Màu phân trẻ sơ sinh: màu nào bình thường, màu nào cần khám ngay?

Màu phân của trẻ sơ sinh nói gì? Phân su, phân vàng, phân xanh thường bình thường; phân trắng, bạc màu, đỏ hay đen cần đưa bé đi khám ngay.
Màu phân của trẻ sơ sinh: vì sao bố mẹ nên để ý?
Mỗi lần thay tã là một lần bố mẹ "đọc" được chút thông tin về sức khoẻ của con. Màu phân của trẻ sơ sinh thay đổi khá nhiều trong những tuần đầu, theo kiểu bú và khi bé bắt đầu ăn dặm. Phần lớn sự thay đổi đó là bình thường. Nhưng có một màu bố mẹ cần đặc biệt nhớ: phân trắng hoặc bạc màu, vì đó có thể là dấu hiệu của bệnh gan cần được phát hiện sớm.
Những màu phân bình thường
Phân su (những ngày đầu)
Theo Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), phân đầu tiên của bé là phân su: đặc, dính, màu đen hoặc xanh rất đậm, được tích trong ruột từ khi bé còn trong bụng mẹ. Phân su ra trong vài ngày đầu sau sinh. Màu đen của phân su là bình thường, không phải máu.
Giai đoạn chuyển tiếp
Sau khi hết phân su, phân chuyển dần sang màu vàng xanh (AAP). Tài liệu của NHS cho biết phân thường từ màu xanh vào ngày 2–3 chuyển sang màu vàng, lợn cợn như có hạt vào khoảng ngày thứ 5.
Bé bú mẹ: vàng mù tạt
Phân của bé bú mẹ thường vàng như mù tạt, mềm đến lỏng, có những hạt nhỏ li ti như hạt vừng (AAP).
Bé bú sữa công thức: vàng nâu
Phân của bé bú sữa công thức thường màu vàng nâu nhạt, có khi ánh xanh, đặc hơn phân bé bú mẹ nhưng không cứng hơn đất nặn mềm (AAP).
Phân xanh và phân nâu
AAP cho biết phân xanh ở trẻ nhỏ không phải hiếm và không đáng lo nếu bé vẫn khoẻ. Khi bé ăn dặm, phân thường chuyển nâu, đôi khi mang màu thức ăn. Nhiều bà, nhiều mẹ ở nhà hay lo phân xanh là bé "bị lạnh bụng" hay "giật mình". Theo AAP, đây thường chỉ là biến đổi bình thường của tiêu hoá: màu xanh chủ yếu đến từ mật, hay gặp hơn ở bé bú sữa công thức hoặc khi bé đi ngoài phân lỏng.
Màu do thức ăn và thuốc
Khi bé đã ăn dặm, màu phân nhiều khi chỉ phản ánh món bé vừa ăn. Theo AAP:
- Đỏ: có thể do thực phẩm màu đỏ như củ dền, cà chua, nước uống hay bánh kẹo có phẩm màu đỏ, hoặc một số thuốc kháng sinh.
- Xanh đậm: do rau lá xanh như rau ngót, cải bó xôi trong bữa cháo của bé.
- Đen hoặc xanh rất đậm: có thể do sắt (sữa công thức bổ sung sắt, thuốc sắt theo chỉ định). Dưới ánh sáng yếu, phân xanh đậm trông giống màu đen.
Nếu đã ngừng món nghi ngờ mà màu lạ vẫn còn sau 48 giờ, hãy hỏi bác sĩ (AAP). Theo AAP, ba màu đáng lo là đỏ, đen (không phải xanh đậm) và trắng.
Phân trắng, bạc màu: dấu hiệu cần khám ngay
AAP cho biết phân trắng hoặc rất nhạt màu tuy hiếm gặp nhưng cần được bác sĩ kiểm tra càng sớm càng tốt, vì có thể do bệnh gan. Một nguyên nhân quan trọng là teo đường mật bẩm sinh: ống dẫn mật từ gan không phát triển bình thường và bị tắc, mật không xuống ruột được.
Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIDDK) mô tả trẻ teo đường mật có thể đi phân vàng nhạt, xám hoặc trắng, kèm vàng da, vàng mắt. Vì vàng da trong 2 tuần đầu rất phổ biến, bệnh khó nhận ra sớm. Vàng da kéo dài quá 3 tuần có thể là dấu hiệu đầu tiên, và trẻ thường vàng da rõ vào khoảng 3–6 tuần tuổi.
Tài liệu của NHS (Black Country) xếp phân trắng như phấn vào nhóm cần đưa bé đi khám khẩn cấp, và khuyên giữ lại một ít phân (hoặc tã) để cho bác sĩ xem. Tài liệu này cũng nêu teo đường mật có thể kèm nước tiểu sẫm màu, đồng thời nhắc vàng da kéo dài quá 2 tuần (quá 3 tuần nếu bé sinh non) cần được kiểm tra.
Vì sao phải nhanh? NIDDK cho biết phẫu thuật Kasai, phương pháp điều trị chính, làm càng sớm thì càng có thể hiệu quả hơn. Nếu phẫu thuật không thành công, bé thường cần ghép gan.
Khi nào cần đưa con đi khám
Theo AAP, NIDDK và NHS, hãy đưa bé đi khám khi:
- Phân trắng, xám, vàng rất nhạt: khám ngay, mang theo tã hoặc ảnh chụp phân.
- Vàng da kéo dài quá 2 tuần (quá 3 tuần với bé sinh non), hoặc vàng da kèm nước tiểu sẫm màu.
- Phân đỏ hoặc có máu: bất kỳ lượng máu nào trong phân cũng cần được đánh giá. Bé có thể nuốt máu lúc sinh, hoặc nuốt máu từ núm vú mẹ bị nứt, nhưng bác sĩ cần xác định (AAP).
- Phân đen sau giai đoạn phân su: có thể là máu đã biến màu khi qua ruột (AAP).
- Phân có nhiều máu, nhiều chất nhầy hoặc toàn nước; bé dưới 3 tháng tiêu chảy kèm sốt từ 38°C (AAP).
- Màu phân lạ không rõ lý do kéo dài hơn 24 giờ (trừ màu xanh) (AAP).
- Bé trông mệt, bỏ bú, ít tã ướt, li bì.
Nếu con đi ngoài phân cứng, khó đi, xem thêm bài trẻ bị táo bón. Bé có sốt thì đọc bài con bị sốt.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh đi phân xanh có sao không?
Thường là không. AAP cho biết phân xanh không hiếm ở trẻ nhỏ và không đáng lo nếu bé vẫn bú tốt, tăng cân, vui vẻ. Nếu phân xanh kèm toàn nước, nhiều nhầy hoặc máu, hãy đưa bé đi khám.
Phân trẻ sơ sinh màu trắng là bị gì?
Phân trắng hoặc bạc màu có thể do bệnh gan, trong đó có teo đường mật bẩm sinh. Đây là dấu hiệu cần đưa bé đi khám ngay, vì điều trị càng sớm càng có thể hiệu quả hơn.
Bé bị vàng da kéo dài bao lâu thì nên đi khám?
Theo tài liệu của NHS, vàng da quá 2 tuần (quá 3 tuần ở bé sinh non) cần được kiểm tra. Nếu vàng da kèm phân bạc màu hoặc nước tiểu sẫm, hãy cho bé đi khám sớm hơn.
Nguồn tham khảo
- AAP, HealthyChildren.org – The Many Colors of Baby Poop
- AAP, HealthyChildren.org – Baby's First Days: Bowel Movements and Urination
- NIDDK (Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ) – Symptoms & Causes of Biliary Atresia
- NIDDK – Treatment for Biliary Atresia
- AAP, HealthyChildren.org – Stools: Unusual Color
- NHS Black Country 0-18 – Jaundice in babies
Bài viết liên quan
Sức khoẻ & dinh dưỡngCác loại trị liệu cho trẻ: vật lý, hoạt động và âm ngữ trị liệu
Vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu và âm ngữ trị liệu cho trẻ khác nhau thế nào, giúp con điều gì, khi nào cần? Giải thích theo AAP, CDC, ASHA cho bố mẹ Việt.
Sức khoẻ & dinh dưỡngTrẻ bị bẹp đầu, méo đầu và vẹo cổ: cách phòng và khi nào cần khám
Trẻ sơ sinh bị bẹp đầu, méo đầu, vẹo cổ có sao không? Cách phòng bằng nằm sấp, đổi tư thế, vì sao không dùng gối chống bẹp đầu và khi nào cần cho bé đi khám.
Sức khoẻ & dinh dưỡngKhe hở môi, vòm miệng ở trẻ: cho bé bú và hành trình điều trị
Khe hở môi, vòm miệng (sứt môi, hở hàm ếch) ở trẻ: vì sao xảy ra, cách cho bé bú, các mốc phẫu thuật, thính lực, lời nói và khi nào cần đưa bé đi khám ngay.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
