🌱 Agoliva sắp ra mắt. Đăng ký sớm để nhận ưu đãi cho những gia đình đầu tiên.
🌱 Đăng ký sớm, miễn phí
Nhận thức & vui chơi

Các kiểu chơi của trẻ theo tuổi: chơi một mình, song song, giả vờ

Agoliva · 13/11/2026 · 7 phút đọc · 0–6 tháng · 6–12 tháng · 1–2 tuổi · 2–3 tuổi

Các kiểu chơi của trẻ theo tuổi: chơi một mình, song song, giả vờ – Agoliva

Các kiểu chơi của trẻ thay đổi theo tuổi: chơi một mình, chơi song song, chơi giả vờ. Vì sao AAP khuyên "kê đơn vui chơi" và bố mẹ nên chơi cùng con.

Các kiểu chơi của trẻ: chơi chính là học

Với người lớn, chơi là để nghỉ ngơi. Với trẻ nhỏ, chơi là cách để lớn. Năm 2018, Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) ra báo cáo "The Power of Play" (Sức mạnh của vui chơi) và khuyên bác sĩ nhi "kê đơn vui chơi" cho bố mẹ ở mỗi lần khám định kỳ trong hai năm đầu đời của trẻ. Theo AAP, vui chơi giúp phát triển não bộ, khả năng lập kế hoạch, điều chỉnh cảm xúc, ngôn ngữ, toán học và kỹ năng xã hội, đồng thời giúp trẻ đối phó với căng thẳng và gắn kết với bố mẹ.

Các kiểu chơi của trẻ thay đổi theo tuổi. Hiểu con đang ở kiểu chơi nào giúp bố mẹ bớt lo những chuyện như "sao con không chơi với bạn" và biết cách chơi cùng con cho hợp.

Kiểu chơi thay đổi theo tuổi

0–6 tháng: chơi qua khuôn mặt và giọng nói

Với em bé, người chơi đầu tiên và quan trọng nhất là bố mẹ. AAP gợi ý: cười đáp lại khi con cười, bắt chước tiếng ê a của con để thành "cuộc trò chuyện" qua lại, cho con nhìn đồ vật màu sắc, đổi tư thế cho con và cho con tập nằm sấp khi có người lớn bên cạnh.

7–12 tháng: "nhà khoa học nhỏ"

AAP ví bé lúc này như những nhà khoa học nhỏ, khám phá đồ vật bằng tay, bằng miệng. Bố mẹ tạo chỗ an toàn để bé bò, đặt đồ chơi trong tầm với, cho bé soi gương, chơi ú oà và cho bé trải nghiệm cảm giác như sờ cỏ, đuổi bong bóng xà phòng.

1–3 tuổi: chơi một mình, chơi song song, chơi giả vờ

  • Chơi một mình: bé có thể say sưa với một món đồ khá lâu. AAP mô tả trẻ khoảng 30 tháng thích chơi độc lập nhưng đôi khi cũng hợp tác với bạn. Chơi một mình không phải dấu hiệu bé cô đơn.
  • Chơi song song: hai bé ngồi cạnh nhau, mỗi bé chơi đồ của mình, thỉnh thoảng liếc sang nhau. AAP mô tả trẻ khoảng 30 tháng "có lúc chơi cạnh các bạn, lúc sau lại chơi cùng". Đây là bước đệm tự nhiên trước khi bé biết chơi chung, chia sẻ. Đọc thêm bài dạy con chia sẻ.
  • Chơi giả vờ: bé cho búp bê ăn, giả vờ gọi điện, nấu cơm bằng nồi nhựa. AAP cho biết trẻ rất thích bắt chước việc người nhà làm. Từ khoảng 2 tuổi, các màn giả vờ dài và chi tiết dần, có trình tự hơn, như đặt búp bê nằm rồi đắp chăn. Qua chơi giả vờ, trẻ tập ngôn ngữ, sáng tạo, kỹ năng xã hội và tập hiểu thế giới quanh mình.

Ngoài ra còn có chơi vận động (chạy, leo, ném bóng) và chơi ngoài trời, giúp trẻ phát triển vận động, thăng bằng, khả năng chú ý, theo AAP.

Chơi giả vờ lớn dần ra sao?

Chơi giả vờ phát triển từng bước, từ bắt chước cụ thể đến tưởng tượng:

  • Gần 1 tuổi: AAP mô tả bé bắt đầu dùng đồ chơi như người lớn dùng đồ thật, ví dụ áp điện thoại đồ chơi lên tai.
  • Khoảng 18 tháng: CDC gợi ý đưa bé chiếc thìa để bé "đút" cho thú bông ăn, và hai bên thay phiên giả vờ.
  • Khoảng 30 tháng: CDC ghi nhận trẻ dùng vật này để giả làm vật khác, như cho búp bê "ăn" một khối gỗ. Một thùng các-tông to có thể thành ô tô, xe buýt, ngôi nhà.

Từ chơi cạnh nhau đến chơi cùng nhau

Theo CDC, khoảng 30 tháng, trẻ chơi cạnh các bạn và đôi khi chơi cùng. Đến khoảng 3 tuổi, trẻ tham gia chơi với các bạn khác. AAP gợi ý giới thiệu cho trẻ 1–3 tuổi những trò có luật đơn giản, và CDC gợi ý trò "làm theo người dẫn đầu" cho trẻ khoảng 30 tháng. CDC cũng khuyên giúp con tập chia sẻ và chờ lượt: đó là kỹ năng cần thời gian để học, nên chuyện giành đồ chơi ở tuổi này rất hay gặp.

Bố mẹ có thể giúp bằng cách (theo gợi ý của CDC và AAP): đưa con ra công viên, sân chơi chung cư, thư viện; hẹn bạn chơi có người lớn trông; ngồi cạnh con khi con chơi gần các bạn, làm mẫu cách đưa đồ, chờ lượt. Tôn trọng nhịp của con: có bé nhập cuộc ngay, có bé cần đứng xem một lúc.

Chơi tự do hay chơi có hướng dẫn?

AAP đề cao chơi tự do, không theo khuôn: trẻ dẫn dắt và đi theo sự tò mò của mình. AAP khuyên ưu tiên cách học qua vui chơi hơn là học kiểu nhồi nhét, và cần bảo vệ thời gian chơi tự do của trẻ.

Điều đó không có nghĩa bố mẹ đứng ngoài. AAP cũng khuyến khích bố mẹ đọc sách, hát, chơi cùng con, cùng con tham gia các hoạt động và hẹn bạn chơi có người lớn trông. Có thể hiểu đơn giản (gợi ý của Agoliva):

  • Chơi tự do: bố mẹ chuẩn bị không gian an toàn và vài món đồ đơn giản, rồi để con tự nghĩ ra trò.
  • Chơi có hướng dẫn: bố mẹ tham gia, gợi ý nhẹ ("Búp bê đói rồi, mình nấu gì nhỉ?"), nhưng vẫn để con giữ vai chính.

Một ngày cân bằng cả hai, và quan trọng nhất là thời gian chơi thật, không bị màn hình chiếm chỗ.

AAP nhắc: sự có mặt và chú ý của bố mẹ quan trọng hơn những món đồ điện tử đắt tiền. Lời khuyên đơn giản nhất từ báo cáo: lần tới con rủ chơi, hãy nói "có".

Vì sao trẻ ngày nay cần được "kê đơn" vui chơi?

AAP nêu lo ngại thời gian chơi của trẻ đang giảm vì lịch sinh hoạt dày đặc, ít chỗ chơi an toàn và màn hình chiếm nhiều thời gian. Báo cáo dẫn một khảo sát quốc gia ở Mỹ: chỉ khoảng một nửa trẻ mẫu giáo được bố mẹ dắt đi dạo hoặc chơi ngoài trời mỗi ngày. Ở thành phố Việt Nam, nhà chật, đường đông xe máy, mùa hè nắng nóng, nên chuyện cho con chơi ngoài trời càng cần bố mẹ chủ động: tranh thủ sáng sớm hoặc chiều mát, ra công viên, sân chung cư. AAP cũng khuyên hạn chế màn hình để không lấn mất giờ chơi thật. Xem thêm bài con và màn hình.

Khi nào nên hỏi bác sĩ

Mốc của CDC là những gì phần lớn trẻ (từ 75% trở lên) làm được ở độ tuổi đó. Bố mẹ nên trao đổi với bác sĩ nếu:

  • Đến khoảng 30 tháng, con chưa dùng đồ vật để giả vờ, hoặc hầu như không để ý tới các bạn chơi gần.
  • Đến khoảng 3 tuổi, con chưa tham gia chơi cùng các bạn khác.
  • Con mất đi những kỹ năng chơi, nói đã từng có.

Câu hỏi thường gặp

Bé 2 tuổi không chơi với bạn mà chỉ chơi một mình có sao không?

Thường là không sao. AAP mô tả trẻ khoảng 30 tháng thích chơi độc lập và lúc chơi cạnh, lúc chơi cùng bạn. Nếu lo, bố mẹ hãy trao đổi với bác sĩ ở lần khám định kỳ.

Chơi giả vờ có ích gì cho trẻ?

Theo AAP, chơi giả vờ giúp trẻ tập ngôn ngữ, sáng tạo, kỹ năng xã hội và hiểu thế giới quanh mình.

Mỗi ngày nên chơi với con bao lâu?

Các tài liệu của AAP mà chúng tôi tham khảo không nêu một con số cố định; lời khuyên là chơi cùng con mỗi ngày và nói "có" khi con rủ chơi. Vài phút trọn vẹn, không điện thoại, đã rất quý.

Bài viết là kiến thức phổ thông, không thay thế lời khuyên của bác sĩ dành riêng cho mẹ và bé. Khi lo lắng, hãy hỏi bác sĩ.

Nguồn tham khảo

  • Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), HealthyChildren.org – The Power of Play: How Fun and Games Help Children Thrive
  • Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), HealthyChildren.org – Let Them Play, According to the AAP (2018)
  • Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), HealthyChildren.org – Your Checkup Checklist: 30 Months
  • Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), HealthyChildren.org – Cognitive Development in 2-Year-Olds và Cognitive Development 8 to 12 Months
  • CDC – Milestones by 30 Months
  • CDC – Milestones by 18 Months và 3 Years