Vận động thô cho trẻ 1–3 tuổi: leo, chạy, nhảy và chơi ngoài trời

Vận động thô của trẻ 1–3 tuổi: mốc leo, chạy, đá bóng, nhảy theo CDC, khuyến nghị WHO ít nhất 180 phút vận động mỗi ngày và trò chơi ngoài trời an toàn.
Vận động thô của trẻ 1–3 tuổi phát triển thế nào?
Vận động thô là những cử động dùng các nhóm cơ lớn: đi, chạy, leo trèo, nhảy, đá bóng. Từ 1 đến 3 tuổi, trẻ chuyển từ những bước chập chững sang chạy nhảy suốt ngày. Đây cũng là giai đoạn ông bà, bố mẹ hay "thót tim" nhất, vì con trèo lên mọi thứ con với tới được.
Theo bảng mốc của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), vốn ghi những việc ít nhất 75% trẻ làm được ở tuổi đó:
- Khoảng 18 tháng: tự đi không cần vịn; tự trèo lên, trèo xuống ghế hoặc sofa mà không cần giúp.
- Khoảng 2 tuổi: chạy; đá bóng; bước lên được vài bậc cầu thang (bước, không phải bò), có hoặc không cần người đỡ.
- Khoảng 30 tháng: bật nhảy khỏi mặt đất bằng cả hai chân.
Những kỹ năng tiếp theo đến muộn hơn, ngoài độ tuổi của bài này nhưng giúp bố mẹ hình dung chặng đường: theo CDC, khoảng 4 tuổi trẻ bắt được quả bóng to phần lớn các lần, và khoảng 5 tuổi trẻ nhảy lò cò được trên một chân.
Mỗi trẻ có nhịp riêng. Có bé chạy rất sớm nhưng nhảy muộn, có bé ngược lại. Điều quan trọng là con tiến bộ dần và có nhiều cơ hội để vận động.
Trẻ cần vận động bao nhiêu mỗi ngày? Khuyến nghị của WHO
Năm 2019, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa ra hướng dẫn về vận động, thời gian ngồi yên và giấc ngủ cho trẻ dưới 5 tuổi, với thông điệp "ngồi ít hơn, chơi nhiều hơn":
- Trẻ 1–2 tuổi: ít nhất 180 phút mỗi ngày với nhiều kiểu vận động ở mọi cường độ, rải rác trong ngày; nhiều hơn càng tốt.
- Trẻ 3–4 tuổi: ít nhất 180 phút mỗi ngày, trong đó có ít nhất 60 phút vận động từ vừa đến mạnh (chạy, nhảy, leo trèo khiến con thở nhanh hơn).
- Không giữ trẻ ngồi một chỗ quá 1 giờ liền, như trong xe đẩy, ghế ăn hay địu, và tránh ngồi yên lâu.
- Màn hình: không khuyến khích cho trẻ 1 tuổi; trẻ 2–4 tuổi không quá 1 giờ mỗi ngày, càng ít càng tốt. Khi con ngồi yên, WHO khuyến khích đọc sách, kể chuyện cùng con.
180 phút nghe thì nhiều, nhưng không có nghĩa là "tập thể dục" ba tiếng. Đó là tổng thời gian con đi lại, chơi đùa, lăn lộn, theo bà ra chợ, giúp mẹ nhặt đồ chơi... cộng dồn trong cả ngày.
Trò chơi leo, chạy, nhảy cho con
Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cho biết vui chơi vận động giúp trẻ phát triển kỹ năng vận động, góp phần phòng béo phì, và chơi ngoài trời giúp trẻ dùng mọi giác quan để xây dựng khả năng định hướng không gian và thăng bằng. Một vài gợi ý:
Trong nhà
- Đường vượt chướng ngại: gối, đệm sofa xếp thành "núi" cho con trèo qua, chui dưới gầm bàn, bò qua "đường hầm" bằng thùng các-tông.
- Đá bóng, lăn bóng: dùng bóng nhựa to, nhẹ. Hai bố con lăn qua lăn lại, rồi tập đá.
- Nhảy theo nhạc: bật bài hát thiếu nhi, cả nhà cùng nhún, nhảy, giơ tay. Xem thêm bài hát đồng dao cho con.
- Ném vào rổ: vo tròn tất, ném vào chiếc rổ đựng đồ, mỗi lần trúng lại đứng lùi xa thêm.
Tập nhảy từng bước
Gợi ý của Agoliva, đi từ dễ đến khó: nhún người tại chỗ khi nghe nhạc → bật nhẹ hai chân khỏi sàn khi bố mẹ nắm hai tay → nhảy xuống từ một bậc thật thấp (bậc cửa, bậc thềm) có người đỡ, tiếp đất bằng cả hai chân → nhảy qua một sợi dây đặt dưới sàn → bật xa tới trước. Đừng ép; mỗi bé sẽ tự tin dần theo nhịp riêng.
Ném và bắt bóng
Bắt bóng khó hơn ném nhiều, vì bé phải nhìn theo quả bóng, đoán nó bay tới đâu và đưa tay ra đúng lúc. CDC ghi mốc bắt được bóng to phần lớn các lần ở khoảng 4 tuổi, nên với trẻ 1–3 tuổi, bố mẹ đừng kỳ vọng con bắt giỏi. Gợi ý của Agoliva:
- Bắt đầu bằng lăn bóng qua lại khi hai bố con ngồi dạng chân đối diện nhau trên sàn: bé tập nhìn theo bóng và chặn lại.
- Dùng bóng to, mềm, nhẹ (bóng nhựa, bóng vải). Tung thật nhẹ, ở khoảng cách gần, khen cả những lần con chỉ chạm được bóng.
- Để con ném bằng tay nào cũng được, đổi tay thoải mái.
- Ném là kỹ năng cần tập, nên thay vì cấm con ném đồ, hãy chỉ cho con thứ được ném (bóng mềm, tất vo tròn) và chỗ được ném.
Ngoài trời
- Đi bộ cùng con: UNICEF gợi ý với bé khoảng 18 tháng, hãy đi bộ cùng con theo nhịp của con ở nơi an toàn, dừng lại nhìn chiếc lá, con kiến.
- Sân chơi khu dân cư, công viên: chọn cầu trượt, cầu thang leo thấp, vừa với tuổi. Cát, bãi cỏ, dốc thoai thoải là "dụng cụ" tập thăng bằng rất tốt.
- Chơi vào giờ mát: mùa nóng, chọn sáng sớm hoặc chiều muộn, cho con uống nước và che nắng. Xem bài chống nắng cho bé.
Khi nào cần đưa con đi khám
Hãy trao đổi với bác sĩ nhi nếu:
- Khoảng 18 tháng, con chưa tự đi được mà không cần vịn.
- Khoảng 2 tuổi, con chưa chạy, chưa đá được bóng, hoặc chưa bước lên được vài bậc thang dù có người đỡ.
- Khoảng 30 tháng, con chưa bật nhảy được bằng hai chân.
- Con đi khập khiễng, hay than đau chân, hoặc rõ ràng chỉ dùng một bên người.
- Bố mẹ có bất kỳ lo lắng nào. CDC khuyên đừng "chờ xem", hãy hỏi bác sĩ về sàng lọc phát triển.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ 2 tuổi chưa biết nhảy có sao không?
Thường là chưa đáng lo. Trong bảng mốc của CDC, bật nhảy bằng hai chân được ghi ở khoảng 30 tháng. Hãy cho con chơi nhảy theo nhạc, nhảy từ bậc thấp xuống khi có người lớn nắm tay.
Trẻ 1 tuổi cần vận động bao nhiêu mỗi ngày?
WHO khuyến nghị trẻ 1–2 tuổi vận động ít nhất 180 phút mỗi ngày, với nhiều kiểu hoạt động ở mọi cường độ, chia rải rác trong ngày.
Con hay leo trèo, có nên cấm không?
Leo trèo là một phần tự nhiên của giai đoạn này, CDC ghi nhận trẻ khoảng 18 tháng đã tự trèo lên xuống ghế. Thay vì cấm, hãy tạo chỗ leo an toàn (đệm, sân chơi thấp) và cố định đồ đạc dễ đổ.
Nguồn tham khảo
- CDC – Important Milestones: By 18 Months, By Two Years, By 30 Months, By Four Years, By Five Years
- WHO – To grow up healthy, children need to sit less and play more
- AAP, HealthyChildren.org – The Power of Play: How Fun and Games Help Children Thrive
- UNICEF – 21 learning activities for babies and toddlers
Bài viết liên quan
Vận độngTrò chơi xâu hạt, luồn dây cho bé 2–3 tuổi: lợi ích và cách chơi
Bé mấy tuổi biết xâu hạt? Theo CDC, khoảng 3 tuổi trẻ xâu được hạt to, nui ống. Lợi ích của trò xâu hạt, luồn dây và cách chơi an toàn với đồ trong nhà.
Vận độngMấy tuổi cho bé tập dùng kéo? Cách dạy trẻ cắt giấy an toàn tại nhà
Mấy tuổi cho bé tập dùng kéo? Trẻ bắt đầu học dùng kéo từ khoảng 2 tuổi. Các bước tập cắt, chọn kéo an toàn và trò chơi với giấy, ống hút, đất nặn.
Vận độngBé mấy tháng biết cầm bút vẽ nguệch ngoạc? Giai đoạn và cách giúp con
Bé mấy tháng biết cầm bút vẽ nguệch ngoạc? Các giai đoạn vẽ từ 15 tháng đến 3 tuổi, cách cầm bút thay đổi ra sao và trò vẽ an toàn bố mẹ làm tại nhà.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
