🌱 Agoliva sắp ra mắt. Đăng ký sớm để nhận ưu đãi cho những gia đình đầu tiên.
🌱 Đăng ký sớm, miễn phí
Sức khoẻ & dinh dưỡng

Trẻ bị co giật do sốt: bố mẹ cần làm gì và khi nào gọi cấp cứu 115

Agoliva · 13/11/2026 · 7 phút đọc · 6–12 tháng · 1–2 tuổi · 2–3 tuổi

Trẻ bị co giật do sốt: bố mẹ cần làm gì và khi nào gọi cấp cứu 115 – Agoliva

Trẻ bị co giật do sốt có nguy hiểm không? Cách sơ cứu đúng khi con đang co giật, những việc không được làm và khi nào gọi cấp cứu 115, theo NHS và AAP.

Co giật do sốt là gì? Trẻ bị co giật do sốt có nguy hiểm không?

Con đang sốt thì bỗng mắt trợn, người cứng lại rồi giật từng cơn. Với bố mẹ, đó là những phút đáng sợ nhất. Tin tốt là: theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), co giật do sốt trông rất đáng sợ nhưng hiếm khi gây hại cho trẻ hay để lại hậu quả lâu dài. Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cũng cho biết phần lớn các cơn ngắn và không gây tổn thương não, liệt hay chậm phát triển trí tuệ.

Co giật do sốt là cơn co giật xảy ra ở một em bé vốn khoẻ mạnh, vào lúc bé bị sốt. Bất kỳ bệnh nào gây sốt cũng có thể là nguyên nhân: cảm lạnh, cúm, viêm tai, sốt phát ban ở trẻ nhỏ (AAP). Viện Quốc gia về Rối loạn Thần kinh và Đột quỵ Hoa Kỳ (NINDS) cho biết co giật do sốt không phải là động kinh.

Trẻ nào hay bị và biểu hiện ra sao?

  • Tuổi: AAP cho biết co giật do sốt gặp ở khoảng 3–4 trên 100 trẻ, từ 6 tháng đến 5 tuổi, hay gặp nhất khoảng 12–18 tháng. NHS ghi khoảng 6 tháng đến 6 tuổi. NINDS cho biết nguy cơ cao nhất ở trẻ 1–3 tuổi.
  • Thời điểm: thường xảy ra trong vài giờ đầu của cơn sốt (AAP), phần lớn trong vòng 24 giờ từ lúc bé ốm. Có khi cơn giật đến trước cả khi bố mẹ nhận ra con sốt (NINDS).
  • Nhiệt độ: hay gặp khi sốt từ khoảng 38,9°C trở lên, nhưng cũng có thể xảy ra khi sốt nhẹ hơn (AAP).
  • Tính gia đình: co giật do sốt có xu hướng gặp trong cùng gia đình (AAP).

Trong cơn, theo NHS và AAP, con có thể: người cứng đờ, co giật hoặc run giật tay chân; trợn mắt; mất ý thức, không đáp lại khi bố mẹ gọi; có thể nôn hoặc tè dầm; da đổi màu, nhịp thở thay đổi. NHS cho biết cơn thường kéo dài 2–3 phút, hiếm khi quá 10 phút. Sau cơn, con có thể buồn ngủ, quấy hoặc lơ mơ đến khoảng 1 giờ.

Bố mẹ cần làm gì khi con đang co giật?

Điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh và giữ con an toàn cho đến khi cơn qua. Các bước dưới đây tổng hợp từ NHS, AAP và NINDS:

  1. Xem giờ lúc cơn bắt đầu và kết thúc. Gợi ý của Agoliva: nếu có người thứ hai, nhờ họ quay một đoạn video ngắn bằng điện thoại; bác sĩ sẽ rất cần hình ảnh này.
  2. Để con ở chỗ an toàn: đặt con xuống sàn hoặc giường, tránh xa đồ cứng, sắc nhọn (AAP). NINDS lưu ý trẻ có thể ngã từ giường hoặc ghế sofa, nên sàn nhà là chỗ an toàn hơn.
  3. Đỡ đầu con bằng tay hoặc đồ mềm, dẹp đồ vật nguy hiểm xung quanh (NHS).
  4. Nghiêng đầu hoặc người con sang một bên để nước bọt, chất nôn chảy ra ngoài (AAP, NINDS).
  5. Không ghì giữ con lại hay cố ngăn cơn giật (NHS, NINDS).
  6. Không nhét bất cứ thứ gì vào miệng con. AAP khẳng định trẻ sẽ không "nuốt lưỡi". NINDS cho biết đồ vật nhét vào miệng có thể làm tắc đường thở.
  7. Khi cơn kết thúc, đặt con ở tư thế nằm nghiêng an toàn và kiểm tra miệng họng không có gì cản trở thở (NHS).

Có một điểm các nguồn diễn đạt khác nhau: NHS dặn không di chuyển con trong cơn, còn AAP và NINDS khuyên đặt con xuống sàn hoặc chỗ bằng phẳng. Có thể hiểu chung là: chỉ di chuyển khi con đang ở chỗ dễ ngã hoặc gần vật nguy hiểm, nhẹ nhàng, rồi để yên cho cơn tự qua.

Nhiều người được truyền lại cách cạy miệng, nhét đũa hay khăn vào miệng để "con khỏi cắn lưỡi", hoặc ôm chặt, lay mạnh, cởi hết đồ rồi lau nước lạnh cho nhanh hạ sốt. Ý định đều là muốn cứu con. Nhưng các nguồn y khoa khuyên khác: NHS và AAP dặn không nhét gì vào miệng, không ghì giữ; NHS cũng dặn không cởi đồ hay lau nước lạnh để hạ nhiệt trong lúc con co giật. Việc của bố mẹ lúc này chỉ là giữ con an toàn, nghiêng người con, và theo dõi thời gian.

Khi nào cần đưa con đi khám

Dù cơn đã hết và con trông bình thường, AAP khuyên báo cho bác sĩ ngay sau bất kỳ cơn co giật do sốt nào. Bác sĩ cần khám để tìm nguyên nhân gây sốt; theo AAP, tìm và điều trị nguyên nhân sốt quan trọng hơn bản thân cơn co giật. NHS cho biết sau cơn co giật do sốt lần đầu, con cần được kiểm tra ở bệnh viện.

Gọi cấp cứu 115 ngay nếu con

  • Co giật lần đầu tiên.
  • Co giật kéo dài quá 5 phút.
  • Khó thở.
  • Co cứng hoặc giật chỉ ở một bên người.
  • Buồn ngủ, li bì hơn bình thường quá 1 giờ sau khi cơn dừng.
  • Co giật hơn một lần trong 24 giờ.

Danh sách trên theo NHS. AAP và NINDS cũng nêu mốc gọi cấp cứu khi cơn không dừng sau 5 phút; NINDS nói thêm cả khi cơn ngắn hơn nhưng con không có vẻ hồi lại nhanh. NHS khuyên nếu con đang co giật hoặc chưa tỉnh thì gọi xe cấp cứu, không tự lái xe đưa đi. Gợi ý của Agoliva: lưu sẵn số 115 và địa chỉ nhà trong điện thoại của mọi người chăm con, kể cả ông bà.

Ngoài co giật, cơn sốt cũng có những dấu hiệu cần đi khám riêng (như bé dưới 3 tháng sốt, cổ cứng, phát ban ấn không mất). Bố mẹ xem kỹ trong bài trẻ sốt bao nhiêu độ phải đi khám.

Sau cơn co giật: con có bị lại không?

  • Có thể tái phát: AAP cho biết trẻ dưới 1 tuổi khi bị cơn đầu tiên có khoảng 50% khả năng bị lại trong những lần sốt sau; trẻ trên 1 tuổi khoẻ mạnh thì khoảng 30%. Phần lớn trẻ hết bị khi đến tuổi đi học.
  • Thuốc hạ sốt không ngăn được co giật: AAP cho biết thuốc hạ sốt giúp con dễ chịu hơn nhưng không phòng được co giật do sốt. NHS cũng nói không thể phòng ngừa co giật do sốt. Thuốc hạ sốt chỉ dùng đúng loại, đúng liều theo chỉ định của bác sĩ hoặc dược sĩ.
  • Tiêm chủng giúp ích: AAP và NINDS cho biết tiêm chủng đúng lịch có thể giúp phòng một số cơn co giật do sốt, vì vắc xin bảo vệ con khỏi các bệnh gây sốt cao như sởi, thuỷ đậu, cúm. Xem bài tiêm chủng cho trẻ.
  • Nguy cơ động kinh thấp: NHS cho biết trẻ từng bị co giật do sốt có nguy cơ động kinh cao hơn một chút, nhưng hiếm. AAP cũng nói chỉ rất ít trẻ sau này bị động kinh.
  • Trường hợp tái diễn nhiều lần: NHS cho biết rất hiếm khi trẻ bị lặp lại nhiều; khi đó bác sĩ có thể kê thuốc dùng trong cơn và hướng dẫn cách dùng. Chỉ dùng theo đúng chỉ định.

Co giật do sốt hay gặp nhất ở tuổi chập chững. Bố mẹ có thể đọc thêm về giai đoạn này trong bài bé 15 tháng tuổi.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ bị co giật do sốt có ảnh hưởng đến não không?

Theo AAP, phần lớn cơn co giật do sốt ngắn và không gây tổn thương não, không gây liệt hay chậm phát triển trí tuệ. NHS cũng cho biết co giật do sốt khó gây hại hay để lại hậu quả lâu dài. Dù vậy, con vẫn cần được bác sĩ khám sau mỗi cơn để tìm nguyên nhân sốt.

Có nên cho con uống thuốc hạ sốt thường xuyên để phòng co giật?

Không. AAP cho biết thuốc hạ sốt không phòng được co giật do sốt; chúng chỉ giúp con dễ chịu. Hãy dùng thuốc khi con mệt, khó chịu, theo đúng chỉ định của bác sĩ hoặc dược sĩ, và đừng cho con uống thêm liều chỉ vì sợ con co giật.

Con bị co giật do sốt một lần thì lần sốt sau có bị lại không?

Có thể. AAP cho biết khả năng bị lại khoảng 50% nếu cơn đầu tiên xảy ra trước 1 tuổi, và khoảng 30% nếu sau 1 tuổi. Hãy hỏi bác sĩ về kế hoạch xử trí cho con, và nắm vững các bước sơ cứu ở trên.

Bài viết là kiến thức phổ thông, không thay thế lời khuyên của bác sĩ dành riêng cho mẹ và bé. Khi lo lắng, hãy hỏi bác sĩ.

Nguồn tham khảo

  • NHS – Febrile seizures
  • AAP, HealthyChildren.org – Febrile Seizures
  • NIH, National Institute of Neurological Disorders and Stroke – Febrile Seizures