Trẻ sơ sinh trớ sữa, trào ngược: khi nào bình thường, khi nào đi khám?

Trẻ sơ sinh trớ sữa, trào ngược thường là bình thường và tự hết. Cách cho bú giảm trớ, vì sao vẫn cho bé ngủ nằm ngửa và dấu hiệu cần đưa con đi khám.
Trẻ sơ sinh trớ sữa, trào ngược có bình thường không?
Vừa bú xong, bé ộc ra một ngụm sữa ướt cả vai áo mẹ. Chuyện này lặp lại nhiều lần mỗi ngày khiến không ít bố mẹ lo con "bị bệnh dạ dày". Thực ra, trẻ sơ sinh trớ sữa, trào ngược là hiện tượng rất thường gặp. Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) mô tả trào ngược là khi bé đưa sữa ngược lên hoặc nôn trong lúc hay ngay sau khi bú, và cho biết tình trạng này thường tự cải thiện.
Lý do là cơ vòng ở chỗ nối thực quản và dạ dày của bé còn non, chưa đóng chặt. Khi bé lớn, cơ này khoẻ dần lên (NHS). Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) gọi những bé trớ nhiều nhưng vẫn vui vẻ, bú tốt, không đau đớn là "happy spitters", tạm hiểu là "bé trớ vui vẻ".
Trào ngược sinh lý và GERD khác nhau thế nào?
AAP phân biệt hai tình trạng:
- Trào ngược sinh lý (GER): sữa từ dạ dày trào lên, có khi ra miệng hoặc mũi. Ở trẻ nhỏ, đây được coi là bình thường, không phải bệnh.
- Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD): trào ngược đi kèm triệu chứng khác, gây biến chứng, hoặc kéo dài quá tuổi nhũ nhi. Trường hợp này cần bác sĩ đánh giá.
Về thời gian, NHS cho biết trào ngược thường bắt đầu trước 8 tuần tuổi và đỡ dần đến khoảng 1 tuổi. AAP mô tả trớ thường bắt đầu khoảng 2–3 tuần tuổi, nhiều nhất lúc 4–5 tháng và hết ở phần lớn trẻ đủ tháng vào khoảng 9–12 tháng, khi bé giữ đầu vững hơn, ngồi được và bắt đầu ăn dặm.
NHS cũng nhắc đến "trào ngược thầm lặng": bé có các dấu hiệu như ho, nấc khi bú, quấy, khó dỗ nhưng không trớ ra ngoài.
Cách cho bú giúp bé bớt trớ
- Giữ bé ở tư thế thẳng trong khi bú và sau khi bú (NHS). AAP gợi ý giữ bé thẳng khoảng 30 phút sau cữ bú, có người lớn trông.
- Vỗ ợ hơi nhiều lần trong cữ bú, vào những lúc bé tự ngừng nghỉ, nhớ đỡ đầu bé (NHS, AAP).
- Chia nhỏ cữ bú: cho bú lượng ít hơn nhưng nhiều cữ hơn, miễn là tổng lượng sữa vẫn đủ (AAP).
- Nhờ hỗ trợ tư thế bú: bé ngậm bắt vú chưa đúng hoặc núm bình chảy quá nhanh có thể khiến bé nuốt nhiều hơi. NHS khuyên nhờ nhân viên y tế xem lại tư thế bú mẹ hoặc cách cho bú bình. Bài cho con bú mẹ có thêm gợi ý.
- Không tự pha thêm bột vào bình sữa. AAP lưu ý chỉ làm sánh sữa khi bác sĩ khuyên; với bé bú sữa công thức, bác sĩ có thể cân nhắc loại sữa đặc biệt (NHS, AAP).
Tư thế ngủ: vẫn luôn nằm ngửa, mặt phẳng
Nhiều gia đình lo bé nằm ngửa sẽ sặc sữa, nên kê gối cho cao đầu hoặc cho bé nằm nghiêng, nằm sấp. NHS khuyên rõ: luôn đặt bé ngủ nằm ngửa trên mặt phẳng, và không kê cao đầu nôi hay cũi, kể cả khi bé bị trào ngược. Xem thêm bài ngủ an toàn cho bé.
Một số tài liệu cũ từng khuyên kê cao đầu giường cho bé trào ngược. Lời khuyên hiện hành của NHS là không làm vậy: bé vẫn ngủ ngửa, phẳng như mọi em bé khác. Việc giữ bé thẳng người chỉ nên làm khi bé thức và có người lớn bế, trông.
Khi nào cần đưa con đi khám
Theo NHS, nên đưa bé đi khám (không khẩn cấp) nếu:
- Đã thử các cách trên mà triệu chứng không đỡ.
- Trào ngược bắt đầu sau 6 tháng tuổi, hoặc kéo dài quá 1 tuổi.
- Bé không tăng cân hoặc sụt cân.
AAP cũng liệt kê các dấu hiệu nghi GERD cần báo bác sĩ: bé bỏ bú, khóc hoặc ưỡn lưng khi bú, trớ ngày càng nhiều và mạnh, khò khè hoặc ho, ít tã ướt và tã bẩn.
Cần được khám gấp nếu bé có một trong các dấu hiệu sau (NHS, AAP):
- Nôn ra dịch màu xanh lá hoặc vàng, hoặc có máu trong chất nôn.
- Nôn vọt thành tia.
- Có máu trong phân.
- Bụng chướng, căng cứng hoặc đau khi chạm vào.
- Sốt, hoặc người nóng, lạnh, run.
- Nôn liên tục, không giữ được sữa, nước; tiêu chảy hơn một tuần hoặc có dấu hiệu mất nước.
- Khóc không dỗ được, hoặc bỏ bú.
NHS cho biết bác sĩ có thể kiểm tra dị ứng đạm sữa bò, vì bệnh này có triệu chứng giống trào ngược. Nếu nghi ngờ, AAP cho biết bác sĩ có thể đề nghị mẹ đang cho bú tạm bỏ sữa bò và các chế phẩm từ sữa trong khẩu phần, hoặc đổi sang loại sữa công thức đặc biệt cho bé bú bình. Bố mẹ không nên tự kiêng hay tự đổi sữa khi chưa được bác sĩ khám. Mọi thuốc điều trị chỉ dùng theo chỉ định của bác sĩ; đừng dùng lại đơn thuốc trào ngược cũ của người khác, vì thuốc và khuyến cáo thay đổi theo thời gian.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh trớ sữa đến mấy tháng thì hết?
Theo AAP, trớ thường nhiều nhất lúc 4–5 tháng và hết ở phần lớn trẻ vào khoảng 9–12 tháng. NHS cho biết trào ngược thường đỡ vào khoảng 1 tuổi. Nếu kéo dài quá 1 tuổi, hãy cho bé đi khám.
Bé bị trào ngược có nên kê gối cao đầu khi ngủ?
Không. NHS khuyên luôn cho bé ngủ nằm ngửa trên mặt phẳng và không kê cao đầu nôi, cũi. Bé trớ khi nằm ngửa thường tự nuốt hoặc đẩy sữa ra được.
Trẻ trớ sữa nhiều có bị thiếu chất không?
Phần lớn bé trớ vẫn bú tốt và tăng cân đều. Điều cần theo dõi là cân nặng, số tã ướt và tâm trạng của bé. Nếu bé không tăng cân hoặc ít tã ướt, hãy đưa con đi khám.
Nguồn tham khảo
- NHS – Reflux in babies
- AAP, HealthyChildren.org – GERD and Reflux in Infants and Children
Bài viết liên quan
Sức khoẻ & dinh dưỡngCác loại trị liệu cho trẻ: vật lý, hoạt động và âm ngữ trị liệu
Vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu và âm ngữ trị liệu cho trẻ khác nhau thế nào, giúp con điều gì, khi nào cần? Giải thích theo AAP, CDC, ASHA cho bố mẹ Việt.
Sức khoẻ & dinh dưỡngTrẻ bị bẹp đầu, méo đầu và vẹo cổ: cách phòng và khi nào cần khám
Trẻ sơ sinh bị bẹp đầu, méo đầu, vẹo cổ có sao không? Cách phòng bằng nằm sấp, đổi tư thế, vì sao không dùng gối chống bẹp đầu và khi nào cần cho bé đi khám.
Sức khoẻ & dinh dưỡngKhe hở môi, vòm miệng ở trẻ: cho bé bú và hành trình điều trị
Khe hở môi, vòm miệng (sứt môi, hở hàm ếch) ở trẻ: vì sao xảy ra, cách cho bé bú, các mốc phẫu thuật, thính lực, lời nói và khi nào cần đưa bé đi khám ngay.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
