Cho trẻ chơi cát, chơi nước: lợi ích, trò chơi và cách giữ an toàn

Cho trẻ chơi cát, chơi nước giúp bé khám phá giác quan, đong đổ, chìm nổi. Trò chơi tại nhà cho bé 1–3 tuổi và quy tắc an toàn với nước theo AAP.
Vì sao trẻ thích chơi cát, chơi nước?
Đưa cho bé 1–3 tuổi một chậu nước và vài chiếc cốc nhựa, có khi con ngồi chơi lâu hơn cả với món đồ chơi đắt tiền. Cho trẻ chơi cát, chơi nước không chỉ là "nghịch bẩn". Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyên bố mẹ cho trẻ chập chững nhiều thời gian khám phá những thứ như nước, cát, hộp giấy. Raising Children Network (trang nuôi dạy con của chính phủ Úc) cho biết ở tuổi này bé thường rất mê kiểu "chơi bẩn": đào cát, nặn bùn, vọc nước trong chậu tắm, rót nước từ món đồ này sang món khác, nhấn đồ chơi xuống nước để xem chuyện gì xảy ra.
Cát và nước là chất liệu "mở": không có cách chơi đúng hay sai. Con tự quyết định đổ, xúc, khuấy, vỗ, và mỗi lần làm là một lần thử nghiệm nhỏ.
Chơi cát, chơi nước giúp bé học được gì?
- Khám phá bằng giác quan. Raising Children Network cho biết trẻ chập chững thích khám phá bằng mọi giác quan: nhìn, nghe, nếm, chạm, ngửi. Cát khô thì lạo xạo, cát ướt thì nặn được; nước ấm, nước mát, nước có bọt xà phòng đều cho bé cảm giác khác nhau.
- Tư duy và thử nghiệm. Raising Children Network gợi ý cho bé đồ chơi để đong, xúc và rót khi tắm, và nói chuyện với bé vì sao có thứ chìm, có thứ nổi. Bé dần có những khái niệm đầu tiên như đầy và vơi, nhiều và ít, nặng và nhẹ.
- Đôi bàn tay khéo léo. Cầm cốc, rót nước, mở nắp hộp là những việc tay bé đang tập. CDC ghi mốc khoảng 2 tuổi bé cầm một vật bằng tay này trong khi tay kia làm việc khác, như giữ hộp và mở nắp; khoảng 30 tháng bé xoay cổ tay để vặn nắp hộp.
- Trí tưởng tượng. Đống cát có thể thành "bánh", chiếc lá thả chậu thành "con thuyền". Đây là chất liệu tuyệt vời cho trò chơi giả vờ.
- Ngôn ngữ. Khi bố mẹ nói "Nước tràn rồi!", "Cốc đầy chưa?", bé được nghe những từ mô tả gắn với chính việc mình đang làm.
Trò chơi cát, nước với đồ có sẵn trong nhà
Raising Children Network cho biết chỉ cần một xô nước có chút bọt và vài chiếc cốc nhựa là đủ cho bé chơi nước. Dưới đây là vài gợi ý phù hợp với nhà Việt (gợi ý của Agoliva, dựa trên các ý trên):
Chơi nước
- Rót qua rót lại: một chậu nhựa rộng, nông, vài chiếc cốc, chiếc gáo nhỏ, phễu. Bé rót từ cốc to sang cốc nhỏ và thấy nước tràn.
- Chìm hay nổi: thả lần lượt nắp hộp nhựa lớn, chiếc thìa inox, quả bóng nhựa, miếng bọt biển. Hỏi con: "Cái nào chìm? Cái nào nổi?" rồi cùng xem.
- Vắt khăn, bóp bọt biển: nhúng khăn mặt hoặc miếng bọt biển vào nước rồi bóp. Trò này rèn sức bàn tay rất tốt.
- "Sơn" tường bằng nước: cho bé cây cọ to và xô nước nhỏ để "sơn" bức tường, nền gạch ngoài sân. Nước khô đi là có "bức tranh" mới.
- Tắm cho búp bê: búp bê nhựa, khăn nhỏ, chậu nước ấm. Vừa chơi nước vừa đóng vai chăm em.
Chơi cát
- Xúc và đổ: xẻng nhựa, xô, khuôn bánh, cốc sữa chua đã rửa sạch. Bé xúc cát đầy cốc, úp xuống làm "bánh".
- Tìm kho báu: vùi vài món đồ chơi to xuống cát để bé đào tìm.
- Cát khô, cát ướt: cho bé thử nặn bằng cát khô, rồi thêm chút nước. Hỏi: "Lúc nào thì nặn được?"
An toàn với nước: điều quan trọng nhất
Chơi nước rất tốt nhưng luôn phải đi kèm sự giám sát chặt chẽ. AAP cho biết trẻ nhỏ có thể đuối nước chỉ trong vài phân nước, xảy ra rất nhanh và im lặng. Raising Children Network cũng nhắc trẻ chập chững tò mò và thường không biết sợ, nên đặc biệt dễ gặp nguy hiểm với nước.
- Giám sát "trong tầm tay". AAP khuyên người lớn luôn ở trong tầm với của trẻ và giám sát liên tục khi bé ở trong hoặc gần nước, kể cả trong chậu tắm.
- Không rời mắt, dù chỉ một chút. AAP cho biết đa số trường hợp trẻ đuối nước trong nhà xảy ra ở bồn tắm, thường lúc người lớn lơ là. AAP khuyên nếu người lớn phải rời đi, hãy đưa bé theo; và không để anh chị còn nhỏ trông em lúc tắm.
- Đổ hết nước ngay sau khi chơi. AAP khuyên không bao giờ để thùng, chậu chứa nước không nắp mà không có người trông, và đổ hết nước trong xô, chậu, bể bơi bơm hơi sau mỗi lần dùng.
- Kiểm tra quanh nhà. Ở nhiều gia đình Việt, nước được trữ trong xô, chậu, lu, bể nước. Hãy đậy kín bằng nắp chắc chắn hoặc để ở nơi bé không tới được, đóng cửa nhà tắm (gợi ý của Agoliva, theo khuyến cáo trên của AAP). Đọc thêm bài phòng đuối nước cho trẻ.
- Đồ thả chậu phải đủ to. AAP khuyên tránh đồ có chi tiết nhỏ dễ tháo rời vì trẻ nhỏ dễ hóc. Không dùng hạt cườm, sỏi nhỏ, đồng xu.
- Nắng nóng. Khi chơi ngoài trời mùa hè, chọn chỗ có bóng râm, tránh giờ nắng gắt. Xem thêm bài chống nắng cho bé.
Khi nào nên hỏi bác sĩ?
Đa số trẻ rất thích chơi cát, nước. Một số bé lại rất khó chịu khi tay dính bẩn, và điều này thường chỉ là tính cách. Agoliva gợi ý bố mẹ trao đổi với bác sĩ nhi nếu:
- Bé phản ứng dữ dội, kéo dài với nhiều cảm giác chạm khác nhau (quần áo, đồ ăn, cát, nước), ảnh hưởng tới ăn uống, sinh hoạt.
- Bé hay cho cát, đất vào miệng để ăn chứ không chỉ khám phá thoáng qua, nhất là khi đã lớn hơn.
- Khoảng 2 tuổi, bé chưa biết giữ đồ bằng một tay trong khi tay kia làm việc khác; khoảng 30 tháng chưa vặn được nắp hộp (CDC).
- Bé bị sặc nước, ho nhiều hay mệt bất thường sau khi chơi nước: hãy đưa bé đi khám ngay.
Với bất kỳ lo lắng nào về sự phát triển của con, đừng chờ, hãy hỏi bác sĩ. Bố mẹ có thể xem thêm các mốc trong bài bé 20 tháng tuổi.
Câu hỏi thường gặp
Bé mấy tuổi thì cho chơi cát được?
Không có mốc tuổi cố định. Raising Children Network mô tả trẻ chập chững (khoảng 1–3 tuổi) thường rất thích đào cát, nặn bùn. Quan trọng là bé được người lớn ngồi cạnh, cát sạch, và bố mẹ để ý khi bé đưa tay lên miệng.
Chơi cát, chơi nước nhiều có làm bé dễ ốm không?
Chơi bẩn một chút là chuyện bình thường. Bố mẹ chỉ cần dùng cát, nước sạch, rửa tay cho bé sau khi chơi, thay quần áo ướt và lau khô người bé, nhất là khi trời trở lạnh.
Bé đã biết bơi có cần giám sát sát như vậy không?
Có. AAP khuyến nghị dùng nhiều "lớp" bảo vệ vì không biện pháp đơn lẻ nào ngăn được mọi trường hợp đuối nước; học bơi chỉ là thêm một lớp. Người lớn vẫn cần giám sát trong tầm tay.
Nguồn tham khảo
- AAP, HealthyChildren.org – Water Safety and Young Children
- Raising Children Network – Imagining play for toddlers
- Raising Children Network – Thinking play for toddlers
- AAP, HealthyChildren.org – Playing is How Toddlers Learn
- CDC – Important Milestones: By Two Years, By 30 Months
- AAP, HealthyChildren.org – Choking Prevention
Bài viết liên quan
Nhận thức & vui chơiTrẻ hay tò mò, hỏi "tại sao": nuôi dưỡng tính tò mò cho bé 1–3 tuổi
Trẻ 1–3 tuổi cái gì cũng sờ, cũng hỏi "tại sao"? Tính tò mò của trẻ theo từng mốc tuổi (CDC, AAP), trò chơi khám phá tại nhà và cách giữ con an toàn.
Nhận thức & vui chơiĐồ chơi tự làm cho bé 1–3 tuổi từ đồ có sẵn trong nhà
Đồ chơi tự làm cho bé 1–3 tuổi từ thùng carton, chai nhựa, nồi niêu: AAP nói đồ chơi đơn giản là tốt nhất. Ý tưởng trò chơi và cách làm cho an toàn.
Nhận thức & vui chơiPhát triển giác quan cho trẻ: bé cảm nhận thế giới thế nào?
Phát triển giác quan cho trẻ từ sơ sinh đến 18 tháng: xúc giác, thính giác, khứu giác, vị giác và thăng bằng phát triển ra sao, trò chơi giác quan an toàn.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
