Mấy tuổi cho bé tập dùng kéo? Cách dạy trẻ cắt giấy an toàn tại nhà

Mấy tuổi cho bé tập dùng kéo? Trẻ bắt đầu học dùng kéo từ khoảng 2 tuổi. Các bước tập cắt, chọn kéo an toàn và trò chơi với giấy, ống hút, đất nặn.
Mấy tuổi cho bé tập dùng kéo?
Nghe đến chữ "kéo", nhiều bố mẹ, ông bà giật mình cất ngay lên cao. Điều đó hoàn toàn dễ hiểu. Nhưng dùng kéo là một kỹ năng con sẽ cần khi vào mẫu giáo, và việc tập dùng kéo có thể bắt đầu sớm hơn nhiều người nghĩ, miễn là đúng loại kéo và luôn có người lớn ngồi cạnh.
Theo Dịch vụ Trị liệu cho trẻ em của NHS Somerset (Anh), trẻ bắt đầu học cách dùng kéo từ khoảng 2 tuổi. Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) liệt kê việc dùng được kéo an toàn cho trẻ trong các mốc kỹ năng bàn tay của trẻ 3 đến 4 tuổi. Nghĩa là trong khoảng 2–3 tuổi, con đang ở giai đoạn làm quen: cầm kéo, mở, khép, và những nhát cắt đầu tiên.
NHS Leicestershire Partnership nhắc rằng dùng kéo là kỹ năng phức tạp, trẻ có thể cần nhiều năm mới cắt chính xác và tự lập được. Vì thế bố mẹ đừng sốt ruột nếu con 3 tuổi vẫn chưa cắt theo đường thẳng.
Các bước bé học dùng kéo
NHS Somerset mô tả kỹ năng dùng kéo phát triển theo từng bước, không gắn với tháng tuổi cụ thể. Với bé 2–3 tuổi, thường gặp những bước đầu:
- Thích thú với kéo: bé tìm cách đưa kéo và giấy lại gần nhau, bắt chước động tác cắt.
- Cầm và cử động kéo đúng cách.
- Mở và khép kéo có kiểm soát. Nếu cắt giấy còn khó, có thể cho con cắt "sợi" đất nặn hoặc ống hút.
- Một tay cầm giấy, một tay cầm kéo, cắt những nhát ngắn, ngẫu nhiên.
- Cắt tiến về phía trước: bố mẹ có thể đánh dấu một điểm trên giấy để con cắt hướng tới.
Những bước sau như cắt theo đường kẻ, cắt hình vuông, hình tam giác, rồi hình tròn thường đến muộn hơn, ở tuổi mẫu giáo. Mỗi bé đi qua các bước này theo nhịp riêng.
Vì sao tập dùng kéo lại có ích?
Một nhát cắt nhỏ đòi hỏi rất nhiều thứ phối hợp cùng lúc. NHS Leicestershire Partnership liệt kê những phần trẻ có thể cần giúp: mở và khép kéo, cầm kéo đúng cách, dùng hai tay cùng lúc (một tay điều khiển kéo, một tay giữ và xoay giấy), đi theo hướng của đường kẻ, và sắp xếp việc mình làm.
Vì vậy tập dùng kéo giúp con rèn sức mạnh bàn tay, phối hợp mắt và tay, phối hợp hai tay, và cả sự tập trung. Nó cũng gắn với việc hình thành tay thuận: tay cầm kéo là "tay làm", tay giữ giấy là "tay giúp". Xem thêm bài tay thuận của trẻ.
Cách dạy bé tập cắt với đồ có sẵn trong nhà
Chuẩn bị bàn tay trước khi cầm kéo
Trước khi cắt giấy, bàn tay con cần đủ khoẻ và khéo. CDC gợi ý cho trẻ khoảng 3 tuổi chơi đất nặn: bóp, ấn, véo, vo viên, vì những động tác này làm khoẻ cơ bàn tay và ngón tay cho việc viết, cài cúc và cắt. NHS Somerset cũng gợi ý nhiều trò chuẩn bị, có thể làm với đồ trong nhà Việt:
- Gắp đồ: dùng kẹp gắp đá hoặc kẹp gắp bánh của bếp để gắp bông, khăn sữa cuộn tròn bỏ vào bát.
- Bóp nước: bóp bình xịt nước tưới cây (loại an toàn), bóp miếng bọt biển trong chậu tắm.
- Nhồi bột, cán bột, ấn khuôn: cùng bà làm bánh, cho con một nắm bột riêng để nặn.
- Xâu hạt, lắp ghép khối. Xem bài xâu hạt, luồn dây.
- Chơi bằng bốn chân: bò, làm "con gấu đi", chống tay khi nằm sấp giúp vai và cánh tay vững hơn.
Chọn kéo
- Chọn kéo dành cho trẻ nhỏ, đầu tròn. Hội đồng Y tế Cwm Taf Morgannwg (NHS Wales) lưu ý kéo nhỏ dễ dùng hơn với trẻ.
- Với trẻ khó mở kéo, NHS Leicestershire Partnership gợi ý loại kéo tự bật mở (có lò xo). Bé thuận tay trái có thể dùng kéo dành cho tay trái.
Cách cầm
NHS Wales gợi ý dán một miếng dán nhỏ gần lỗ xỏ ngón cái và nhắc con "ngón cái ở trên". NHS Leicestershire Partnership cho biết ngồi ngay ngắn ở bàn, tì khuỷu tay lên mặt bàn giúp con điều khiển kéo tốt hơn.
Trò chơi gợi ý
- Cắt "bún" đất nặn: lăn đất nặn thành sợi dài mảnh để con cắt thành khúc (NHS Wales).
- Cắt ống hút giấy thành từng khúc nhỏ, rồi dùng chính các khúc này để xâu dây (NHS Wales).
- Cắt dải giấy hẹp: NHS Leicestershire Partnership khuyên bắt đầu bằng những dải giấy hẹp, nhỏ, mỗi nhát cắt là đứt. Dùng giấy hoặc bìa mỏng, như bìa lịch cũ, vỏ hộp bánh.
- Làm tranh dán: khi con lớn hơn, cắt hình từ thiệp cũ, tờ quảng cáo rồi dán thành tranh (NHS Leicestershire Partnership).
Lưu ý an toàn khi cho trẻ dùng kéo
NHS Leicestershire Partnership đưa ra những điểm an toàn rất rõ:
- Trẻ dùng kéo phải được giám sát mọi lúc.
- Cầm kéo khi di chuyển: lưỡi kéo khép lại, nằm trong lòng bàn tay, tay cầm hướng lên trên.
- Đặt kéo xuống trước khi chuyển sang hoạt động khác.
- Cẩn thận với mép giấy để tránh đứt tay.
Thêm vào đó: cất kéo nhọn của người lớn, dao, dao cạo ra khỏi tầm với; không để con cắt tóc, cắt quần áo hay dây điện; và thu dọn ngay các mẩu giấy, ống hút nhỏ để bé không cho vào miệng. Đọc thêm bài phòng hóc dị vật.
Khi nào nên hỏi bác sĩ?
Không có mốc "phải biết cắt" ở tuổi 2–3. Tuy vậy, hãy trao đổi với bác sĩ nhi nếu:
- Khoảng 3 tuổi, bé gặp khó khăn với nhiều việc dùng tay khác như xâu hạt to, tự cởi mặc vài món đồ rộng, dùng nĩa (các mốc CDC).
- Một tay con có vẻ yếu hơn rõ rệt, hoặc con luôn lờ một bên tay.
- Bố mẹ lo lắng về kỹ năng bàn tay của con. CDC khuyên đừng chờ, hãy hỏi về sàng lọc phát triển.
Khi cần, chuyên viên hoạt động trị liệu có thể hướng dẫn chi tiết cho từng bé. Tham khảo thêm bài bé 30 tháng tuổi.
Câu hỏi thường gặp
Bé 2 tuổi đã cho dùng kéo được chưa?
Có thể cho con làm quen, với kéo nhỏ đầu tròn dành cho trẻ và luôn có người lớn ngồi cạnh. NHS Somerset cho biết trẻ bắt đầu học dùng kéo từ khoảng 2 tuổi; giai đoạn đầu chủ yếu là cầm kéo, mở và khép.
Bé 3 tuổi chưa cắt được theo đường thẳng có chậm không?
Thường là không. Cắt theo đường kẻ là bước muộn hơn, và NHS Leicestershire Partnership lưu ý trẻ có thể cần nhiều năm mới cắt chính xác, độc lập.
Nên tập cắt bằng giấy gì?
Bắt đầu bằng dải giấy hẹp, giấy hoặc bìa mỏng; nếu cắt giấy còn khó, cho con cắt đất nặn hoặc ống hút giấy trước.
Nguồn tham khảo
- NHS Somerset – Children and Young People's Therapy Service: Scissor skills
- NHS Leicestershire Partnership – Let me: cut with scissors
- NHS Wales, Cwm Taf Morgannwg University Health Board – Developing Scissor Skills
- AAP, HealthyChildren.org – Developmental Milestones: 3 to 4 Year Olds
- CDC – Important Milestones: By Three Years
- ZERO TO THREE – Raising the Next Frida Kahlo or Pablo Picasso: Milestones Toward Drawing
Bài viết liên quan
Vận độngTrò chơi xâu hạt, luồn dây cho bé 2–3 tuổi: lợi ích và cách chơi
Bé mấy tuổi biết xâu hạt? Theo CDC, khoảng 3 tuổi trẻ xâu được hạt to, nui ống. Lợi ích của trò xâu hạt, luồn dây và cách chơi an toàn với đồ trong nhà.
Vận độngBé mấy tháng biết cầm bút vẽ nguệch ngoạc? Giai đoạn và cách giúp con
Bé mấy tháng biết cầm bút vẽ nguệch ngoạc? Các giai đoạn vẽ từ 15 tháng đến 3 tuổi, cách cầm bút thay đổi ra sao và trò vẽ an toàn bố mẹ làm tại nhà.
Vận độngTrẻ thuận tay trái hay phải? Khi nào bé biết tay thuận, có nên sửa
Trẻ thuận tay trái có cần sửa không? Tay thuận của bé hình thành từ 2 đến 6 tuổi ra sao, cách giúp con mà không ép, và khi nào nên hỏi bác sĩ.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
