Sống chậm: bớt vội để con lớn bình yên, bắt đầu từ việc nhỏ
Sống chậm với con nhỏ không phải là bỏ việc về quê. Vì sao sự vội vã làm trẻ căng thẳng, chờ đợi giúp con lớn thế nào, và cách bớt vội trong nhà mỗi ngày.
Sống chậm với con nhỏ là sống thế nào?
Sống chậm trong một gia đình có con nhỏ không có nghĩa là bỏ việc, về quê hay sống không kế hoạch. Nó là bớt đi những lúc vội không cần thiết, để mỗi ngày còn chừa ra vài khoảng mà cả bố mẹ lẫn con được ở yên với nhau, không bị giục. Trẻ nhỏ lớn lên trong những khoảng như thế, và bố mẹ cũng thở được trong đó.
Ông bà ta có câu "dục tốc bất đạt": muốn nhanh thì lại không tới. Câu này là thành ngữ Hán Việt, không phải kết luận khoa học. Nhưng như phần dưới sẽ cho thấy, nó khá gần với điều các nhà nghiên cứu trẻ em đã nói.
Sự vội vã ảnh hưởng đến trẻ thế nào?
Năm 2007, Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) công bố một báo cáo lâm sàng về tầm quan trọng của vui chơi, do bác sĩ Kenneth Ginsburg chấp bút, đăng trên tạp chí Pediatrics. Báo cáo nêu mấy yếu tố đang lấy dần thời gian chơi của trẻ, trong đó có lối sống vội vã, cùng với việc dồn quá nhiều vào học thêm và các hoạt động "làm giàu" thay cho giờ chơi tự do. Theo phần tóm tắt báo cáo, mất thời gian tự do cộng với nhịp sống gấp gáp có thể là nguồn căng thẳng, lo âu cho nhiều trẻ, thậm chí góp phần gây trầm cảm.
Báo cáo cũng nói đến bố mẹ: nhiều người thấy như đang chạy trên máy chạy bộ, sợ con thua bạn nếu mình chậm lại. AAP nhắc rằng những phẩm chất giúp con thành công về sau chủ yếu đến từ tình thương, sự làm gương và dẫn dắt của cha mẹ, không đến từ việc kín lịch học thêm. Báo cáo không phản đối các lớp năng khiếu; nó chỉ đề nghị cân bằng chúng với thời gian tự do của con.
Chờ đợi là một kỹ năng nuôi con
Trung tâm Phát triển Trẻ em của Đại học Harvard có tài liệu "5 bước phục vụ và đáp lại" cho cha mẹ. Bước thứ tư tên là "thay phiên… và chờ". Tài liệu viết rằng chờ đợi là điều then chốt, vì trẻ cần thời gian để hình thành câu đáp của mình, nhất là khi các con đang học rất nhiều thứ cùng lúc. Khi người lớn chờ, trẻ có thời gian nghĩ ra ý riêng, tự tin hơn, độc lập hơn, và người lớn hiểu con cần gì hơn.
Tài liệu cũng nói một điều dễ chịu: không ai làm điều này suốt ngày được. Hãy tìm những khoảnh khắc nhỏ, như lúc mặc quần áo cho con hay lúc đứng xếp hàng. Bước thứ năm thì nhắc người lớn để ý khi con báo hiệu đã xong một việc và muốn chuyển sang việc khác, thay vì tự mình quyết định lúc kết thúc.
Nói cách khác, sống chậm với con nhỏ không đòi hỏi thêm giờ. Nó đòi hỏi mình đừng chen vào quá sớm trong những giây con đang nghĩ.
Bớt vội ở đâu trước? (Gợi ý của Agoliva)
Buổi sáng
Buổi sáng thường là giờ vội nhất: "Nhanh lên, muộn rồi!". Chuẩn bị quần áo, cặp sách từ tối hôm trước; dậy sớm hơn mười lăm phút. Thời gian dư ra không để làm thêm việc, mà để có chỗ cho con tự xỏ giày. Bài 10 phút buổi sáng trước khi con thức gợi ý cách dùng khoảng sớm nhất trong ngày.
Đường đi
Mỗi tuần chọn một quãng đường đi bộ, đi theo tốc độ của con. Con dừng nhìn đàn kiến, nhặt chiếc lá, mình cũng dừng. Đây là lúc rất tự nhiên để "phục vụ và đáp lại": con chỉ, mình gọi tên.
Lịch tuần
Nhìn lại lịch của con. Nếu ngày nào cũng có lớp, hãy giữ ít nhất vài buổi trống hoàn toàn, để con tự chơi với đồ có sẵn trong nhà. Bài các kiểu chơi của trẻ cho thấy giờ chơi tự do đáng giá thế nào.
Bữa cơm
Một bữa cơm không tivi, không điện thoại, mỗi người kể một chuyện trong ngày. Ăn chậm hơn một chút cũng là cách để cả nhà nghe nhau. Chuyện màn hình trong nhà có bài riêng: trẻ mấy tuổi được xem điện thoại, tivi.
Sống chậm không phải là sống lỏng lẻo
Có người lo rằng chậm lại thì con sẽ thiếu nếp. Thực ra ngược lại. CDC (Mỹ) cho biết nếp sinh hoạt và quy tắc giúp trẻ thấy an toàn vì con biết điều gì sắp xảy ra. CDC khuyên giữ nhất quán, báo trước cho con điều sắp tới, và nói là làm. Khi cần thay đổi nếp, nên chọn lúc con bình tĩnh và giải thích lý do.
Một ngày có nếp rõ ràng thường lại là một ngày ít vội nhất, vì không ai phải giục ai. Xem thêm bài nếp sinh hoạt hằng ngày cho bé.
Bố mẹ chậm lại thì bố mẹ được gì?
NHS (Anh) đưa "chú tâm vào hiện tại" vào năm bước để giữ sức khoẻ tinh thần, cùng với kết nối với người khác, vận động, học điều mới và giúp người. NHS viết rằng chú tâm hơn vào khoảnh khắc hiện tại có thể cải thiện sức khoẻ tinh thần, giúp mình tận hưởng cuộc sống hơn và hiểu mình hơn. Một buổi đi bộ chậm với con, vì vậy, vừa là thời gian của con vừa là thời gian của mình. Nếu muốn tập kỹ hơn, xem bài chánh niệm cho cha mẹ.
Còn khi điều khiến mình vội là một kỳ vọng, như sợ con thua bạn, bài buông bỏ là gì có thể giúp gỡ nó ra.
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ đi làm cả ngày thì sống chậm kiểu gì?
Không cần thêm giờ. Chỉ cần chừa ra vài khoảnh khắc nhỏ không bị giục: mười phút trước giờ ngủ, quãng đường đón con, một bữa cơm không điện thoại. Tài liệu của Harvard cũng nói rõ không ai làm được việc đáp lại con suốt cả ngày.
Cho con học ít lớp năng khiếu có làm con thua bạn không?
Báo cáo năm 2007 của AAP không phản đối các lớp học, nhưng khuyên cân bằng với thời gian chơi tự do, và nhắc rằng trẻ không cần giỏi ở nhiều lĩnh vực mới thành công.
Con làm gì cũng chậm, có nên giục không?
Khi có việc gấp thật, cứ nói rõ và giúp con. Còn những lúc không gấp, chờ thêm vài giây thường cho con cơ hội tự làm. Nếu lo con chậm hơn hẳn bạn cùng tuổi ở nhiều mặt, hãy hỏi bác sĩ nhi.
Ông bà hay giục cháu ăn nhanh, làm sao nói?
Có thể nhờ nhẹ nhàng: "Mẹ đang tập cho cháu tự xúc, bà cho cháu thêm chút thời gian nhé." Nhiều khi ông bà giục vì thương, sợ cháu đói hay muộn.
Nguồn tham khảo
- Harvard Center on the Developing Child – 5 Steps for Brain-Building Serve and Return (bản cho cha mẹ, PDF)
- AAP – The Importance of Play in Promoting Healthy Child Development (Pediatrics 2007), tóm tắt trên Newswise
- CDC – Tips for Relying on Routines and Rules
- NHS (Anh) – 5 steps to mental wellbeing
Bài viết liên quan
Từ bi hỷ xả là gì? Tứ vô lượng tâm trong đời sống làm cha mẹ
Từ bi hỷ xả là gì? Bốn tâm từ, bi, hỷ, xả trong Phật giáo, và nghiên cứu về tự trắc ẩn cho thấy vì sao cha mẹ cần dành chút từ bi cho chính mình.
Lưới Đế Thích là gì? Duyên khởi và chuyện mỗi người trong nhà nối nhau
Lưới Đế Thích là gì? Hình ảnh lưới châu báu của Hoa Nghiêm nói về duyên khởi, và vì sao trong một nhà, tâm trạng mỗi người đều in bóng lên người khác.
Nhân quả là gì? Hiểu đúng chữ nghiệp để dạy con không mê tín
Nhân quả là gì, nghiệp có phải số phận? Hiểu theo nghĩa gốc: hành động có chủ ý dẫn tới kết quả. Áp dụng vào dạy con bằng hệ quả tự nhiên, không doạ quả báo.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
