Bé 10 tháng tuổi: vịn đứng dậy, nhón hạt cơm và hiểu nhiều hơn nói

Bé 10 tháng tuổi vịn sofa đứng dậy, tập nhón đồ bằng hai ngón và hiểu lời bố mẹ nhiều hơn con nói được. Mốc theo CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn khi con đứng.
Mười tháng: thế giới nhìn từ trên cao
Đến tháng thứ mười, nhiều bé không còn bằng lòng với góc nhìn ngang mặt thảm. Con bám vào thành sofa, mép giường, chân ông, rồi đứng lên, mặt rạng rỡ như vừa leo được đỉnh núi. Điều bố mẹ ít thấy hơn nhưng không kém quan trọng: con đang hiểu lời nói nhanh hơn nhiều so với tốc độ con nói được.
Bé 10 tháng tuổi làm được gì?
Bé 10 tháng đã qua mốc 9 tháng và đang hướng tới mốc 12 tháng trong bảng của CDC. Phần dưới đây ghép hai mốc lại: những gì đa số bé đã làm được, và những gì con đang tập để đạt vào khoảng sinh nhật đầu tiên. Có bé làm sớm, có bé chậm hơn vài tuần, đó là nhịp riêng của mỗi con.
Vận động
- Đã ngồi vững, tự ngồi dậy (mốc 9 tháng).
- Đang tập vịn đứng dậy và đi men theo đồ đạc (mốc 12 tháng). AAP mô tả bé có thể đứng lên bất cứ lúc nào có cơ hội, nhưng chưa biết cách ngồi xuống, và đứng mãi rồi khóc gọi người lớn.
- Bàn tay chuyển dần từ "cào cả bàn" sang nhón bằng ngón cái và ngón trỏ, kỹ năng CDC ghi ở mốc 12 tháng, chẳng hạn nhặt hạt cơm, miếng đậu nhỏ.
Ngôn ngữ và giao tiếp
- Bập bẹ nhiều chuỗi âm, giơ tay đòi bế (mốc 9 tháng).
- Đang tiến tới mốc 12 tháng: vẫy tay chào, gọi bố mẹ bằng "ba", "mẹ" hoặc một tên riêng nào đó, dừng lại một chút khi nghe "không".
- Con thường hiểu nhiều từ quen thuộc trước khi nói được: nghe "bà đâu?" là quay sang tìm bà.
Cảm xúc – xã hội
- Bám người thân, ngại người lạ. AAP cho biết lo âu chia xa thường đạt đỉnh trong khoảng 10–18 tháng, rồi dịu dần trong nửa sau năm thứ hai.
- Đang tiến tới mốc 12 tháng: chơi các trò qua lại như vỗ tay "kìa kìa".
Nhận thức
- Tìm đồ rơi khỏi tầm mắt (mốc 9 tháng); đang tập tìm đồ khi thấy bố mẹ giấu đi, như món đồ chơi dưới khăn (mốc 12 tháng).
- Bắt đầu thả đồ vào hộp, ví dụ khối gỗ vào cốc (mốc 12 tháng).
Ăn và ngủ ở tháng này
Theo WHO, trẻ 9–23 tháng cần 3–4 bữa ăn mỗi ngày, cộng 1–2 bữa phụ khi cần, và vẫn bú mẹ thường xuyên. Ngón cái và ngón trỏ khéo hơn chính là lúc để con tham gia vào bữa ăn nhiều hơn:
- Bày vài miếng nhỏ, mềm trước mặt con: cà rốt luộc mềm, khoai lang hấp, đu đủ chín, cơm nắm mềm. CDC gợi ý để con tự xúc, tự bốc và tập uống bằng cốc.
- Tăng dần độ thô theo khuyến nghị của WHO, vẫn giữ đồ ăn mềm và cắt nhỏ.
- Không cho nước ép, nước ngọt, trà, cà phê; CDC khuyên trẻ dưới 12 tháng không uống nước ép, trẻ dưới 24 tháng không ăn đường bổ sung.
- Giấc ngủ: khoảng 12–16 giờ mỗi ngày đêm tính cả giấc ngày, theo khuyến nghị AASM được AAP ủng hộ. Một số bé tháng này thức dậy giữa đêm, vịn thành cũi đứng lên rồi không biết nằm xuống. AAP gợi ý ban ngày tập cho con cách gập gối để ngồi xuống.
Chơi gì với bé 10 tháng tuổi?
- Hộp thư bí mật: cắt một khe trên nắp hộp sữa bột rỗng, đưa con những miếng gỗ phẳng to bằng lòng bàn tay để nhét qua khe. Con luyện ngón tay và hiểu "vào trong", "biến mất", "lắc ra kêu lạch cạch". Dùng miếng đủ to để không vừa miệng con.
- Lên dốc tìm quà: đặt món đồ chơi con thích trên mặt ghế đôn thấp, chắc chắn. Con sẽ vịn đứng lên để lấy. Ngồi bên cạnh và dạy con gập gối ngồi xuống khi xong.
- Đâu rồi, đâu rồi? giấu chiếc xúc xắc dưới một trong ba chiếc khăn tay màu khác nhau, ngay trước mắt con, rồi hỏi "xúc xắc đâu rồi?". CDC khuyên chơi giấu và tìm đồ.
- Kể chuyện việc nhà: khi phơi quần áo, kể cho con nghe: "Áo của ba nè, quần của con nè". CDC gợi ý kể về sinh hoạt hằng ngày và hát những bài hát đơn giản về chúng.
Để biết thêm cách luyện nhón, cầm, thả cho đôi tay nhỏ, xem bài kỹ năng bàn tay của trẻ.
An toàn khi con bắt đầu đứng
- Đồ đạc để vịn: AAP lưu ý đồ đạc con dùng để vịn đứng nên không có cạnh sắc, đủ nặng hoặc cố định vào sàn, tường. Kệ tivi, tủ quần áo nhẹ có thể đổ khi con kéo.
- Mặt bàn: con đứng lên là với tới mặt bàn uống nước. Dời ấm trà, phích nước nóng, cốc cà phê vào sâu trong bàn, tránh khăn trải bàn mà con có thể giật.
- Đồ vật nhỏ: ngón nhón vừa khéo hơn là con nhặt được cả đồng xu, cúc áo, pin cúc áo. AAP nhắc dọn kỹ sàn; xem bài phòng hóc dị vật để biết cách sơ cứu theo tuổi.
- Nước: AAP cho biết phần lớn đuối nước trong nhà ở trẻ nhỏ xảy ra ở bồn tắm, thường trong lúc người lớn lơ là. Khi tắm cho con, luôn ở trong tầm tay với.
Khi nào nên hỏi bác sĩ
- Con chưa tự ngồi được, hoặc chưa làm được các việc ở mốc 9 tháng như chuyển đồ giữa hai tay, bập bẹ, phản ứng khi được gọi tên.
- Con không nhìn theo khi bố mẹ chỉ hay gọi, ít quan tâm tới người khác.
- Con có vẻ không cử động bình thường, hoặc chỉ dùng một bên cơ thể. AAP khuyên bố mẹ trao đổi với bác sĩ khi có cảm giác này.
- Con mất những kỹ năng đã có.
CDC nhắc rằng bảng mốc không thay thế công cụ sàng lọc chuẩn; nếu có lo lắng, hãy hỏi bác sĩ về sàng lọc phát triển và đừng chờ. Trạm y tế địa phương là nơi bố mẹ hỏi về lịch tiêm chủng và lịch khám định kỳ của con.
Câu hỏi thường gặp
Bé 10 tháng đã vịn đứng, có nên tập đi bằng xe tròn?
Không nên. AAP khuyên mạnh mẽ không dùng xe tập đi có bánh vì nguy cơ lật, ngã cầu thang, và xe cũng không giúp bé học đi. Để con vịn đồ đạc chắc chắn hoặc nắm tay bố mẹ mà đi.
Bé 10 tháng chưa gọi "ba", "mẹ" có chậm nói không?
Chưa chắc. CDC đặt mốc gọi bố mẹ bằng một tên riêng ở 12 tháng. Hãy chú ý xem con có bập bẹ nhiều, có quay lại khi được gọi tên, có giơ tay đòi bế không; nếu thiếu những điều này, hãy hỏi bác sĩ.
Bé 10 tháng đêm nào cũng dậy khóc tìm mẹ?
Lo âu chia xa ở tuổi này có thể ảnh hưởng tới giấc ngủ. Giữ nếp trước khi ngủ đều đặn, đến dỗ con bình tĩnh, ngắn gọn. Nếu con kèm sốt, quấy khác thường hay bỏ bú, hãy đưa con đi khám.
Xem lại tháng trước: bé 9 tháng tuổi. Tháng tới: bé 11 tháng tuổi.
Nguồn tham khảo
- CDC – Important Milestones: Your Baby By Nine Months và By One Year
- AAP, HealthyChildren.org – Movement Milestones: Babies 8 to 12 Months
- AAP, HealthyChildren.org – Emotional and Social Development: 8 to 12 Months
- WHO – Infant and young child feeding, fact sheet
- CDC – Choking Hazards
- AAP, HealthyChildren.org – Water Safety for Young Children
Bài viết liên quan
Phát triển theo thángBé 36 tháng (tròn 3 tuổi): mốc phát triển và hành trang vào lớp mầm
Bé 36 tháng tuổi, tròn 3 tuổi: trò chuyện qua lại, nhập vai siêu nhân, vẽ vòng tròn, chơi cùng bạn. Đủ mốc CDC 3 tuổi, ăn ngủ, trò chơi và chuẩn bị đi lớp.
Phát triển theo thángBé 35 tháng tuổi: nói rõ hơn, hiểu "lát nữa" và tập tự phục vụ
Bé 35 tháng tuổi nói rõ hơn để người ngoài hiểu, bắt đầu hiểu "hôm qua", "lát nữa" và muốn tự đánh răng, mặc áo. Mốc CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Phát triển theo thángBé 34 tháng tuổi: tập dùng lời thay cáu giận, mê phụ việc nhà
Bé 34 tháng tuổi bắt đầu nói ra điều mình muốn thay vì ăn vạ, làm theo yêu cầu 2–3 bước và thích phụ việc nhà. Mốc theo CDC, ăn ngủ, trò chơi, an toàn.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
