Bé mấy tháng biết cầm bút vẽ nguệch ngoạc? Giai đoạn và cách giúp con

Bé mấy tháng biết cầm bút vẽ nguệch ngoạc? Các giai đoạn vẽ từ 15 tháng đến 3 tuổi, cách cầm bút thay đổi ra sao và trò vẽ an toàn bố mẹ làm tại nhà.
Bé mấy tháng biết cầm bút vẽ nguệch ngoạc?
Lần đầu con cầm bút sáp, quệt một đường lên tờ giấy rồi ngước lên nhìn bố mẹ đầy ngạc nhiên, đó là một cột mốc đáng nhớ. Theo bảng mốc phát triển của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), khoảng 18 tháng phần lớn trẻ đã biết vẽ nguệch ngoạc. CDC ghi những việc ít nhất 75% trẻ làm được ở độ tuổi đó, nên có bé bắt đầu sớm hơn, có bé muộn hơn một chút.
Tổ chức ZERO TO THREE (Mỹ), chuyên về phát triển trẻ 0–3 tuổi, mô tả giai đoạn vẽ nguệch ngoạc tự do bắt đầu từ khoảng 15 tháng. Trang Pregnancy, Birth and Baby của chính phủ Úc thì cho biết phần lớn trẻ thể hiện hứng thú với việc tạo nét trên giấy từ khoảng 2 tuổi. Hai cách nói khác nhau này cho thấy khoảng dao động rộng: điều quan trọng là bé được thử, không phải bé bắt đầu đúng tháng nào.
Các giai đoạn vẽ của trẻ từ 1 đến 4 tuổi
ZERO TO THREE chia quá trình tập vẽ thành các giai đoạn khá rõ:
- Nguệch ngoạc tự do (khoảng 15 tháng đến 2 tuổi rưỡi): bé vừa phát hiện ra rằng cử động của mình tạo thành nét trên giấy. Bé nắm bút trong lòng bàn tay, vung cả cánh tay từ vai, nét vẽ to và lan ra ngoài giấy.
- Nguệch ngoạc có kiểm soát (khoảng 2 đến 3 tuổi): bé lặp đi lặp lại một kiểu nét: vòng tròn hở, nét ngang, nét dọc, nét cong. Dần dần bé cầm bút bằng các ngón tay thay vì nắm cả bàn tay.
- Vẽ người và đồ vật (khoảng 3 đến 5 tuổi): hình vẽ đầu tiên thường xây dựng từ vòng tròn. Trẻ mẫu giáo bắt đầu cầm bút bằng ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa, gọi là kiểu cầm "ba ngón".
CDC cũng có những mốc liên quan:
- Khoảng 18 tháng: vẽ nguệch ngoạc.
- Khoảng 3 tuổi: vẽ được hình tròn khi được người lớn làm mẫu.
- Khoảng 4 tuổi: cầm bút sáp, bút chì giữa các ngón tay và ngón cái, không nắm cả bàn tay; vẽ người có từ ba bộ phận trở lên.
Pregnancy, Birth and Baby lưu ý lúc đầu bé có thể cầm bút ngang, nắm cả nắm tay, vung vẩy, thậm chí cho bút vào miệng. Đó đều là một phần của quá trình tập.
Vì sao vẽ nguệch ngoạc lại quan trọng?
Những nét nguệch ngoạc nhìn có vẻ "chẳng ra hình gì" nhưng lại tập cho con nhiều thứ cùng lúc:
- Bàn tay và ngón tay: cầm, ấn, điều khiển cây bút là cách rèn vận động tinh, nền tảng cho việc cầm bút viết sau này.
- Mắt và tay phối hợp: bé nhìn nét vẽ và điều chỉnh tay theo.
- Hiểu không gian: Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cho biết những hoạt động như vẽ nguệch ngoạc, tô màu không chỉ rèn kỹ năng bàn tay mà còn dạy trẻ các khái niệm không gian.
- Cảm xúc: ZERO TO THREE nhận xét hoạt động sáng tạo đôi khi giúp trẻ bày tỏ những cảm xúc quá lớn mà con chưa nói được thành lời.
Cách giúp con tập cầm bút với đồ có sẵn trong nhà
Chọn bút và giấy
- Pregnancy, Birth and Baby gợi ý bắt đầu bằng bút sáp to, tròn, dễ cầm với bàn tay nhỏ, và không nên đưa quá nhiều lựa chọn lúc đầu, có thể bắt đầu chỉ với một cây bút sáp đậm màu rồi thêm dần.
- ZERO TO THREE gợi ý bút sáp to hoặc bút dạ rửa được, và dán giấy xuống bàn để giấy không chạy theo tay bé. Ở nhà, bố mẹ có thể trải tờ lịch cũ, mặt sau thùng các-tông, giấy gói hàng, dán bằng băng dính xuống sàn gạch.
Trò chơi gợi ý
- Vẽ trên sàn: nằm sấp cùng con trên sàn, mỗi người một cây bút, vẽ vòng tròn "như bánh xe máy chạy". Tư thế nằm sấp cũng giúp vai và tay khoẻ hơn (gợi ý của Agoliva).
- Vẽ bằng phấn: CDC gợi ý cho bé khoảng 30 tháng "vẽ" bằng bút sáp trên giấy, bằng bọt cạo râu trên khay, hoặc bằng phấn trên vỉa hè. Ở nhà Việt, sân gạch, hiên nhà, ban công lát gạch là chỗ vẽ phấn lý tưởng, mưa xuống là sạch.
- Bắt chước nét: CDC gợi ý bố mẹ vẽ một đường thẳng xem con có bắt chước không, sau đó chỉ cho con cách vẽ vòng tròn.
- Hộp đồ vẽ: với bé khoảng 3 tuổi, CDC gợi ý chuẩn bị một "hộp hoạt động" có giấy, bút sáp, sách tô màu để con lấy ra vẽ, và bố mẹ cùng tô, cùng vẽ đường và hình với con.
- Nặn đất: nặn, ấn, véo đất nặn giúp các cơ bàn tay khoẻ hơn cho việc viết sau này (CDC). Bột mì nhồi nước cũng là một lựa chọn rẻ tiền, luôn có người lớn trông vì bé dễ cho vào miệng.
Nói gì khi con khoe tranh?
ZERO TO THREE khuyên không nên hỏi dồn về màu sắc hay khen theo thói quen. Thay vào đó, hãy tả điều mình thấy: "Con vẽ nhiều đường tròn quá", hoặc mời con kể: "Con kể cho mẹ nghe về bức tranh này nhé". Hãy chú ý vào việc con đang làm thay vì chỉ nhìn bức tranh hoàn chỉnh, và tránh chen vào hướng dẫn con phải vẽ thế nào.
Lưu ý an toàn
- Chọn bút sáp, bút dạ dành cho trẻ nhỏ, có ghi độ tuổi phù hợp trên bao bì.
- Bé dưới 3 tuổi hay cho đồ vào miệng: luôn có người lớn ngồi cạnh, cất nắp bút, mẩu bút sáp gãy nhỏ. Đọc thêm bài phòng hóc dị vật.
- Cất bút bi, bút chì nhọn ra khỏi tầm với của bé, và không để con vừa đi vừa ngậm bút.
Khi nào nên hỏi bác sĩ?
Hãy trao đổi với bác sĩ nhi nếu:
- Khoảng 18 tháng, bé chưa vẽ nguệch ngoạc dù đã được đưa bút nhiều lần, nhất là khi kèm theo chậm ở những kỹ năng dùng tay khác như tự bốc ăn, thử dùng thìa (mốc CDC).
- Bé gần như chỉ dùng một tay từ rất sớm, hoặc một tay có vẻ yếu hơn rõ rệt. Xem thêm bài tay thuận của trẻ.
- Khoảng 4 tuổi, bé vẫn chỉ nắm cả bàn tay quanh cây bút (CDC ghi mốc cầm bút bằng các ngón tay ở khoảng 4 tuổi).
- Bố mẹ lo lắng về cách con dùng tay. CDC khuyên đừng chờ, hãy hỏi về sàng lọc phát triển.
Xem thêm những gì bé làm được ở tuổi này trong bài bé 18 tháng tuổi.
Câu hỏi thường gặp
Bé 2 tuổi cầm bút nắm cả bàn tay có sai không?
Không sai. ZERO TO THREE cho biết ở giai đoạn nguệch ngoạc tự do, trẻ thường nắm bút trong lòng bàn tay. CDC ghi mốc cầm bút bằng các ngón tay và ngón cái ở khoảng 4 tuổi.
Nên cho bé dùng bút chì hay bút sáp?
Nên bắt đầu bằng bút sáp to, tròn cho dễ cầm (Pregnancy, Birth and Baby). Khi con lớn hơn, có thể thêm mẩu bút sáp nhỏ, phấn ngắn để khuyến khích con cầm bằng đầu ngón tay.
Con chỉ vẽ nguệch ngoạc, khi nào mới vẽ ra hình?
Theo ZERO TO THREE, từ khoảng 3 tuổi trẻ bắt đầu vẽ người và đồ vật, thường bắt đầu từ vòng tròn. CDC ghi mốc vẽ người có từ ba bộ phận trở lên ở khoảng 4 tuổi.
Nguồn tham khảo
- CDC – Important Milestones: By 18 Months, By 30 Months, By Three Years, By Four Years
- ZERO TO THREE – Raising the Next Frida Kahlo or Pablo Picasso: Milestones Toward Drawing
- Pregnancy, Birth and Baby (Healthdirect Australia) – Toddler development: Learning how to draw and write
- AAP, HealthyChildren.org – Hand and Finger Skills: Your 1-Year-Old's Fine Motor Development
Bài viết liên quan
Vận độngTrò chơi xâu hạt, luồn dây cho bé 2–3 tuổi: lợi ích và cách chơi
Bé mấy tuổi biết xâu hạt? Theo CDC, khoảng 3 tuổi trẻ xâu được hạt to, nui ống. Lợi ích của trò xâu hạt, luồn dây và cách chơi an toàn với đồ trong nhà.
Vận độngMấy tuổi cho bé tập dùng kéo? Cách dạy trẻ cắt giấy an toàn tại nhà
Mấy tuổi cho bé tập dùng kéo? Trẻ bắt đầu học dùng kéo từ khoảng 2 tuổi. Các bước tập cắt, chọn kéo an toàn và trò chơi với giấy, ống hút, đất nặn.
Vận độngTrẻ thuận tay trái hay phải? Khi nào bé biết tay thuận, có nên sửa
Trẻ thuận tay trái có cần sửa không? Tay thuận của bé hình thành từ 2 đến 6 tuổi ra sao, cách giúp con mà không ép, và khi nào nên hỏi bác sĩ.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
