Bé 9 tháng tuổi: bò khắp nhà, tự ngồi dậy và hiểu chữ "không"

Bé 9 tháng tuổi bò, trườn khắp nơi, tự ngồi dậy, bập bẹ "ba ba", "ma ma". Đối chiếu đủ mốc 9 tháng của CDC, cách cho ăn 3–4 bữa, trò chơi và an toàn.
Chín tháng: con đã có "bánh xe" riêng
Bố mẹ vừa đặt con ở giữa thảm, quay đi rót cốc nước, quay lại đã thấy con ở chân bàn. Phần lớn bé 9 tháng tuổi đã có ít nhất một cách tự di chuyển, dù là bò bốn chân, trườn bụng hay lết mông. Tò mò tăng lên gấp bội, và cùng với đó là những lần bố mẹ buột miệng "không, không được đâu con".
Bé 9 tháng tuổi làm được gì?
Chín tháng là một trong những mốc chính trong bảng theo dõi của CDC. Bố mẹ có thể đối chiếu danh sách dưới đây; nhớ rằng đây là những việc mà khoảng 3/4 số trẻ làm được, không phải bài thi con phải đạt điểm tối đa.
Vận động
- Tự chuyển được sang tư thế ngồi; ngồi không cần đỡ.
- Chuyển đồ từ tay này sang tay kia.
- Dùng ngón tay "cào" thức ăn về phía mình.
- Bò, trườn hoặc lết. AAP cho biết có bé bỏ qua giai đoạn bò; nếu con dùng đều hai bên tay chân thì không cần lo. Nghiên cứu vận động của WHO ghi nhận bò bằng tay và đầu gối xuất hiện trong khoảng rất rộng, từ khoảng 5 đến hơn 13 tháng.
Ngôn ngữ và giao tiếp
- Phát ra nhiều âm khác nhau, chuỗi "ma-ma-ma", "ba-ba-ba".
- Giơ hai tay lên đòi bế.
Cảm xúc – xã hội
- Ngại, bám hoặc sợ người lạ.
- Thể hiện nhiều nét mặt: vui, buồn, giận, ngạc nhiên.
- Nhìn khi được gọi tên; phản ứng khi bố mẹ rời đi.
- Cười hoặc cười thành tiếng khi chơi ú òa.
Nhận thức
- Tìm đồ vật khi chúng rơi khỏi tầm mắt.
- Đập hai món đồ vào nhau.
Ngoài danh sách trên, nhiều bé bắt đầu vịn đồ đạc đứng lên. CDC gợi ý đặt con gần đồ đạc chắc chắn mà con có thể vịn an toàn.
Về khả năng hiểu lời nói, CDC xếp "hiểu chữ không" (dừng lại một chút khi nghe) vào mốc 12 tháng. Ở 9 tháng, con có thể bắt chước lắc đầu khi bố mẹ nói "không" mà vẫn tiếp tục kéo dây quạt. Điều đó không phải con bướng, chỉ là não con chưa đủ khả năng dừng lại theo lời người khác.
Ăn và ngủ ở tháng này
WHO khuyên từ 9 tháng tuổi, trẻ cần 3–4 bữa ăn mỗi ngày, thêm 1–2 bữa phụ nếu cần, và tiếp tục bú mẹ thường xuyên đến 2 tuổi hoặc hơn. So với tháng trước, đây là lúc tăng thêm một bữa và đa dạng hơn: cháo hạt vỡ, cơm nát, rau củ cắt hạt lựu nấu mềm, cá bỏ xương kỹ, đậu phụ, trứng chín.
- Cho con tự bốc: CDC khuyên để bé tập ăn bằng ngón tay và tập uống chút nước bằng cốc. Đặt vài miếng bí đỏ hấp, chuối chín cắt que trước mặt con, để con tự quyết định.
- Nhiều vị, nhiều kết cấu: CDC gợi ý cho bé thử nhiều vị và độ thô khác nhau (mịn, nghiền, băm nhỏ).
- Thời gian màn hình: CDC khuyên trước 2 tuổi không dùng màn hình, trừ gọi video với người thân. Bữa ăn không cần điện thoại "dỗ".
- Giấc ngủ: tổng cộng khoảng 12–16 giờ mỗi ngày đêm cho trẻ 4–12 tháng, theo khuyến nghị AASM mà AAP ủng hộ. CDC nhắc giữ nếp ăn và ngủ đều đặn, nhất là khi con đang lo âu chia xa.
Chơi gì với bé 9 tháng tuổi?
- Đường hầm gối: xếp vài chiếc gối tựa sofa thành con dốc thấp trên thảm, đặt đồ chơi ở đầu bên kia. Bò lên, trườn xuống giúp con khoẻ tay, vai, và học cách cơ thể mình xoay xở trên bề mặt không phẳng. Luôn ngồi sát bên.
- Bố nói, con vẫy: mỗi khi có người ra khỏi nhà, cả nhà cùng vẫy tay "bye bye". CDC gợi ý dạy bé vẫy tay chào và lắc đầu "không"; cử chỉ là cây cầu dẫn tới lời nói.
- Lượt của bố, lượt của con: lăn quả bóng vải qua lại, mỗi lần nói "đến lượt con", "đến lượt bố". CDC gợi ý trò chuyền đồ qua lại theo lượt như thế này.
- Nhại tiếng con: con nói "ba-ba", bố đáp "ba-ba, bà! Bà đang nấu cơm đấy". CDC khuyên lặp lại âm của bé rồi nói một từ thật có chứa âm ấy.
- Cuốn album gia đình: mở album ảnh, chỉ từng người và gọi tên: ông, bà, cô Út. Đọc sách bằng cách gọi tên tranh là một gợi ý của CDC.
Cử chỉ như vẫy tay, chỉ tay, giơ tay đòi bế rất đáng được khuyến khích; xem thêm bài cử chỉ và ngôn ngữ ký hiệu cho bé.
Con đi khắp nhà: an toàn trước đã
- Cổng cầu thang và đồ đạc chắc chắn: AAP khuyên lắp cổng ở đầu và chân cầu thang; đồ đạc con vịn phải không có cạnh sắc và đủ nặng hoặc được cố định vào tường, sàn.
- Không dùng xe tròn tập đi: AAP khuyên mạnh mẽ không dùng xe tập đi có bánh vì nguy cơ lật và lao xuống bậc, và xe không giúp bé học đi.
- Hóc: CDC nhắc tránh đồ ăn nhỏ, cứng, dính như hạt, nho nguyên quả, xúc xích, bỏng ngô; cho con ăn khi ngồi thẳng, không vừa bò vừa ăn.
- Thuốc, hoá chất: khoá tủ thuốc và chất tẩy rửa; cất nước lau sàn khỏi gầm bồn rửa.
- Ngủ: vẫn đặt con ngủ ngửa, chỗ ngủ trống, không chăn gối rời trong năm đầu.
Muốn biết thêm về các kiểu bò và cách giúp con, xem bài bé tập bò.
Khi nào nên hỏi bác sĩ
CDC khuyên bố mẹ trao đổi với bác sĩ khi con chưa làm được các việc ở mốc 9 tháng, hoặc mất kỹ năng từng có. Cụ thể, hãy hỏi bác sĩ nếu:
- Đến 9 tháng con chưa tự ngồi được (AAP cũng nêu dấu hiệu này).
- Con không bập bẹ, không phản ứng khi được gọi tên.
- Con không chuyển đồ qua lại giữa hai tay, hay chỉ dùng một tay.
- Con không tỏ ra nhận ra người thân, không phản ứng khi bố mẹ rời đi.
Theo trang của CDC, AAP khuyến nghị sàng lọc phát triển cho mọi trẻ ít nhất ở lần khám 9 tháng, 18 tháng và 30 tháng. Bố mẹ có thể hỏi bác sĩ nhi về việc sàng lọc này, và hỏi trạm y tế về lịch tiêm chủng của con quanh thời điểm 9 tháng.
Câu hỏi thường gặp
Bé 9 tháng chưa biết bò có sao không?
Thường là không. AAP cho biết bò thường thành thạo trong khoảng 7–10 tháng, và có bé bỏ qua bò. Điều quan trọng hơn là con ngồi được, có cách nào đó để di chuyển, và dùng đều hai bên cơ thể.
Bé 9 tháng ăn mấy bữa?
WHO gợi ý 3–4 bữa mỗi ngày cho trẻ 9–23 tháng, cộng 1–2 bữa phụ khi cần, kèm bú mẹ thường xuyên. Lượng mỗi bữa tuỳ con; hãy theo dấu hiệu đói và no.
Nói "không" với bé 9 tháng có tác dụng không?
Ở tuổi này, con chưa dừng lại theo lời nói một cách đáng tin. Cách hiệu quả hơn là cất đồ nguy hiểm đi và đưa con sang món khác. Dành chữ "không" cho tình huống thật sự nguy hiểm, như CDC gợi ý cho giai đoạn gần 1 tuổi.
Xem lại tháng trước: bé 8 tháng tuổi. Tháng tới: bé 10 tháng tuổi.
Nguồn tham khảo
- CDC – Important Milestones: Your Baby By Nine Months
- CDC – Developmental Monitoring and Screening
- AAP, HealthyChildren.org – Movement Milestones: Babies 8 to 12 Months
- WHO – Infant and young child feeding, fact sheet
- WHO – Motor development milestones
- CDC – Choking Hazards
Bài viết liên quan
Phát triển theo thángBé 36 tháng (tròn 3 tuổi): mốc phát triển và hành trang vào lớp mầm
Bé 36 tháng tuổi, tròn 3 tuổi: trò chuyện qua lại, nhập vai siêu nhân, vẽ vòng tròn, chơi cùng bạn. Đủ mốc CDC 3 tuổi, ăn ngủ, trò chơi và chuẩn bị đi lớp.
Phát triển theo thángBé 35 tháng tuổi: nói rõ hơn, hiểu "lát nữa" và tập tự phục vụ
Bé 35 tháng tuổi nói rõ hơn để người ngoài hiểu, bắt đầu hiểu "hôm qua", "lát nữa" và muốn tự đánh răng, mặc áo. Mốc CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Phát triển theo thángBé 34 tháng tuổi: tập dùng lời thay cáu giận, mê phụ việc nhà
Bé 34 tháng tuổi bắt đầu nói ra điều mình muốn thay vì ăn vạ, làm theo yêu cầu 2–3 bước và thích phụ việc nhà. Mốc theo CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
