Cho trẻ uống thuốc an toàn: đong thuốc đúng, cất thuốc và lỗi hay gặp

Cho trẻ uống thuốc an toàn: chỉ dùng theo chỉ định, đong thuốc nước bằng xi lanh có vạch, cất thuốc xa tầm tay trẻ, và khi nào cần gọi 115, theo AAP, CDC.
Cho trẻ uống thuốc an toàn: nguyên tắc đầu tiên
Con ốm, bố mẹ chỉ mong con mau khỏi. Hàng xóm mách một loại siro, ông bà còn gói thuốc lần trước của anh, hiệu thuốc đầu ngõ bán ngay không cần đơn. Nhưng với trẻ nhỏ, cho uống thuốc là việc cần cẩn thận hơn nhiều so với người lớn. Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cho biết cho nhầm liều là một lỗi dùng thuốc hay gặp, dẫn tới nhiều ca phải vào khoa cấp cứu.
- Chỉ dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ hoặc dược sĩ, đúng loại, đúng liều, đúng giờ, đúng số ngày. AAP nhắc rằng nhiều loại thuốc và thực phẩm bổ sung không được khuyến nghị cho trẻ em.
- Đọc nhãn mỗi lần cho uống, kể cả loại thuốc quen dùng (AAP).
- Liều thuốc trẻ em thường tính theo cân nặng: AAP khuyên dựa vào cân nặng của con trước, rồi mới đến tuổi. Gợi ý của Agoliva: ghi cân nặng mới nhất của con vào điện thoại và nói cho dược sĩ mỗi lần mua thuốc.
- Không dùng thuốc của người khác, kể cả đơn thuốc của anh chị hay của bé hàng xóm cùng tuổi. Gợi ý của Agoliva: mỗi lần ốm, con cần được khám và kê đơn riêng.
- Không tự mua kháng sinh: NHS cho biết kháng sinh không giúp chữa cảm lạnh vì cảm lạnh do virus gây ra. Kháng sinh chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê đơn. Xem thêm bài kháng sinh: khi nào cần.
Đong thuốc nước cho bé đúng cách
Thuốc dạng nước dễ uống hơn thuốc viên, nhưng lại dễ đong sai. AAP hướng dẫn:
- Dùng dụng cụ đi kèm thuốc: xi lanh uống, ống nhỏ giọt, cốc đong hay thìa đong có vạch chia. Nếu không có, xin dược sĩ hoặc bác sĩ một cái.
- Không dùng thìa ăn cơm, thìa cà phê trong bếp để đong thuốc, vì thìa trong nhà có nhiều cỡ khác nhau.
- Ưu tiên dụng cụ có vạch mililit (mL). Xi lanh uống thường là dụng cụ chính xác nhất, nhất là khi lượng thuốc nhỏ.
- Cẩn thận với dấu thập phân: AAP lưu ý "0,5 mL" khác hẳn "5 mL"; nhầm là có thể cho con uống gấp 10 lần hoặc chỉ bằng một phần mười lượng cần.
- Không lấy cốc đong của chai này dùng cho chai khác. Đặt cốc đong trên mặt phẳng khi đọc vạch.
- Bỏ nắp nhỏ ở đầu xi lanh trước khi dùng, vì nắp có thể làm bé hóc.
- Cùng một thuốc có thể có nhiều nồng độ: AAP cảnh báo loại dành cho em bé có thể đậm đặc hơn loại cho trẻ lớn. Đừng nghĩ "thuốc em bé thì nhẹ" mà cho uống nhiều hơn.
- Không cho thêm "cho chắc": AAP nhấn mạnh cho nhiều hơn chỉ định không giúp con khỏi nhanh hơn, mà có thể rất nguy hiểm, nhất là khi cho quá nhiều trong vài ngày liền.
AAP gợi ý nhờ bác sĩ hoặc dược sĩ chỉ cho bố mẹ lượng thuốc trên chính dụng cụ sẽ dùng ở nhà, nói lại lượng mình định cho để họ kiểm tra, và xin ghi hướng dẫn ra giấy. Đừng ngại hỏi: AAP cho biết nhiều cha mẹ thấy khó hiểu hướng dẫn dùng thuốc, và hỏi lại luôn tốt hơn cho uống sai.
Mẹo giúp bé chịu uống thuốc
- Bơm vào má, không bơm vào cổ họng: AAP hướng dẫn bơm thuốc nhẹ nhàng vào khoảng giữa lưỡi và má, như vậy bé dễ nuốt hơn.
- Hỏi trước khi trộn thuốc vào sữa, cháo hay nước quả: AAP khuyên kiểm tra với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi trộn thuốc với đồ ăn, đồ uống.
- Đừng gọi thuốc là "kẹo": AAP dặn không gọi thuốc bằng tên hấp dẫn như kẹo, vì bé có thể tò mò tự tìm uống khi không có người lớn.
- Quên một liều: AAP hướng dẫn cho uống ngay khi nhớ ra, rồi tính liều sau theo đúng khoảng cách giờ từ liều muộn đó. Không cho hai liều cùng lúc hay thêm liều khi chưa hỏi bác sĩ.
Gợi ý của Agoliva: bế con ngồi hơi thẳng trong lòng, một người giữ nhẹ tay con, nói ngắn gọn và bình tĩnh. Uống xong, khen con và cho con bú hoặc uống vài ngụm nước.
Những thuốc không nên tự ý cho trẻ dùng
- Thuốc ho, thuốc cảm không kê đơn: AAP cho biết các thuốc này có thể gây hại nghiêm trọng cho trẻ nhỏ. Trong một bài, AAP không khuyến nghị cho trẻ dưới 4 tuổi; trong bài khác, AAP ghi không khuyến nghị cho trẻ dưới 6 tuổi và không bao giờ dùng cho trẻ dưới 2 tuổi. Hai mốc khác nhau nhưng cùng một ý: trẻ càng nhỏ càng không nên dùng. Cách chăm cảm lạnh tại nhà có trong bài vệ sinh mũi cho bé.
- Thuốc có nhiều hoạt chất: AAP lưu ý thuốc cảm thường gộp nhiều thứ, có loại đã chứa sẵn thuốc hạ sốt. Cho thêm thuốc hạ sốt nữa là trùng thuốc. AAP khuyên tốt nhất mỗi lần một loại.
- Thuốc dành cho người lớn: AAP cho biết một số thuốc không kê đơn có nồng độ cho người lớn và không bao giờ được dùng cho trẻ em.
- Aspirin: NHS khuyên không dùng aspirin cho người dưới 16 tuổi.
- Thuốc hạ sốt: AAP nhắc sốt là dấu hiệu cơ thể đang chống nhiễm trùng; hạ sốt là để con dễ chịu, không bắt buộc khi con vẫn thoải mái. Chi tiết trong bài trẻ bị sốt.
Cất thuốc xa tầm tay trẻ
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), nguyên nhân chính khiến trẻ từ 5 tuổi trở xuống phải vào cấp cứu vì phản ứng do thuốc là tự tìm thấy và uống thuốc khi không có người lớn trông. AAP cho biết chỉ một hai viên của một số loại thuốc, như thuốc tim mạch, thuốc tiểu đường, thậm chí vitamin, cũng có thể gây nguy hiểm chết người cho trẻ nhỏ.
- Cất tất cả thuốc, kể cả vitamin, trong hộp gốc, ở tủ cao có khoá, ngoài tầm với và ngoài tầm nhìn của trẻ (AAP).
- Nắp an toàn chỉ làm trẻ khó mở hơn, không phải không mở được (AAP).
- Dùng xong cất lại ngay. Đang cho uống mà phải nghe điện thoại, mang thuốc theo (AAP).
- Nhắc ông bà, khách đến chơi để túi xách, áo khoác có thuốc xa tầm tay trẻ (AAP). Gợi ý của Agoliva: thuốc huyết áp, tiểu đường của ông bà hay để sẵn trên bàn nước; hãy cùng ông bà chọn một chỗ cất cao, cố định.
- Thuốc thừa, thuốc hết hạn nên được xử lý an toàn, đọc nhãn để biết cách bỏ (AAP).
Tuổi chập chững là lúc con leo trèo, mở ngăn kéo và cho mọi thứ vào miệng. Xem thêm bài bé 18 tháng tuổi để biết con đang phát triển ra sao.
Khi nào cần đưa con đi khám
Liên hệ bác sĩ hoặc dược sĩ ngay khi
- Bố mẹ lỡ cho con uống nhiều hơn chỉ định, hoặc nghi con tự uống thuốc dù con chưa có biểu hiện gì. Gợi ý của Agoliva: mang theo vỏ hộp, chai thuốc khi đưa con đi khám.
- Không chắc nên cho bao nhiêu, cho mấy lần, trong bao lâu (AAP).
Gọi cấp cứu 115 ngay nếu con
- Bất tỉnh, ngừng thở hoặc co giật, hoặc có biểu hiện đáng lo khác sau khi nghi nuốt phải thuốc (AAP).
- Sau khi uống thuốc bị sưng môi, lưỡi, họng đột ngột; khó thở, thở khò khè; da hoặc môi tái xanh; lơ mơ, mềm oặt. NHS cho biết sốc phản vệ có thể do thuốc gây ra và đây là tình trạng cấp cứu.
Câu hỏi thường gặp
Có dùng thìa ăn cơm để đong thuốc cho bé được không?
Không nên. AAP dặn không dùng thìa trong bếp để đong thuốc vì chúng có nhiều cỡ khác nhau. Hãy dùng xi lanh uống, ống nhỏ giọt hoặc cốc đong có vạch mL đi kèm thuốc.
Bé nôn ngay sau khi uống thuốc có cho uống lại không?
Đừng tự cho uống lại. AAP khuyên không cho thêm liều khi chưa hỏi bác sĩ. Hãy gọi bác sĩ hoặc dược sĩ, nói rõ con nôn sau bao lâu, để được hướng dẫn.
Nguồn tham khảo
- AAP, HealthyChildren.org – How to Use Liquid Medicines for Children
- AAP, HealthyChildren.org – Medication Safety Tips
- AAP, HealthyChildren.org – Coughs and Colds: Medicines or Home Remedies?
- CDC – FastStats: Medication Safety Data
- NHS – Common cold
- NHS – Anaphylaxis
Bài viết liên quan
Sức khoẻ & dinh dưỡngCác loại trị liệu cho trẻ: vật lý, hoạt động và âm ngữ trị liệu
Vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu và âm ngữ trị liệu cho trẻ khác nhau thế nào, giúp con điều gì, khi nào cần? Giải thích theo AAP, CDC, ASHA cho bố mẹ Việt.
Sức khoẻ & dinh dưỡngTrẻ bị bẹp đầu, méo đầu và vẹo cổ: cách phòng và khi nào cần khám
Trẻ sơ sinh bị bẹp đầu, méo đầu, vẹo cổ có sao không? Cách phòng bằng nằm sấp, đổi tư thế, vì sao không dùng gối chống bẹp đầu và khi nào cần cho bé đi khám.
Sức khoẻ & dinh dưỡngKhe hở môi, vòm miệng ở trẻ: cho bé bú và hành trình điều trị
Khe hở môi, vòm miệng (sứt môi, hở hàm ếch) ở trẻ: vì sao xảy ra, cách cho bé bú, các mốc phẫu thuật, thính lực, lời nói và khi nào cần đưa bé đi khám ngay.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
