Trẻ nghiến răng khi ngủ: nguyên nhân, có phải do giun và khi nào lo

Trẻ nghiến răng khi ngủ có sao không, có phải do giun? Nguyên nhân thường gặp theo AAP, NHS, cách giúp con ngủ thư giãn và dấu hiệu cần đưa con đi khám.
Trẻ nghiến răng khi ngủ có sao không?
Nửa đêm nghe tiếng "ken két" từ giường con, nhiều bố mẹ giật mình, còn ông bà thì bảo "chắc thằng bé có giun". Thật ra, theo Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), nghiến răng rất thường gặp ở trẻ mới biết đi và tuổi mẫu giáo, thậm chí có thể bắt đầu trước 1 tuổi. Y khoa gọi là bruxism: nghiến hoặc cắn chặt răng, thường xảy ra khi ngủ, kể cả giấc ngủ trưa, và bé thường không hề biết mình nghiến.
Tin yên tâm: AAP cho biết phần lớn trẻ tự hết nghiến răng, trong đa số trường hợp là trước 6 tuổi. Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) cũng nói nghiến răng không phải lúc nào cũng cần điều trị. Tuy vậy, một số trẻ vẫn nghiến tới tuổi teen và người lớn, và nghiến kéo dài có thể làm hỏng răng vĩnh viễn, gây đau, nên AAP khuyên để ý từ sớm.
Dấu hiệu con đang nghiến răng
- Tiếng nghiến, ken két, lạo xạo khi con ngủ, có khi to tới mức người nằm cạnh cũng thức (AAP).
- Răng bị mẻ, mòn (AAP, NHS).
- Sáng dậy con kêu đau mặt, đau tai hoặc đau hàm; đau đầu (AAP, NHS). Gợi ý của Agoliva: bé nhỏ chưa nói rõ có thể chỉ nhăn mặt khi nhai, dụi tai hoặc ngại ăn đồ cứng.
- Giấc ngủ không yên (NHS).
Vì sao trẻ nghiến răng? Có phải do giun?
AAP cho biết nghiên cứu chưa xác định chính xác nguyên nhân, nhưng nhiều bác sĩ nhi và nha sĩ thấy căng thẳng là một yếu tố góp phần. Các nguyên nhân có thể khác theo AAP:
- Răng mọc chưa khớp nhau.
- Kích thích trong miệng; đau do mọc răng hoặc đau tai. Xem thêm bài bé mọc răng.
- Dị ứng làm khó thở khi ngủ; các rối loạn giấc ngủ như ngáy, ngưng thở khi ngủ (AAP, NHS).
- Một số bệnh như tự kỷ, bại não; một số thuốc.
- Khói thuốc lá thụ động: AAP cho biết nghiên cứu cho thấy khói thuốc có thể kích hoạt nghiến răng.
Về chuyện "nghiến răng là do giun"
Đây là quan niệm rất quen thuộc ở nhà mình. Tuy vậy, danh sách nguyên nhân nghiến răng của cả AAP và NHS không nhắc tới giun. Theo NHS, dấu hiệu nhiễm giun kim là thấy giun như sợi chỉ trắng trong phân hoặc quanh hậu môn, ngứa hậu môn nhiều về đêm, bé cáu gắt và hay thức giấc. Nếu con có những dấu hiệu này thì mới nên nghĩ tới giun. NHS lưu ý thuốc tẩy giun mua ở hiệu thuốc có thể không phù hợp với trẻ dưới 2 tuổi, cần hỏi bác sĩ. Gợi ý của Agoliva: đừng tự cho con uống thuốc tẩy giun chỉ vì nghe con nghiến răng; hãy hỏi bác sĩ về lịch tẩy giun phù hợp với tuổi.
Bố mẹ có thể giúp con thế nào?
Một nếp đi ngủ êm ả
AAP gợi ý một trình tự trước giờ ngủ giúp con thư giãn: tắm nước ấm, nhạc nhẹ, hít thở sâu, đọc một cuốn sách yêu thích. NHS cũng khuyên đi ngủ cùng giờ mỗi tối, thư giãn trước khi ngủ, phòng tối và yên tĩnh. Gợi ý của Agoliva cho bé 1–3 tuổi:
- Giữ chuỗi việc quen thuộc mỗi tối: tắm, thay đồ, đánh răng, đọc sách, tắt đèn. Bài nếp sinh hoạt hằng ngày có thêm gợi ý.
- Hát ru, xoa lưng, thì thầm kể lại một việc vui trong ngày để con yên lòng.
- Hạ bớt các trò chơi chạy nhảy ồn ào trong khoảng một tiếng trước giờ ngủ.
Tắt màn hình trước giờ ngủ
AAP khuyên tắt màn hình ít nhất 1 giờ trước khi ngủ, với mọi lứa tuổi. Điều này cũng có nghĩa là không cho con xem điện thoại để dỗ ngủ.
Để ý những điều có thể làm con căng thẳng
Ở tuổi này, những thay đổi như đi nhà trẻ, có em bé mới, chuyển nhà, bố mẹ đi làm xa có thể khiến con lo lắng. Gợi ý của Agoliva: dành thời gian riêng với con mỗi ngày, gọi tên cảm xúc giúp con ("con nhớ mẹ phải không"), và giữ nhịp sinh hoạt ổn định.
Giữ không khí trong nhà không khói thuốc
Vì khói thuốc thụ động có thể kích hoạt nghiến răng (AAP), hãy nhẹ nhàng đề nghị người lớn trong nhà không hút thuốc gần con, kể cả ngoài ban công.
Khi nào cần đưa con đi khám
Đưa con đi khám nha sĩ và bác sĩ nhi nếu
- Con nghiến to khi ngủ và hay kêu đau mặt, đau tai, đau hàm (AAP).
- Con nghiến to và có vẻ ngủ không đủ, ban ngày mệt mỏi; bác sĩ có thể đề nghị đo giấc ngủ (AAP).
- Răng mẻ, nứt, mòn hoặc ê buốt (AAP, NHS).
- Bố mẹ lo lắng về việc con nghiến răng (NHS).
Hãy kể cho bác sĩ nếu con ngáy thường xuyên, thở khó khi ngủ, buồn ngủ ban ngày, khó tập trung hay hay cáu gắt: đó có thể là dấu hiệu ngưng thở khi ngủ, cần được khám (AAP). Khám răng định kỳ cũng giúp phát hiện sớm răng bị mòn; xem bài đánh răng cho bé.
Gọi cấp cứu 115 ngay nếu khi con ngủ
- Con ngừng thở quá 20 giây.
- Da chuyển màu tái, tím tái hoặc xám.
- Trương lực cơ thay đổi (người mềm nhũn hoặc cứng), hoặc con sốt và có dấu hiệu bệnh khác kèm theo.
Các dấu hiệu cấp cứu này theo hướng dẫn của AAP về ngưng thở khi ngủ ở trẻ.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ 2 tuổi nghiến răng khi ngủ có cần chữa không?
Thường không. AAP cho biết nghiến răng hay gặp ở tuổi này và đa số trẻ tự hết trước 6 tuổi. Chỉ cần đi khám khi con đau hàm, đau tai, răng mòn mẻ, hoặc ngáy, ngủ không ngon. Xem thêm sự phát triển ở mốc bé 24 tháng tuổi.
Có nên đánh thức con dậy khi nghe con nghiến răng?
Các nguồn chúng tôi tham khảo không nhắc tới việc đánh thức trẻ. Điều AAP gợi ý là giúp con thư giãn trước giờ ngủ và trao đổi với bác sĩ, nha sĩ nếu có dấu hiệu đáng lo.
Trẻ nghiến răng có phải thiếu canxi không?
Danh sách nguyên nhân của AAP và NHS không nhắc tới thiếu canxi. Đừng tự cho con uống bổ sung; nếu lo con thiếu chất, hãy hỏi bác sĩ khi đi khám.
Nguồn tham khảo
- AAP, HealthyChildren.org – Teeth Grinding in Children: What to Know About Bruxism
- NHS – Teeth grinding (bruxism)
- AAP, HealthyChildren.org – Sleep Apnea in Children: Detection & Treatment
- NHS – Threadworms
Bài viết liên quan
Sức khoẻ & dinh dưỡngCác loại trị liệu cho trẻ: vật lý, hoạt động và âm ngữ trị liệu
Vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu và âm ngữ trị liệu cho trẻ khác nhau thế nào, giúp con điều gì, khi nào cần? Giải thích theo AAP, CDC, ASHA cho bố mẹ Việt.
Sức khoẻ & dinh dưỡngTrẻ bị bẹp đầu, méo đầu và vẹo cổ: cách phòng và khi nào cần khám
Trẻ sơ sinh bị bẹp đầu, méo đầu, vẹo cổ có sao không? Cách phòng bằng nằm sấp, đổi tư thế, vì sao không dùng gối chống bẹp đầu và khi nào cần cho bé đi khám.
Sức khoẻ & dinh dưỡngKhe hở môi, vòm miệng ở trẻ: cho bé bú và hành trình điều trị
Khe hở môi, vòm miệng (sứt môi, hở hàm ếch) ở trẻ: vì sao xảy ra, cách cho bé bú, các mốc phẫu thuật, thính lực, lời nói và khi nào cần đưa bé đi khám ngay.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
