Thai giáo bằng ánh sáng: có bằng chứng gì, có an toàn không?

Thai giáo bằng ánh sáng, chiếu đèn pin vào bụng bầu có giúp con sáng mắt, thông minh? Thai nhi thấy ánh sáng từ tuần mấy, nghiên cứu nói gì và có an toàn không.
Thai giáo bằng ánh sáng là gì, có bằng chứng không?
"Thai giáo bằng ánh sáng" thường là cách mẹ bầu dùng đèn pin chiếu lên bụng, di chuyển chùm sáng qua lại để "con đuổi theo", với hy vọng con sáng mắt, nhanh nhạy, thông minh hơn. Nói thẳng: hiện chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy chiếu đèn vào bụng giúp thị lực hay trí thông minh của con tốt hơn. Điều có thật là thai nhi ở ba tháng cuối cảm nhận được thay đổi ánh sáng, nhưng đó là khả năng con tự phát triển, không cần mẹ "luyện".
Agoliva viết bài này vì đây là từ khoá nhiều mẹ tìm, và mẹ xứng đáng có câu trả lời trung thực. Bài nói rõ điều đã biết, điều còn tranh cãi, và vì sao chúng tôi không khuyên mẹ làm.
Thai nhi thấy ánh sáng từ tuần thứ mấy?
Theo Hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG):
- Tuần 9–12: mí mắt hình thành nhưng vẫn khép kín.
- Tuần 25–28: mí mắt đã mở và nhắm được.
- Tuần 29–32: mắt thai cảm nhận được thay đổi ánh sáng.
Trang hướng dẫn tuần 30 của NHS (hệ thống y tế công của Anh) cho biết mắt bé lúc này đã điều tiết được, và thị giác sẽ tiếp tục phát triển cả trong bụng mẹ lẫn sau sinh. NHS cũng lưu ý sau sinh, bé nhìn rõ nhất khuôn mặt cách khoảng 20–25 cm, và phải khoảng 3 tháng tuổi mới dõi mắt theo vật chuyển động được. Nghĩa là thị giác của con chủ yếu được "rèn" sau khi chào đời, qua khuôn mặt bố mẹ.
Nghiên cứu chiếu đèn vào bụng mẹ nói gì?
Nghiên cứu được nhắc nhiều nhất là của Vincent Reid và cộng sự ở Đại học Lancaster (Anh), đăng trên tạp chí Current Biology năm 2017. Nhóm chiếu các chấm sáng xếp hình giống khuôn mặt (hai chấm trên, một chấm dưới) xuyên qua thành bụng của mẹ, cho 39 thai khoảng 34 tuần, rồi quan sát bằng siêu âm 4D. Họ ghi nhận thai quay đầu về phía hình "khuôn mặt" xuôi nhiều hơn so với hình lộn ngược.
Tuy vậy, cần hiểu đúng ba điều:
- Kết quả còn tranh cãi. Năm 2018, nhóm của Scheel và cộng sự đăng bài trên cùng tạp chí, chỉ ra ba vấn đề lớn về phương pháp và cách phân tích. Nhóm của Reid phản hồi rằng các lựa chọn của họ là phù hợp, và cách kiểm chứng tốt nhất là một phòng thí nghiệm khác làm lại nghiên cứu.
- Nghiên cứu chỉ hỏi "thai có phản ứng không", không hỏi "chiếu đèn có làm con giỏi hơn không". Không có kết quả nào về thị lực hay trí thông minh sau này.
- Chính tác giả không khuyên mẹ bầu làm theo. Theo thông cáo báo chí của nhà xuất bản Cell Press về nghiên cứu này, Reid cho biết ông không khuyến khích các bà mẹ chiếu đèn sáng vào bụng.
Chiếu đèn vào bụng bầu có an toàn không?
Chưa có nghiên cứu nào đánh giá độ an toàn của việc mẹ tự chiếu đèn vào bụng hằng ngày ở nhà, và trong tài liệu của ACOG, NHS mà Agoliva tham khảo cũng không có khuyến nghị nào về việc này. Khi một việc không có lợi ích được chứng minh và chưa rõ độ an toàn, cách thận trọng là không làm. Một vài điểm Agoliva lưu ý thêm:
- Không dùng đèn laser, đèn LED công suất lớn, đèn UV hay đèn nóng áp sát da bụng.
- Không mua thiết bị "thai giáo ánh sáng" quảng cáo giúp con thông minh: những lời hứa này không có cơ sở.
- Đừng dùng đèn để "kiểm tra" xem con có cử động không. Nếu thấy con cử động ít, hãy đi khám.
Thay vì chiếu đèn, mẹ có thể làm gì?
Gợi ý của Agoliva, đều là những việc con "nhận" được qua cơ thể và giọng nói của mẹ:
- Ra ngoài trời lúc sáng sớm mát: đi bộ nhẹ trong công viên, ngồi ở ban công có cây xanh. Mẹ dễ chịu, ngủ ngon hơn. Xem bài vận động khi mang thai.
- Giữ nhịp sáng – tối đều đặn: ban ngày mở rèm cho phòng sáng, buổi tối giảm đèn và màn hình trước khi ngủ.
- Trò chuyện, xoa bụng: con phản ứng rõ với cái chạm của mẹ, xem bài nói chuyện với thai nhi.
- Chuẩn bị cho thị giác của con sau sinh: khuôn mặt bố mẹ ở gần là "bức tranh" con thích nhất. Đọc trước bài thị giác của bé.
Những lời đồn khác về thai giáo, như nghe Mozart hay dạy chữ cho thai nhi, có trong bài thai giáo là gì.
Khi nào cần đi khám, khi nào gọi 115?
Hãy liên hệ bác sĩ hoặc đến bệnh viện ngay nếu con cử động ít hơn mọi ngày, đổi kiểu cử động hoặc không còn cử động; nếu mẹ ra máu, rỉ nước âm đạo, đau bụng dữ dội, đau đầu nặng dần kèm nhìn mờ hay thấy chớp sáng trước mắt. Dấu hiệu "chớp sáng, nhìn mờ" ở mẹ có thể liên quan đến tiền sản giật, xem bài tiền sản giật. Gọi cấp cứu 115 nếu mẹ co giật, ngất, khó thở hoặc ra máu nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Thai giáo bằng ánh sáng có tốt không?
Chưa có bằng chứng cho thấy có lợi. Nghiên cứu duy nhất hay được nhắc chỉ cho thấy thai 34 tuần có thể phản ứng với hình ánh sáng, và kết quả vẫn còn tranh cãi. Agoliva không khuyến khích mẹ chiếu đèn vào bụng.
Bà bầu đi nắng có ảnh hưởng đến mắt thai nhi không?
Agoliva không tìm thấy nguồn uy tín nào nói ánh nắng làm hại mắt thai nhi. Gợi ý của Agoliva: điều mẹ cần lưu ý khi đi nắng là tránh bị nóng quá, mất nước và cháy nắng cho chính mình: đội mũ rộng vành, uống đủ nước, tránh giờ nắng gắt.
Thai nhi có nhìn thấy gì trong bụng mẹ không?
Theo ACOG, từ tuần 29–32, mắt thai cảm nhận được thay đổi ánh sáng. Con cảm nhận được sự thay đổi sáng – tối; còn con "thấy" được đến đâu thì khoa học vẫn đang tìm hiểu. Thị giác thật sự phát triển mạnh sau khi con chào đời.
Nguồn tham khảo
- ACOG (Hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ) – How Your Fetus Grows During Pregnancy
- NHS Best Start in Life – Week-by-week guide: week 30
- Reid VM và cs., Current Biology 2017 – The Human Fetus Preferentially Engages with Face-like Visual Stimuli
- Scheel AM và cs., Current Biology 2018 – Methodological problems in a study of fetal visual perception
- Cell Press (EurekAlert!, 2017) – Developing fetuses react to face-like shapes from the womb
Bài viết liên quan
Thai kỳThai nhi 40 tuần: đến ngày dự sinh chưa đẻ phải làm sao
Thai nhi 40 tuần nặng khoảng 3,6 kg theo WHO. Mang thai 40 tuần chưa có dấu hiệu sinh có sao không, khi nào gọi viện, có nên tự kích sinh tại nhà?
Thai kỳThai nhi 39 tuần: đủ tháng, 9 dấu hiệu mẹ không được bỏ qua
Thai nhi 39 tuần nặng khoảng 3,4 kg theo WHO, đã đủ tháng. Mang thai 39 tuần ra nhầy, đau lưng có phải sắp sinh? 9 dấu hiệu mẹ cần gọi bác sĩ ngay.
Thai kỳThai nhi 38 tuần: nặng bao nhiêu, vỡ ối thế nào, chờ sinh ra sao
Thai nhi 38 tuần nặng khoảng 3,2 kg theo WHO, da dày hơn, có lớp gây giúp dễ chào đời. Thai 38 tuần là mấy tháng, vỡ ối có thể chỉ rỉ ít, khi nào cần vào viện?
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
