Bà bầu tăng bao nhiêu kg là chuẩn? Mức tăng cân theo BMI và tuần

Bà bầu tăng bao nhiêu kg là chuẩn? Bảng tăng cân theo BMI trước mang thai (IOM, CDC, ACOG), mỗi tuần nên tăng bao nhiêu, song thai và khi nào cần đi khám.
Bà bầu tăng bao nhiêu kg là chuẩn?
Không có một con số chung cho mọi mẹ: bà bầu tăng bao nhiêu kg là chuẩn phụ thuộc vào chỉ số khối cơ thể (BMI) trước khi mang thai. Theo khuyến nghị của Viện Y học Hoa Kỳ (IOM) mà CDC và ACOG đang dùng, mẹ mang một thai có cân nặng bình thường trước khi mang thai nên tăng khoảng 11,5–16 kg trong cả thai kỳ. Mẹ gầy cần tăng nhiều hơn, mẹ thừa cân cần tăng ít hơn.
Trong bữa cơm gia đình, mẹ bầu thường được gắp thêm, rót thêm vì "giờ phải ăn cho hai người". NHS (hệ thống y tế công của Anh) nói rõ mẹ bầu có thể thấy đói hơn, nhưng không cần ăn cho hai người, kể cả khi mang song thai. Biết mức tăng cân phù hợp sẽ giúp cả nhà yêu thương mẹ một cách vừa phải.
Cách tính BMI trước khi mang thai
BMI bằng cân nặng (kg) chia cho bình phương chiều cao (m). Ví dụ: mẹ nặng 50 kg, cao 1,58 m thì BMI = 50 : (1,58 × 1,58) ≈ 20. Hãy dùng cân nặng trước khi có thai hoặc ở lần khám thai đầu tiên, không dùng cân nặng hiện tại khi bụng đã lớn.
CDC chia thành 4 nhóm: thiếu cân (BMI dưới 18,5), bình thường (18,5–24,9), thừa cân (25–29,9) và béo phì (từ 30).
Bảng tăng cân khi mang thai theo BMI
Mang một thai
Theo bảng của CDC (dựa trên khuyến nghị IOM; CDC ghi theo pound, ở đây quy đổi gần đúng sang kg):
- Thiếu cân (BMI dưới 18,5): tăng khoảng 12,5–18 kg.
- Bình thường (18,5–24,9): khoảng 11,5–16 kg.
- Thừa cân (25–29,9): khoảng 7–11,5 kg.
- Béo phì (từ 30): khoảng 5–9 kg.
Mang song thai
- Bình thường: khoảng 17–25 kg.
- Thừa cân: khoảng 14–23 kg.
- Béo phì: khoảng 11–19 kg.
- Thiếu cân: CDC có nêu mức khoảng 23–28 kg nhưng lưu ý con số này không phải của IOM. Với mẹ mang ba thai trở lên, CDC khuyên hỏi bác sĩ.
Tăng cân theo tuần: mỗi tuần nên tăng bao nhiêu?
Theo ACOG (Hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ), với mẹ có cân nặng bình thường trước mang thai:
- 3 tháng đầu (12 tuần đầu): có thể chỉ tăng khoảng 0,5–2 kg, hoặc không tăng chút nào.
- 3 tháng giữa và 3 tháng cuối: tăng khoảng 0,2–0,45 kg mỗi tuần (ACOG ghi nửa pound đến 1 pound).
Nói cách khác, sau khi hết nghén, tăng đều đặn chừng nửa ký mỗi tuần hoặc ít hơn một chút là nhịp phổ biến. Tăng vọt bất thường trong thời gian ngắn là điều nên báo bác sĩ (xem mục cuối).
Mẹ cần ăn thêm bao nhiêu?
Các nguồn lệch nhau khá rõ ở điểm này:
- ACOG và CDC: 3 tháng đầu thường không cần thêm năng lượng; 3 tháng giữa thêm khoảng 340 kcal mỗi ngày; 3 tháng cuối thêm khoảng 450 kcal mỗi ngày (cho mẹ có cân nặng bình thường).
- NHS: chỉ cần thêm khoảng 200 kcal mỗi ngày trong 3 tháng cuối, tương đương nửa chiếc bánh mì kẹp phô mai.
Dù theo nguồn nào, phần "ăn thêm" cũng chỉ là một bữa phụ nhỏ, như một hộp sữa chua với ít trái cây, một bắp ngô luộc, hay một nắm lạc, chứ không phải thêm một bữa cơm.
Tăng cân quá nhiều hay quá ít có sao không?
NHS cho biết tăng cân quá nhiều hoặc quá ít đều có thể gây vấn đề sức khoẻ cho mẹ và bé:
- Tăng quá nhiều: có thể làm tăng huyết áp, tăng nguy cơ tiểu đường thai kỳ (dẫn tới thai to) và tiền sản giật.
- Tăng quá ít: có thể gây sinh non, em bé nhẹ cân (dưới 2,5 kg lúc sinh).
NHS cũng lưu ý một số mẹ vốn dáng gầy vẫn gầy suốt thai kỳ và sinh em bé khoẻ mạnh. Theo một nghiên cứu được CDC trích dẫn, chỉ khoảng 1 trong 3 phụ nữ tăng cân đúng mức khuyến nghị; khoảng 1 trong 5 tăng ít hơn và khoảng 1 trong 2 tăng nhiều hơn. Vậy nên lệch khỏi bảng là chuyện rất thường gặp, quan trọng là được bác sĩ theo dõi và điều chỉnh sớm.
Điều NHS nhấn mạnh: mang thai không phải lúc để ăn kiêng, vì có thể ảnh hưởng tới sức khoẻ của bé. Nếu tăng nhanh, mẹ hãy điều chỉnh chất lượng bữa ăn và vận động theo hướng dẫn của bác sĩ, thay vì nhịn ăn.
Làm sao để tăng cân hợp lý khi mang thai?
CDC gợi ý:
- Đặt mục tiêu cùng bác sĩ ngay từ đầu thai kỳ, rồi theo dõi cân nặng đều đặn và so với mức khuyến nghị.
- Ăn cân bằng: ngũ cốc nguyên hạt, rau, trái cây, sữa ít béo, đạm nạc. Bữa cơm Việt với cơm (có thể trộn gạo lứt), rau luộc, canh, cá, đậu phụ, trứng là nền tảng tốt. Xem bài dinh dưỡng thai kỳ.
- Hạn chế đường thêm vào và chất béo rắn: nước ngọt, đồ tráng miệng, đồ chiên, thịt mỡ. Với mẹ Việt, đó còn là trà sữa, chè, bánh ngọt.
- Vận động đều: hướng tới ít nhất 150 phút vận động vừa sức mỗi tuần, như đi bộ nhanh, có thể chia nhỏ mỗi ngày (bài vận động khi mang thai).
Gợi ý của Agoliva: cân vào cùng một giờ (ví dụ buổi sáng, sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn), mỗi tuần một lần, và ghi vào sổ hoặc điện thoại. Cân mỗi ngày dễ khiến mẹ lo lắng vì cân nặng dao động tự nhiên. Mang sổ ghi theo khi đi khám, bác sĩ sẽ dễ đánh giá hơn (xem bài các mốc khám thai).
Khi nào cần đi khám?
- Tăng cân đột ngột, nhất là kèm phù mặt, phù tay, đau đầu không đỡ hay nhìn mờ: ACOG liệt kê đây là dấu hiệu có thể của tiền sản giật, cần gọi bác sĩ ngay.
- Sụt cân, nôn nhiều đến mức không giữ được thức ăn nước uống: có thể là nghén nặng (xem bài ốm nghén).
- Tăng quá nhanh hoặc quá chậm so với mức khuyến nghị qua vài lần cân.
Gọi cấp cứu 115 nếu kèm co giật, khó thở, đau ngực, đau bụng dữ dội hoặc ngất. Mọi băn khoăn về cân nặng, mẹ hãy hỏi bác sĩ sản khoa.
Câu hỏi thường gặp
Bà bầu 3 tháng đầu không tăng cân có sao không?
Thường là không. ACOG cho biết trong 12 tuần đầu mẹ có thể chỉ tăng khoảng 0,5–2 kg hoặc không tăng. Nếu sụt cân nhiều do nôn, mẹ nên đi khám.
Bà bầu tăng 20 kg có sao không?
Với mẹ thiếu cân hoặc mang song thai, mức này có thể nằm trong khuyến nghị. Với mẹ có cân nặng bình thường mang một thai, 20 kg cao hơn mức IOM (11,5–16 kg). Hãy hỏi bác sĩ để được đánh giá.
Mang song thai tăng bao nhiêu kg?
Theo CDC, mẹ có cân nặng bình thường mang song thai nên tăng khoảng 17–25 kg; mẹ thừa cân khoảng 14–23 kg; mẹ béo phì khoảng 11–19 kg.
Nguồn tham khảo
- CDC (Hoa Kỳ) – Weight Gain During Pregnancy
- ACOG (Hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ) – How much weight should I gain during pregnancy?
- NHS (Anh) – Weight gain in pregnancy
- NHS Best Start in Life – Healthy eating in pregnancy
- ACOG – Preeclampsia and High Blood Pressure During Pregnancy
Bài viết liên quan
Thai kỳThai nhi 40 tuần: đến ngày dự sinh chưa đẻ phải làm sao
Thai nhi 40 tuần nặng khoảng 3,6 kg theo WHO. Mang thai 40 tuần chưa có dấu hiệu sinh có sao không, khi nào gọi viện, có nên tự kích sinh tại nhà?
Thai kỳThai nhi 39 tuần: đủ tháng, 9 dấu hiệu mẹ không được bỏ qua
Thai nhi 39 tuần nặng khoảng 3,4 kg theo WHO, đã đủ tháng. Mang thai 39 tuần ra nhầy, đau lưng có phải sắp sinh? 9 dấu hiệu mẹ cần gọi bác sĩ ngay.
Thai kỳThai nhi 38 tuần: nặng bao nhiêu, vỡ ối thế nào, chờ sinh ra sao
Thai nhi 38 tuần nặng khoảng 3,2 kg theo WHO, da dày hơn, có lớp gây giúp dễ chào đời. Thai 38 tuần là mấy tháng, vỡ ối có thể chỉ rỉ ít, khi nào cần vào viện?
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
