Bé mấy tuổi biết leo cầu thang? Mốc phát triển và cách tập an toàn

Bé mấy tuổi biết leo cầu thang, tự đi lên xuống? Mốc theo CDC và AAP, cách tập bò lên, bò lùi xuống, lắp chặn cầu thang và khi nào nên hỏi bác sĩ.
Bé mấy tuổi biết leo cầu thang?
Nhà phố, nhà ống nhiều tầng là kiểu nhà rất quen thuộc của gia đình Việt, và chiếc cầu thang thường là "đồ chơi" mà bé chú ý đầu tiên khi vừa biết bò. Bố mẹ vừa mừng vì con giỏi, vừa thót tim mỗi lần thấy con lẫm chẫm ở bậc thứ ba. Biết bé thường làm được gì ở từng tuổi sẽ giúp bố mẹ tập cho con đúng lúc và an toàn hơn.
Theo Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC):
- Khi mới biết bò (khoảng cuối năm đầu): AAP cho biết bé thường lao ngay về phía cầu thang mỗi khi có dịp. Bé cần được học cách đi lên, đi xuống, nhưng chưa được chơi ở cầu thang một mình.
- Khoảng 18 tháng: CDC ghi nhận đa số bé tự đi được không cần vịn, và tự trèo lên, trèo xuống ghế sofa hay ghế ngồi.
- Khoảng 2 tuổi: theo CDC, đa số bé đi (chứ không phải bò) lên được vài bậc cầu thang, có hoặc không cần người giúp. AAP cũng liệt kê mốc đi lên, xuống cầu thang có vịn vào chỗ tựa.
- 3–4 tuổi: AAP ghi nhận bé đi lên và xuống cầu thang không cần vịn.
Các mốc của CDC là việc mà ít nhất 75% trẻ làm được ở độ tuổi đó, nên con nhà mình sớm hay muộn hơn vài tháng vẫn có thể hoàn toàn bình thường. Gợi ý của Agoliva: bé được tập thường xuyên thường tự tin hơn ở cầu thang. Xem thêm mốc chung trong bài bé 18 tháng tuổi.
Vì sao leo cầu thang là kỹ năng đáng tập?
Leo một bậc thang đòi hỏi bé phải đứng vững trên một chân trong khoảnh khắc, nâng chân kia lên, dồn trọng lượng về phía trước, đồng thời tay bám, mắt ước lượng độ cao. Đó là bài tập tổng hợp cho sức mạnh của chân, khả năng giữ thăng bằng và phối hợp tay chân. Đi xuống còn khó hơn đi lên, vì bé phải kiểm soát cơ thể khi trọng lực kéo về phía trước.
Gợi ý của Agoliva: cấm tiệt cầu thang không giúp bé an toàn hơn về lâu dài. Bé sẽ vẫn tò mò. Cách tốt hơn là chặn cầu thang khi không có người lớn, và chủ động dạy con đi cầu thang đúng cách khi có bạn bên cạnh. AAP cũng nói rõ bé cần học cách lên xuống cầu thang.
Cách tập cho con đi cầu thang
Giai đoạn bò lên, bò lùi xuống
- Tập ở vài bậc dưới cùng. Ngồi ở bậc trên, gọi bé bò lên về phía bạn. Chỉ tập 2–3 bậc thấp nhất lúc đầu.
- Dạy bò lùi xuống. AAP khuyên khi chơi với bé ở cầu thang, hãy khuyến khích bé đi xuống bằng cách quay lưng lại, bò lùi, chân xuống trước. Gợi ý của Agoliva: đặt tay nhẹ lên chân bé, xoay người bé lại và nói một câu ngắn lặp lại mỗi lần, như "Quay lại, chân xuống trước nào".
- Tập ngồi xuống từ tư thế đứng. AAP gợi ý khi bé đã vịn đứng mà chưa biết cách ngồi xuống, hãy chỉ cho bé gập gối để hạ người xuống mà không ngã. Kỹ năng này giúp bé tự tin hơn ở các bậc thang.
Giai đoạn đi lên có vịn
- Một tay vịn, một tay bố mẹ. Cho bé cầm tay bạn bằng một tay, tay kia bám thanh vịn hoặc tường. Bạn đứng ở bậc dưới bé khi đi lên, và cũng ở bậc dưới bé khi đi xuống.
- Tận dụng bậc thềm, bậc tam cấp. Bậc thềm trước cửa, bậc lên xuống ở công viên hay sảnh chung cư thường thấp và rộng, rất hợp để tập.
- Đếm bậc cùng con. Vừa bước vừa đếm "một, hai, ba" giúp bé có nhịp và vui hơn. Đây cũng là dịp làm quen với con số.
- Trèo ghế sofa, đệm trên sàn. CDC xem việc tự trèo lên xuống ghế sofa là mốc của khoảng 18 tháng. AAP gợi ý làm đường vượt chướng ngại bằng gối, đệm ghế, hộp các-tông, luôn có người lớn bên cạnh. Bé thích leo trèo? Xem thêm bài leo, trèo, nhảy.
Giữ an toàn ở cầu thang trong nhà Việt
- Lắp cửa chặn ở cả đầu trên và chân cầu thang. AAP khuyên dùng cửa chặn chắc chắn ở cả hai đầu cầu thang, và không để bé chơi ở cầu thang một mình.
- Không dùng xe tập đi. AAP cho biết phần lớn trẻ bị thương trong xe tập đi là do lăn xuống cầu thang, thường gây gãy xương và chấn thương đầu nặng. Xe tập đi cũng không giúp bé biết đi sớm hơn.
- Để ý cửa sổ, ban công và ghế kê. AAP khuyên lắp song chắn cửa sổ ở các tầng trên tầng trệt, và lưu ý một chiếc ghế để cạnh bàn bếp, bàn hay cửa sổ có thể giúp bé trèo lên chỗ nguy hiểm. Gợi ý của Agoliva: ở chiếu nghỉ và ban công, đừng để ghế, thùng hay chậu cây mà bé có thể trèo lên; kiểm tra khe giữa các song lan can xem bé có chui lọt không.
- Dọn bậc thang. Gợi ý của Agoliva: không để đồ chơi, dép, túi đồ trên bậc; giữ cầu thang đủ sáng, nhất là buổi tối.
Khi nào nên hỏi bác sĩ
Hãy trao đổi với bác sĩ nhi nếu bạn thấy:
- Đến 18 tháng, bé chưa tự đi được (AAP khuyên báo bác sĩ).
- Đã đi được vài tháng mà bé vẫn chỉ đi bằng mũi chân, hoặc chưa có kiểu đi đặt gót rồi đến mũi chân (AAP).
- Khoảng 2 tuổi, bé chưa đi lên được vài bậc thang dù có người giúp, hoặc chưa đẩy được đồ chơi có bánh xe (AAP).
- Bé có vẻ chỉ dùng một bên chân, một bên người, hoặc thường xuyên vấp ngã khi đi.
- Bé mất đi kỹ năng vận động đã từng có.
Nếu bé ngã cầu thang, AAP khuyên gọi bác sĩ khi bé bị ngã nặng hoặc có biểu hiện không bình thường sau khi ngã. Xem dấu hiệu cụ thể trong bài trẻ ngã đập đầu.
Câu hỏi thường gặp
Bé 2 tuổi chưa tự leo cầu thang có sao không?
Theo CDC, khoảng 2 tuổi đa số bé đi lên được vài bậc, có thể vẫn cần người giúp. Nếu bé đi lại tốt nhưng ít có dịp gặp cầu thang, hãy cho bé tập thêm ở bậc thềm, bậc tam cấp. Nếu bé chưa đi lên được vài bậc dù có người giúp, hãy hỏi bác sĩ khi khám định kỳ.
Có nên lắp cửa chặn cầu thang khi bé đã biết đi?
Có. AAP khuyên dùng cửa chặn ở cầu thang cho trẻ 1–2 tuổi, vì ở tuổi này bé đi, chạy, trèo và khám phá mọi thứ, trong khi người lớn thường không lường hết bé đã làm được gì. Hãy lắp ở cả đầu trên và chân cầu thang.
Khi nào bé tự đi cầu thang không cần vịn?
AAP liệt kê việc đi lên, xuống cầu thang không cần vịn là mốc của tuổi 3–4. Trước đó, bé vẫn cần vịn tay vịn hoặc tay người lớn, và đi xuống thường khó hơn đi lên.
Nguồn tham khảo
- CDC – Important Milestones: By 18 Months, By Two Years
- AAP, HealthyChildren.org – Developmental Milestones: 2 Year Olds
- AAP, HealthyChildren.org – Developmental Milestones: 3 to 4 Year Olds
- AAP, HealthyChildren.org – Movement Milestones: Babies 8 to 12 Months
- AAP, HealthyChildren.org – Safety for Your Child: 1 to 2 Years
- AAP, HealthyChildren.org – Baby Walkers: A Dangerous Choice
Bài viết liên quan
Vận độngTrò chơi xâu hạt, luồn dây cho bé 2–3 tuổi: lợi ích và cách chơi
Bé mấy tuổi biết xâu hạt? Theo CDC, khoảng 3 tuổi trẻ xâu được hạt to, nui ống. Lợi ích của trò xâu hạt, luồn dây và cách chơi an toàn với đồ trong nhà.
Vận độngMấy tuổi cho bé tập dùng kéo? Cách dạy trẻ cắt giấy an toàn tại nhà
Mấy tuổi cho bé tập dùng kéo? Trẻ bắt đầu học dùng kéo từ khoảng 2 tuổi. Các bước tập cắt, chọn kéo an toàn và trò chơi với giấy, ống hút, đất nặn.
Vận độngBé mấy tháng biết cầm bút vẽ nguệch ngoạc? Giai đoạn và cách giúp con
Bé mấy tháng biết cầm bút vẽ nguệch ngoạc? Các giai đoạn vẽ từ 15 tháng đến 3 tuổi, cách cầm bút thay đổi ra sao và trò vẽ an toàn bố mẹ làm tại nhà.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
