Vận động khi mang thai: bà bầu nên tập gì, tập bao lâu là an toàn

Vận động khi mang thai có an toàn không? Bà bầu nên tập gì, tập bao nhiêu phút mỗi tuần theo WHO, NHS, ACOG, môn nào nên tránh và dấu hiệu phải dừng tập ngay.
Vận động khi mang thai: an toàn hơn bố mẹ nghĩ
"Bầu bí thì ngồi yên một chỗ cho lành", câu dặn quen thuộc của nhiều ông bà. Tấm lòng thương con cháu ấy rất đáng trân trọng. Nhưng theo NHS (hệ thống y tế công của Anh), vận động khi mang thai an toàn cho cả mẹ và bé; bắt đầu môn mới thì nhẹ nhàng, còn những hoạt động mẹ vẫn quen làm thì thường cứ tiếp tục được.
Hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) cũng cho biết nếu mẹ khoẻ và thai kỳ bình thường, việc bắt đầu hoặc duy trì vận động đều đặn là an toàn, và vận động không làm tăng nguy cơ sẩy thai, sinh nhẹ cân hay sinh non. Dù vậy, ACOG khuyên mẹ trao đổi với bác sĩ từ những lần khám đầu để biết mình tập những gì là phù hợp.
Vận động mang lại lợi ích gì?
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết với phụ nữ mang thai và sau sinh, vận động thể lực giúp giảm nguy cơ tiền sản giật, tăng huyết áp thai kỳ, tiểu đường thai kỳ, tăng cân quá mức, biến chứng khi sinh, trầm cảm sau sinh và biến chứng ở trẻ sơ sinh. WHO cũng khẳng định vận động không gây ảnh hưởng xấu đến cân nặng lúc sinh hay làm tăng nguy cơ thai chết lưu.
ACOG và NHS bổ sung các lợi ích khác:
- Giảm đau lưng, đỡ táo bón (ACOG).
- Giúp tăng cân hợp lý, khoẻ tim mạch (ACOG).
- Chuẩn bị cơ thể cho cuộc sinh và hồi phục nhanh hơn sau sinh (NHS).
- Ngủ ngon hơn, tinh thần thoải mái hơn (NHS).
Bà bầu nên tập bao nhiêu là đủ?
NHS và ACOG cùng khuyến nghị mẹ bầu hướng tới ít nhất 150 phút vận động cường độ vừa mỗi tuần, giống khuyến nghị cho mọi người trưởng thành. NHS khuyên thêm 2 buổi tập tăng cường cơ mỗi tuần, như yoga, xách đồ đi chợ, bế con lớn.
- Cường độ vừa là thế nào: tim đập nhanh hơn, thở nhanh hơn, thấy ấm người. Mẹ vẫn nói chuyện được nhưng không hát được. Đây là cách "thử bằng lời nói" đơn giản để tự kiểm tra.
- Chia nhỏ thoải mái: 30 phút x 5 ngày, hoặc nhiều đợt 10 phút trong ngày đều được tính (ACOG).
- Nếu trước giờ ít tập: NHS gợi ý bắt đầu khoảng 10 phút mỗi ngày; ACOG gợi ý có thể bắt đầu chỉ 5 phút mỗi ngày, mỗi tuần thêm 5 phút cho đến khi đạt 30 phút.
- Không đạt 150 phút cũng không sao: NHS nhấn mạnh làm được bao nhiêu thì làm, vận động một chút vẫn tốt hơn không vận động.
NHS lưu ý không nên bắt đầu một môn cường độ cao mới khi đang mang thai, ví dụ chạy bộ nếu trước đó chưa từng chạy. Mẹ vốn đã quen chạy bộ hay chơi thể thao thì trao đổi với bác sĩ để biết có nên tiếp tục không.
Bà bầu nên tập môn gì?
ACOG liệt kê những môn được coi là an toàn nhất:
- Đi bộ nhanh: vận động toàn thân, nhẹ cho khớp. Với gia đình Việt, đi bộ quanh công viên, khu chung cư buổi sáng sớm hoặc chiều mát là lựa chọn dễ nhất.
- Bơi và tập dưới nước: nước nâng đỡ cơ thể, giảm áp lực lên cơ và khớp. NHS cũng gợi ý bơi rất tốt khi bụng đã lớn.
- Đạp xe tại chỗ: an toàn hơn xe đạp thường vì bụng lớn làm mẹ dễ mất thăng bằng.
- Yoga và Pilates đã điều chỉnh cho bà bầu: giúp giãn cơ, thở sâu, bớt căng thẳng. Tránh những tư thế phải nằm ngửa hay đứng yên lâu.
Việc nhà vừa sức như quét nhà, tưới cây, làm vườn nhẹ cũng được ACOG tính là vận động cường độ vừa.
Những điều cần tránh và lưu ý an toàn
Môn nên tránh
Theo ACOG và NHS, mẹ bầu nên tránh:
- Môn đối kháng hoặc dễ bị va vào bụng: bóng đá, bóng rổ, quyền anh, khúc côn cầu.
- Môn dễ ngã: trượt tuyết, lướt sóng, đạp xe địa hình, thể dục dụng cụ, cưỡi ngựa.
- Lặn bình khí (NHS cho biết có thể không an toàn cho em bé).
- Yoga hoặc Pilates trong phòng nóng, dễ làm mẹ bị quá nhiệt.
Cơ thể mẹ thay đổi, cách tập cũng phải thay đổi
- Khớp lỏng hơn do nội tiết thai kỳ: tránh động tác giật cục, bật nhảy mạnh (ACOG).
- Trọng tâm dồn ra trước: dễ mất thăng bằng, dễ ngã hơn (ACOG).
- Tránh nằm ngửa lâu: NHS khuyên ở giai đoạn sau của thai kỳ, tránh động tác phải nằm ngửa quá vài phút vì có thể gây chóng mặt và không tốt cho bé. ACOG giải thích khi nằm ngửa, tử cung đè lên tĩnh mạch lớn đưa máu về tim. Khi ngủ, NHS khuyên nằm nghiêng từ tuần 28, xem bài 3 tháng cuối thai kỳ.
- Tránh quá nóng: uống đủ nước trước, trong và sau khi tập, mặc đồ rộng, tập ở nơi thoáng mát; không tập ngoài trời khi quá nóng hoặc ẩm (ACOG). Điều này đặc biệt quan trọng với mùa hè Việt Nam.
- Không tập khi bụng đói vì có thể bị choáng (NHS). Báo cho huấn luyện viên biết mình đang mang thai.
Với những lời kiêng như "giơ tay cao thì dây rốn quấn cổ", các hướng dẫn của NHS và ACOG không nhắc tới. Điều các hướng dẫn thật sự lưu ý là: tránh ngã, tránh va chạm vào bụng, tránh quá nóng và nghe theo cơ thể mình. Với đau lưng, NHS gợi ý co gối, giữ lưng thẳng khi nhấc đồ, tránh mang vật nặng. Bố mẹ có thể đọc thêm 3 tháng giữa thai kỳ.
Khi nào cần dừng tập và đi khám
ACOG khuyên dừng tập ngay và gọi bác sĩ nếu có một trong các dấu hiệu:
- Ra máu âm đạo.
- Chóng mặt hoặc muốn ngất.
- Khó thở ngay cả trước khi bắt đầu tập.
- Đau ngực.
- Đau đầu.
- Yếu cơ.
- Đau hoặc sưng bắp chân.
- Cơn gò tử cung đều đặn, gây đau.
- Ra nước hoặc rỉ dịch từ âm đạo.
Mẹ có bệnh lý sẵn có hoặc được bác sĩ dặn hạn chế vận động thì cần hỏi kỹ bác sĩ những gì được làm.
Đi cấp cứu ngay, gọi 115
- Ra máu nhiều, hoặc ra máu kèm đau bụng dữ dội, choáng váng, ngất.
- Đau ngực, khó thở đột ngột.
- Ngã mạnh hoặc bị va đập vào bụng mà thấy đau bụng, ra máu, ra nước hay thai máy ít đi.
Câu hỏi thường gặp
Bà bầu 3 tháng đầu có nên tập thể dục không?
Nếu thai kỳ bình thường, có. ACOG cho biết vận động không làm tăng nguy cơ sẩy thai. Mẹ nên hỏi bác sĩ từ lần khám đầu, bắt đầu nhẹ nhàng và tránh bị quá nóng.
Bà bầu đi bộ bao nhiêu là đủ?
Mục tiêu chung là khoảng 150 phút mỗi tuần, ví dụ 30 phút x 5 ngày. Đi bộ với tốc độ vẫn nói chuyện được nhưng không hát được là vừa.
Mang thai có tập yoga được không?
Được, ACOG khuyên chọn lớp yoga dành cho bà bầu, tránh tư thế nằm ngửa hay đứng yên lâu và tránh yoga trong phòng nóng.
Nguồn tham khảo
- WHO – Physical activity, fact sheet
- NHS – Exercise in pregnancy
- ACOG (Hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ) – Exercise During Pregnancy
- NHS – Back pain in pregnancy
- NHS – Tiredness and sleep problems in pregnancy
Bài viết liên quan
Thai kỳThai nhi 40 tuần: đến ngày dự sinh chưa đẻ phải làm sao
Thai nhi 40 tuần nặng khoảng 3,6 kg theo WHO. Mang thai 40 tuần chưa có dấu hiệu sinh có sao không, khi nào gọi viện, có nên tự kích sinh tại nhà?
Thai kỳThai nhi 39 tuần: đủ tháng, 9 dấu hiệu mẹ không được bỏ qua
Thai nhi 39 tuần nặng khoảng 3,4 kg theo WHO, đã đủ tháng. Mang thai 39 tuần ra nhầy, đau lưng có phải sắp sinh? 9 dấu hiệu mẹ cần gọi bác sĩ ngay.
Thai kỳThai nhi 38 tuần: nặng bao nhiêu, vỡ ối thế nào, chờ sinh ra sao
Thai nhi 38 tuần nặng khoảng 3,2 kg theo WHO, da dày hơn, có lớp gây giúp dễ chào đời. Thai 38 tuần là mấy tháng, vỡ ối có thể chỉ rỉ ít, khi nào cần vào viện?
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
