3 tháng giữa thai kỳ: thai máy, siêu âm hình thái và điều mẹ cần biết

3 tháng giữa thai kỳ (tuần 14–27): thai nhi phát triển thế nào, khi nào mẹ thấy thai máy, siêu âm hình thái, các khó chịu thường gặp và dấu hiệu cần đi khám.
3 tháng giữa thai kỳ: giai đoạn "dễ thở" hơn
Qua 3 tháng đầu, nhiều mẹ thở phào: cơn nghén dịu dần, ăn được cơm trở lại, người khoẻ hơn. 3 tháng giữa thai kỳ thường được xem là giai đoạn dễ chịu nhất. Bụng bắt đầu lộ, mẹ cảm nhận được những cử động đầu tiên của con, và cả nhà bắt đầu thấy em bé "thật" hơn bao giờ hết.
Theo Hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG), tam cá nguyệt thứ hai kéo dài từ tuần 14 đến hết tuần 27, là thời gian em bé lớn nhanh và phát triển mạnh. NHS (hệ thống y tế công của Anh) tính giai đoạn này từ tuần 13 đến tuần 27. Dù tính theo cách nào, đây cũng là lúc mẹ có nhiều lần khám quan trọng.
Em bé phát triển ra sao từ tuần 13 đến tuần 27?
ACOG mô tả những bước tiến chính:
- Tuần 13–16: xương cứng dần, nhất là các xương dài; da còn mỏng, gần như trong suốt; cổ rõ hơn, chân phát triển; thính giác bắt đầu phát triển.
- Tuần 17–20: phần não điều khiển vận động đã hình thành đầy đủ; hệ tiêu hoá đã hoạt động; tai, mũi, môi nhận ra được trên siêu âm; lớp lông tơ mềm bắt đầu phủ khắp người.
- Tuần 21–24: những cú đạp, cú xoay mạnh hơn; phản xạ mút đang phát triển; lớp mỡ dưới da bắt đầu hình thành; những đường vân sau này thành dấu vân tay, vân chân xuất hiện.
- Tuần 25–28: phổi đã hình thành nhưng chưa sẵn sàng hoạt động bên ngoài; mí mắt mở và nhắm được; tiếng động lớn có thể khiến thai giật mình, co tay chân lại.
NHS cho biết ở tuần 18, thai dài khoảng 14 cm từ đầu đến mông, và thính giác, cảm giác, phản xạ nuốt, mút đang phát triển. Vì thế đây là lúc lý tưởng để bố mẹ bắt đầu trò chuyện, hát cho con nghe. Bố mẹ đọc thêm bài thai nhi nghe gì trong bụng mẹ.
Khi nào mẹ cảm nhận thai máy?
NHS cho biết mẹ thường bắt đầu thấy thai máy trong khoảng tuần 16 đến 24. Nếu là con đầu lòng, mẹ có thể chưa nhận ra cho đến sau tuần 20. Cảm giác ban đầu giống như có gì đó cuộn nhẹ, lăn tăn như bong bóng; càng về sau càng rõ thành những cú đạp, cú giật.
- Nếu đến tuần 24 mà mẹ vẫn chưa thấy thai máy, hãy báo bác sĩ để được kiểm tra tim thai và cử động.
- NHS không khuyên đếm một con số cố định mỗi ngày. Điều quan trọng là mẹ làm quen với nhịp cử động quen thuộc của con.
- NHS cũng khuyên không dùng máy nghe tim thai tại nhà để tự kiểm tra, vì đó không phải cách đáng tin cậy; nghe thấy nhịp tim chưa chắc em bé đã khoẻ.
Chi tiết cách theo dõi có trong bài theo dõi cử động thai.
Những thay đổi và khó chịu thường gặp
Theo các trang tuần thai của NHS, trong 3 tháng giữa mẹ có thể gặp:
- Bụng lộ rõ khi tử cung lớn lên và ra phía trước; cảm giác buồn tiểu liên tục thường đỡ hơn.
- Đau nhói hai bên bụng do tử cung giãn ra (đau dây chằng tròn).
- Lợi sưng, dễ chảy máu: NHS khuyên dùng bàn chải mềm, chải nhẹ nhàng, súc miệng bằng nước sau khi nôn.
- Thay đổi trên da: đường sẫm màu dọc giữa bụng, mảng sẫm màu trên mặt, vết rạn da. Đa số không đáng lo và mờ dần sau sinh.
- Chóng mặt khi đứng dậy nhanh, vì huyết áp có thể thấp hơn bình thường.
- Chuột rút ở bắp chân, thường vào ban đêm: NHS gợi ý xoa mạnh bắp chân hoặc kéo mũi bàn chân về phía cổ chân.
- Táo bón, ợ nóng, đau lưng, chảy máu cam, sưng nhẹ bàn tay bàn chân, thấy nóng người.
- Hay đói hơn. NHS lưu ý mẹ chưa cần ăn thêm cho đến tam cá nguyệt thứ ba.
Các lần khám quan trọng trong 3 tháng giữa
Lịch khám ở mỗi nơi có thể khác nhau, mẹ hãy hỏi bác sĩ sản khoa nơi mình theo dõi. Theo hướng dẫn của NHS, giai đoạn này thường có:
- Khám định kỳ: đo huyết áp, xét nghiệm nước tiểu (để phát hiện tiền sản giật và nhiễm trùng tiểu), trao đổi kết quả sàng lọc trước đó.
- Siêu âm hình thái khoảng tuần 18–21, xem kỹ sự phát triển của bé và vị trí bánh nhau. NHS lưu ý siêu âm phát hiện được nhiều bất thường, nhưng không phải tất cả.
- Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ khoảng tuần 24–28 với những mẹ có nguy cơ cao hơn.
- Tiêm phòng: NHS khuyến cáo một số mũi tiêm cho mẹ bầu để bảo vệ em bé sau sinh; WHO khuyến nghị tiêm phòng uốn ván cho phụ nữ mang thai tuỳ tiền sử tiêm trước đó. Mẹ hỏi bác sĩ xem mình cần mũi nào và tiêm lúc nào.
Xem thêm bài các mốc khám thai.
Khi nào mẹ cần đi khám ngay
NHS liệt kê những dấu hiệu cần liên hệ cơ sở khám thai ngay, không đợi lịch hẹn:
- Thai máy ít hơn bình thường, thay đổi nhịp cử động quen thuộc, hoặc không còn thấy thai máy. NHS nhấn mạnh: gọi ngay, kể cả lúc nửa đêm, đừng đợi đến hôm sau.
- Ra máu âm đạo, hoặc ra dịch, rỉ nước từ âm đạo.
- Đau đầu dữ dội, nhìn mờ hoặc thấy chớp sáng, đau dưới xương sườn, sưng phù đột ngột ở mặt, tay hoặc chân. NHS cho biết đây có thể là dấu hiệu tiền sản giật, thường gặp từ tuần 20 trở đi.
- Sốt từ 38°C, hoặc ngứa nhiều trên da.
- Đau lưng trong tam cá nguyệt thứ hai hoặc ba, vì có thể là dấu hiệu chuyển dạ sớm.
Đi cấp cứu ngay, gọi 115
- Ra máu nhiều, hoặc ra máu kèm đau bụng dữ dội, choáng váng, ngất.
- Khó thở đột ngột, khó thở khi nằm, đau ngực.
- Co giật.
Ở Việt Nam, gọi 115 hoặc đến ngay cơ sở cấp cứu sản khoa gần nhất.
Câu hỏi thường gặp
Thai mấy tuần thì biết đạp?
Theo NHS, mẹ thường cảm nhận thai máy từ tuần 16 đến 24; mẹ mang thai lần đầu có thể chỉ nhận ra sau tuần 20. Nếu đến tuần 24 chưa thấy, mẹ nên báo bác sĩ.
Siêu âm hình thái thai nhi vào tuần nào?
NHS đặt lịch siêu âm này ở khoảng tuần 18–21. Mỗi nơi có thể có mốc khác một chút, mẹ hỏi bác sĩ sản khoa để biết lịch của mình.
3 tháng giữa có cần ăn gấp đôi không?
Không. NHS cho biết mẹ chưa cần ăn thêm năng lượng cho đến 3 tháng cuối. Quan trọng là ăn đa dạng, đủ chất. Bố mẹ đọc thêm bài dinh dưỡng thai kỳ.
Nguồn tham khảo
- ACOG (Hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ) – How Your Fetus Grows During Pregnancy
- NHS Best Start in Life – Week-by-week guide: 2nd trimester, week 13, 18, 20, 23, 24
- NHS – Antenatal (pregnancy) care and appointments
- NHS – Your baby's movements
- NHS – Pre-eclampsia; Pregnancy symptoms you need to get help for
Bài viết liên quan
Thai kỳThai nhi 40 tuần: đến ngày dự sinh chưa đẻ phải làm sao
Thai nhi 40 tuần nặng khoảng 3,6 kg theo WHO. Mang thai 40 tuần chưa có dấu hiệu sinh có sao không, khi nào gọi viện, có nên tự kích sinh tại nhà?
Thai kỳThai nhi 39 tuần: đủ tháng, 9 dấu hiệu mẹ không được bỏ qua
Thai nhi 39 tuần nặng khoảng 3,4 kg theo WHO, đã đủ tháng. Mang thai 39 tuần ra nhầy, đau lưng có phải sắp sinh? 9 dấu hiệu mẹ cần gọi bác sĩ ngay.
Thai kỳThai nhi 38 tuần: nặng bao nhiêu, vỡ ối thế nào, chờ sinh ra sao
Thai nhi 38 tuần nặng khoảng 3,2 kg theo WHO, da dày hơn, có lớp gây giúp dễ chào đời. Thai 38 tuần là mấy tháng, vỡ ối có thể chỉ rỉ ít, khi nào cần vào viện?
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
