp bác sĩ.
Cách vượt qua mất mát bắt đầu từ đâu?
Vượt qua mất mát không có nghĩa là quên, cũng không phải "phải mạnh mẽ lên". Nó bắt đầu từ việc cho phép mình đau, giữ cho cơ thể được ăn ngủ tối thiểu, có người để nói chuyện, và đi từng bước nhỏ. Nỗi đau thường dịu dần theo thời gian, dù không theo một lịch nào cố định.
Theo NHS (Anh), mất mát không chỉ là mất người thân. Người ta cũng đau buồn khi một mối quan hệ kết thúc, khi mất việc hay mất nhà, khi chuyển đến nơi ở mới, hay khi một người mình thương lâm bệnh nặng. Với nhiều mẹ, có thêm một mất mát ít ai nhắc: sảy thai.
Bài này viết cho người lớn. Nếu bạn đang lo cách giải thích cho con nhỏ về cái chết, bài nói với con về cái chết bàn riêng chuyện đó.
Đau buồn diễn ra thế nào?
NHS mô tả nỗi đau buồn thường bắt đầu bằng sốc, tê dại, như người đi trong sương. Sau đó có thể là buồn sâu, khóc nhiều, mệt rã rời, giận người đã mất hay giận hoàn cảnh, và day dứt vì điều đã nói hoặc chưa kịp nói. Những cảm xúc này đến rồi đi, có khi trào lên bất ngờ giữa lúc đang nấu cơm hay đi chợ.
Người ta hay nói về "các giai đoạn" của đau buồn: chối bỏ, giận dữ, mặc cả, trầm buồn, chấp nhận. NHS lưu ý không phải ai cũng đi qua đủ các giai đoạn đó, cũng không theo đúng thứ tự. Và chấp nhận ở đây không có nghĩa là thấy ổn với điều đã xảy ra, mà là sẵn sàng bước tiếp.
Khi mất người thân
Nhà Việt có nhiều nghi lễ quanh sự mất: tang lễ, cúng 49 ngày, 100 ngày, giỗ đầu. Đây là phong tục và tín ngưỡng, không phải liệu pháp tâm lý. Nhưng với nhiều gia đình, chúng tạo ra những dịp để cả họ ngồi lại, kể chuyện về người đã khuất, và cho phép nỗi buồn được nói ra. Điều đó rất gần với lời khuyên của NHS: nói chuyện với người mình tin, và đừng tin rằng mình chỉ có một mình.
Có mấy điều NHS khuyên nên tránh trong lúc đau buồn: cố làm mọi thứ cùng lúc, dằn vặt mãi về điều không thể đổi được, và dùng rượu, thuốc lá, cờ bạc hay chất kích thích để quên, vì chúng có thể làm tinh thần tệ hơn. Ngược lại, giữ bữa ăn đều đặn và vận động nhẹ giúp giữ sức và ngủ được hơn.
Với cha mẹ có con nhỏ, việc chăm con không dừng lại vì tang. Hãy để người khác đỡ một phần: ông bà, cô chú trông bé, hàng xóm nấu giúp vài bữa. Nhận giúp đỡ không phải là yếu.
Khi sảy thai
Sảy thai là mất một đứa con mà nhiều người xung quanh còn chưa biết đến. Vì vậy nỗi buồn này hay bị xem nhẹ, kể cả bởi chính người mẹ: "mới mấy tuần thôi mà".
- Không phải lỗi của mẹ. NHS cho biết nguyên nhân sảy thai thường không được biết rõ, và hay liên quan đến việc thai không phát triển bình thường. Câu hỏi "có phải tại mình đã..." rất thường gặp, nhưng không nên để nó thành bản án.
- Lòng lâu lành hơn thân. Theo NHS, cơ thể có thể hồi phục trong vài ngày đến vài tuần, còn việc chấp nhận mất mát có thể lâu hơn nhiều. Lo âu và buồn bã sau sảy thai là phản ứng thường gặp.
- Người bố cũng đau. NHS lưu ý có hỗ trợ dành cho cả người bạn đời, qua bác sĩ gia đình hoặc đơn vị sản khoa. Hai vợ chồng có thể buồn theo hai kiểu khác nhau: người muốn nói, người muốn im. Khác nhau không có nghĩa là người kia không thương.
- Hy vọng có cơ sở. NHS cho biết phần lớn phụ nữ từng sảy thai sau đó có thai thành công. Nếu đã sảy thai từ ba lần trở lên, nên gặp bác sĩ để được làm xét nghiệm và hỗ trợ.
Về thể chất sau sảy thai và khi nào có thể có thai lại, hãy hỏi bác sĩ sản khoa. Các dấu hiệu chảy máu khi mang thai được bàn trong bài ra máu khi mang thai.
Khi mất việc
Mất việc là mất thu nhập, nhưng cũng là mất một phần mình: vai trò, nhịp sống, đồng nghiệp, cảm giác có ích. NHS xếp mất việc vào những mất mát có thể gây đau buồn thật sự, nên đừng tự trách vì thấy mình "yếu đuối".
Lời khuyên của NHS về đối phó với thay đổi gợi ý vài việc cụ thể: dành thời gian nhìn thật vào cảm xúc của mình; tập trung vào việc hằng ngày và điều trong tầm tay; giữ một nếp sinh hoạt đều; mỗi ngày ghi lại vài điều đã ổn và những việc nhỏ mình đã làm được; tìm lời khuyên thực tế về việc làm và tiền bạc từ người có chuyên môn.
Với gia đình có con nhỏ, nỗi lo tiền dễ biến thành căng thẳng vợ chồng. Ngồi lại tính toán cùng nhau thường đỡ hơn mỗi người ôm một nỗi lo riêng; bài tiền và lời nói trong gia đình có thể giúp. Còn khi thấy mình kẹt trong những điều không quyết định được, đọc thêm chấp nhận điều mình không kiểm soát được.
Khi nào cần gặp bác sĩ
NHS khuyên gặp bác sĩ khi:
- Bạn thấy không thể đương đầu nổi.
- Tâm trạng buồn kéo dài hơn 2 tuần.
- Những gì bạn tự làm không giúp được.
- Nỗi đau buồn dữ dội kéo dài hàng tháng, hàng năm: buồn hay day dứt không dứt, không thể chấp nhận sự mất mát, không quay lại được nhịp sống thường ngày. NHS gọi đây là đau buồn kéo dài và cho biết nó dễ gặp hơn sau những mất mát đột ngột hay đau thương.
Nếu có ý nghĩ làm hại bản thân, đó là tình huống cần giúp đỡ ngay: nói với người thân và gọi cấp cứu 115. Mẹ vừa sinh hay vừa sảy thai mà buồn kéo dài nên đọc thêm bài trầm cảm sau sinh trong ô dưới đây.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu thì hết đau buồn?
Không có mốc chung. NHS cho biết cảm xúc dữ dội thường dịu dần theo thời gian. Nhưng nếu sau nhiều tháng bạn vẫn không quay lại được nhịp sống thường ngày, nên gặp bác sĩ.
Sảy thai có phải do mẹ làm việc nặng hay ăn uống sai không?
Theo NHS, nguyên nhân sảy thai thường không rõ và hay liên quan đến việc thai không phát triển bình thường. Một số yếu tố làm tăng nguy cơ, như hút thuốc hay uống rượu, nhưng phần lớn trường hợp không phải do điều người mẹ đã làm. Nếu lo, hãy hỏi bác sĩ sản khoa.
Có nên khóc trước mặt con không?
Thường là được, miễn là nói cho con biết lý do bằng một câu ngắn: "Mẹ buồn vì mẹ nhớ bà." Bài nói với con về cái chết ở trên có dẫn lời khuyên của Hội Nhi khoa Hoa Kỳ về chuyện này.
Mất việc mà thấy đau như mất người thân có kỳ lạ không?
Không kỳ lạ. NHS xếp mất việc vào những mất mát có thể gây đau buồn. Cho phép mình buồn là bước đầu để đứng dậy.
Nguồn tham khảo
- NHS (Anh) – Grief after bereavement or loss
- NHS (Anh) – Miscarriage: overview
- NHS (Anh) – Miscarriage: afterwards
- NHS Every Mind Matters – How to deal with change and uncertainty
Bài viết liên quan
Từ bi hỷ xả là gì? Tứ vô lượng tâm trong đời sống làm cha mẹ
Từ bi hỷ xả là gì? Bốn tâm từ, bi, hỷ, xả trong Phật giáo, và nghiên cứu về tự trắc ẩn cho thấy vì sao cha mẹ cần dành chút từ bi cho chính mình.
Lưới Đế Thích là gì? Duyên khởi và chuyện mỗi người trong nhà nối nhau
Lưới Đế Thích là gì? Hình ảnh lưới châu báu của Hoa Nghiêm nói về duyên khởi, và vì sao trong một nhà, tâm trạng mỗi người đều in bóng lên người khác.
Nhân quả là gì? Hiểu đúng chữ nghiệp để dạy con không mê tín
Nhân quả là gì, nghiệp có phải số phận? Hiểu theo nghĩa gốc: hành động có chủ ý dẫn tới kết quả. Áp dụng vào dạy con bằng hệ quả tự nhiên, không doạ quả báo.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
