Bé tập bò: mấy tháng biết bò, các kiểu bò và cách giúp con an toàn

Bé tập bò từ mấy tháng, bò kiểu nào là bình thường, bé bỏ qua giai đoạn bò có sao không? Mốc theo WHO, AAP và cách chuẩn bị góc bò an toàn trong nhà.
Bé tập bò từ mấy tháng?
Khi con đã ngồi vững, nhiều bố mẹ bắt đầu ngóng ngày con bò. Theo Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), bé tập bò và thành thạo thường trong khoảng 7 đến 10 tháng. Nghiên cứu phát triển vận động của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), theo dõi 816 trẻ khoẻ mạnh ở năm quốc gia, cho thấy khoảng tuổi bắt đầu bò bằng tay và đầu gối còn rộng hơn nữa: từ khoảng 5,2 đến 13,5 tháng.
Ông bà mình hay bảo "bảy tháng biết bò". Đó là con số trung bình dễ nhớ, nhưng một bé 11 tháng mới bò vẫn có thể đang phát triển hoàn toàn bình thường.
Các kiểu bò của bé
Không phải bé nào cũng bò "chuẩn" như trong sách. AAP mô tả nhiều cách bé tự tìm ra để di chuyển:
- Đung đưa trước khi bò: bé chống tay và gối, lắc lư tới lui như đang "khởi động" nhiều ngày liền.
- Bò lùi: nhiều bé đẩy người lùi về sau trước khi biết tiến lên. Bé có thể bực mình vì càng cố với đồ chơi càng xa nó.
- Trườn bụng: bé áp bụng xuống sàn, dùng tay kéo người đi.
- Lết mông: bé ngồi và nhích mông tới trước, dùng tay hoặc chân đẩy.
- Bò bằng tay và đầu gối: kiểu bò quen thuộc nhất mà người lớn hay hình dung.
Theo AAP, cách bé di chuyển không quan trọng bằng việc bé dùng hai bên cơ thể đều nhau, tay chân bên trái và bên phải cùng tham gia.
Bé bỏ qua giai đoạn bò có sao không?
Đây là nỗi lo rất phổ biến, nhất là khi người lớn trong nhà cho rằng "không bò thì sau này chậm". AAP cho biết một số trẻ không bao giờ bò: bé chuyển từ ngồi sang lết, rồi vịn đứng và đi. Trong nghiên cứu của WHO, khoảng 4,3% trẻ khoẻ mạnh không bò bằng tay và đầu gối. Bảng mốc phát triển hiện hành của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cũng không có mục "biết bò"; thay vào đó, ở mốc 1 tuổi CDC theo dõi việc bé vịn đứng và vịn đồ đi men.
Vì vậy, nếu con không bò nhưng vẫn ngồi vững, xoay trở linh hoạt, dùng đều hai tay hai chân và tiến dần tới vịn đứng, bố mẹ có thể yên tâm hơn. Điều đáng để ý là bức tranh chung, không phải một kỹ năng riêng lẻ.
Trên mạng có không ít bài viết khẳng định bò là giai đoạn "bắt buộc", rằng không bò hoặc bò ít sẽ ảnh hưởng đến việc đọc, viết, khả năng tập trung hay gây tăng động sau này. Chúng tôi chưa tìm thấy khuyến nghị nào của WHO, AAP hay CDC xác nhận những liên hệ này. Bò vẫn là một cách vận động rất tốt và bố mẹ nên tạo nhiều cơ hội cho con bò, nhưng không cần lo lắng hay ép con bò nếu con chọn cách khác.
Bò mang lại gì cho bé?
Khi bò được, lần đầu tiên bé tự đi tới nơi mình muốn. Cả căn nhà bỗng thành một vùng đất để khám phá: gầm bàn, góc tủ, chiếc dép của bố. Theo CDC, khoảng 9 tháng bé cũng tự chuyển được sang tư thế ngồi; bé sẽ liên tục đổi qua lại giữa nằm, bò, ngồi, xoay người để với đồ, rồi sau đó là vịn đứng. Mỗi lần như vậy là một lần bé luyện sức mạnh tay, vai, lưng, chân và khả năng giữ thăng bằng.
Bò cũng mở ra nhiều dịp trò chuyện. Trung tâm Phát triển Trẻ em của Đại học Harvard nhấn mạnh tầm quan trọng của các tương tác "giao và đáp" (serve and return): bé phát tín hiệu, người lớn đáp lại. Những trao đổi qua lại này giúp xây dựng kết nối trong não bé, nền tảng của giao tiếp và kỹ năng xã hội. Khi bé bò tới và chỉ vào món gì, bố mẹ hãy gọi tên nó, nói điều con đang làm, rồi chờ con "đáp" bằng ánh mắt hay tiếng bi bô.
Giúp con tập bò và chuẩn bị không gian an toàn
Khuyến khích con di chuyển
- Cho bé nhiều thời gian chơi trên sàn. Tiếp tục cho bé nằm sấp khi thức, đặt đồ chơi ngoài tầm tay một chút để bé muốn với tới.
- Biến mình thành "đích đến". Bố mẹ ngồi cách vài bước, gọi tên con, chìa ra cái muỗng, cái hộp bánh, món đồ con thích.
- Đường vượt chướng ngại nhỏ (gợi ý của Agoliva): xếp vài chiếc gối, đệm sofa thấp, chiếc thùng các-tông mở hai đầu làm "đường hầm" cho bé bò qua, chui qua. Luôn có người lớn ngồi cạnh.
- Không vội cho con đứng, đi. Hãy để con bò bao lâu con thích; bé sẽ tự chuyển sang vịn đứng khi sẵn sàng.
- Để bé tự khám phá. UNICEF gợi ý với bé khoảng 9 tháng, hãy để con đi "thám hiểm" quanh nhà trong khi bố mẹ ở ngay bên cạnh.
- Hạn chế để bé ngồi lâu trong xe đẩy, ghế rung hay địu. Tránh hẳn xe tập đi có bánh xe, loại AAP khuyên không dùng (xem thêm bài bé tập đi).
Góc bò an toàn trong nhà Việt
- Sàn gạch men trơn, lạnh: trải thảm xốp hoặc thảm vải ở khu vực bé chơi, lau sàn khô ráo.
- Cầu thang nhà ống: AAP khuyên lắp cửa chặn chắc chắn ở cả đầu và chân cầu thang, không để bé tự leo cầu thang một mình.
- Dọn đồ vật nhỏ: đồng xu, cúc áo, đặc biệt là pin cúc áo, cần được nhặt khỏi sàn và tầm thấp. Xem bài phòng hóc dị vật.
- Kiểm tra ở "tầm mắt của bé": bò thử một vòng để thấy ổ điện thấp, dây quạt, phích nước, chân bàn sắc cạnh mà bình thường người lớn không để ý.
Khi nào cần đưa con đi khám
- Bé di chuyển (bò, trườn, lết) mà chỉ dùng một bên người, hoặc rõ ràng lệch hẳn về một bên. AAP khuyên trao đổi với bác sĩ trong trường hợp này.
- Đến 9 tháng, bé chưa ngồi được một mình mà không cần đỡ.
- Khoảng 1 tuổi, bé chưa vịn đứng lên được, cũng chưa có cách nào để tự di chuyển.
- Bố mẹ cảm thấy con "không cử động bình thường", dù chưa rõ vì sao.
Không cần đợi đến lần khám định kỳ: nếu lo lắng, cứ hỏi bác sĩ. Phát hiện sớm luôn tốt hơn chờ đợi.
Câu hỏi thường gặp
Bé 8 tháng chưa biết bò có sao không?
Phần lớn là không. AAP cho biết bé thường thành thạo bò trong khoảng 7–10 tháng, và có bé không bò mà chuyển sang lết hay vịn đứng. Hãy xem con có ngồi vững, xoay trở linh hoạt và dùng đều hai bên người không.
Bé chỉ bò lùi, không bò tới được?
Theo AAP, bò lùi trước khi bò tới là chuyện thường gặp. Cứ cho bé nhiều thời gian chơi trên sàn, thường bé sẽ dần tìm ra cách tiến lên.
Bé lết mông thay vì bò thì có cần tập lại không?
Không cần ép con bò theo một kiểu nhất định. Lết mông là một cách di chuyển AAP ghi nhận là thường gặp, miễn bé dùng đều hai bên cơ thể.
Nguồn tham khảo
- AAP, HealthyChildren.org – Movement Milestones: Babies 8 to 12 Months
- WHO – Motor development milestones: Windows of achievement for six gross motor milestones
- WHO Multicentre Growth Reference Study Group (2006), WHO Motor Development Study, tóm tắt tại RTI International
- CDC – Important Milestones: Your Baby By One Year
- UNICEF – 21 learning activities for babies and toddlers
- Harvard Center on the Developing Child – Serve and Return
Bài viết liên quan
Vận độngTrò chơi xâu hạt, luồn dây cho bé 2–3 tuổi: lợi ích và cách chơi
Bé mấy tuổi biết xâu hạt? Theo CDC, khoảng 3 tuổi trẻ xâu được hạt to, nui ống. Lợi ích của trò xâu hạt, luồn dây và cách chơi an toàn với đồ trong nhà.
Vận độngMấy tuổi cho bé tập dùng kéo? Cách dạy trẻ cắt giấy an toàn tại nhà
Mấy tuổi cho bé tập dùng kéo? Trẻ bắt đầu học dùng kéo từ khoảng 2 tuổi. Các bước tập cắt, chọn kéo an toàn và trò chơi với giấy, ống hút, đất nặn.
Vận độngBé mấy tháng biết cầm bút vẽ nguệch ngoạc? Giai đoạn và cách giúp con
Bé mấy tháng biết cầm bút vẽ nguệch ngoạc? Các giai đoạn vẽ từ 15 tháng đến 3 tuổi, cách cầm bút thay đổi ra sao và trò vẽ an toàn bố mẹ làm tại nhà.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
