🌱 Agoliva sắp ra mắt. Đăng ký sớm để nhận ưu đãi cho những gia đình đầu tiên.
🌱 Đăng ký sớm, miễn phí
Sức khoẻ & dinh dưỡng

Trẻ sơ sinh khóc dạ đề (colic): cách dỗ con và khi nào cần đi khám

Agoliva · 13/11/2026 · 7 phút đọc · 0–6 tháng

Trẻ sơ sinh khóc dạ đề (colic): cách dỗ con và khi nào cần đi khám – Agoliva

Trẻ sơ sinh khóc dạ đề (colic) là gì, kéo dài bao lâu, cách dỗ bé an toàn, cách bố mẹ giữ bình tĩnh và những dấu hiệu cần đưa con đi khám ngay.

Khóc dạ đề (colic) ở trẻ sơ sinh là gì?

Chiều tối vừa xuống, bé bắt đầu khóc ré lên, bế cũng khóc, cho bú cũng khóc. Ông bà gọi là khóc dạ đề, y khoa gọi là colic (cơn khóc kéo dài ở trẻ khoẻ mạnh). Đây là chuyện rất thường gặp: theo Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), khoảng 1 trong 5 em bé có những cơn khóc như vậy.

Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) mô tả colic là khi một em bé khoẻ mạnh khóc rất nhiều mà không rõ lý do, với mốc thường dùng: khóc hơn 3 giờ mỗi ngày, hơn 3 ngày mỗi tuần, kéo dài ít nhất 1 tuần. Nguyên nhân chính xác đến nay vẫn chưa rõ. AAP cho rằng nhiều bé bị colic nhạy cảm hơn với kích thích xung quanh và chưa học được cách tự xoa dịu.

Trước hết, kiểm tra những lý do quen thuộc

Khóc là cách duy nhất để bé "nói" với bố mẹ. Theo NHS, bé hay khóc vì: đói, tã ướt hoặc bẩn, mệt và buồn ngủ, muốn được ôm ấp, đầy hơi, quá nóng hoặc quá lạnh, buồn chán hoặc bị kích thích quá nhiều. Ngày hè oi bức mà bé bị ủ quá kỹ cũng dễ khóc. Khi đã thử đáp ứng các nhu cầu này mà bé vẫn khóc dai dẳng theo kiểu mô tả dưới đây, khi đó mới nghĩ đến colic.

AAP cũng nhắc rằng ngay cả em bé không bị colic cũng quấy khóc nhiều dần trong những tuần đầu: trung bình đạt đỉnh khoảng 3 giờ mỗi ngày lúc 6 tuần tuổi, rồi giảm còn 1–2 giờ mỗi ngày vào khoảng 3–4 tháng.

Dấu hiệu nhận biết và kéo dài bao lâu

Theo NHS và AAP, cơn khóc colic thường có những đặc điểm sau:

  • Hay xảy ra vào buổi chiều và tối.
  • Bé khóc to, có khi như hét, rất khó dỗ.
  • Bé nắm chặt tay, đỏ mặt, co chân lên bụng hoặc ưỡn lưng.
  • Bụng sôi, bé có vẻ đầy hơi, xì hơi nhiều.

Về thời gian, NHS cho biết colic có thể bắt đầu khi bé được vài tuần tuổi và thường hết khi bé 3–4 tháng. AAP ghi nhận cơn khóc thường bắt đầu khoảng tuần thứ 2–4, đa số dứt vào 3–4 tháng, nhưng có bé kéo dài đến 6 tháng.

Cách dỗ bé khóc dạ đề an toàn

Không có một cách nào hiệu quả với mọi bé. Bố mẹ có thể thử lần lượt, kiên nhẫn quan sát xem con hợp với cách nào:

  • Bế ôm và đung đưa nhẹ nhàng: bế con áp vai, đi chậm quanh nhà, hoặc đẩy nôi, đẩy xe nhẹ nhàng (NHS).
  • Giữ con thẳng người khi bú và vỗ ợ hơi sau bú (NHS).
  • Âm thanh đều đều như tiếng quạt, tiếng "sh-sh-sh", tiếng nhạc nhỏ; tắm nước ấm (NHS, AAP).
  • Quấn chăn mỏng cho bé sơ sinh, hoặc cho bé ngậm ti giả nếu bé chịu (AAP).
  • Đặt bé nằm sấp ngang đùi bố mẹ và xoa lưng nhẹ khi bé thức. Nếu bé ngủ thiếp đi, hãy chuyển con về nôi, đặt nằm ngửa (AAP). Xem thêm bài ngủ an toàn cho bé.
  • Ghi lại các cơn khóc: NHS gợi ý ghi lúc nào và bao lâu bé khóc để tìm ra quy luật. Từ đó, bố mẹ có thể nhận ra ví dụ bé hay khóc khi nhà đông khách, ồn ào buổi tối, và điều chỉnh cho yên tĩnh hơn.
  • Không cho bú quá nhiều: AAP gợi ý giãn cữ bú khoảng 2–2,5 giờ tính từ đầu cữ trước, thay vì cứ khóc là cho bú.

Về chuyện ăn uống của mẹ, hai nguồn có cách nói khác nhau. NHS cho rằng mẹ cho con bú không cần thay đổi chế độ ăn và cứ cho bú như bình thường. AAP thì gợi ý, sau khi trao đổi với bác sĩ, mẹ có thể thử bỏ từng món nghi ngờ (như sữa bò, cà phê) trong khoảng 2 tuần để xem có thay đổi không; bé bú sữa công thức có thể được bác sĩ cân nhắc đổi loại sữa. Vì vậy, đừng tự kiêng khem quá mức, hãy hỏi bác sĩ trước.

NHS cũng lưu ý: các loại thuốc nhỏ chống đau bụng, thảo dược và men vi sinh chưa có bằng chứng là giúp được, và không nên cho bé nắn chỉnh cột sống. Với các mẹo dân gian, nếu chưa chắc an toàn, hãy hỏi bác sĩ trước.

Chăm sóc cảm xúc của bố mẹ: điều quan trọng không kém

Nghe con khóc hàng giờ mỗi tối là thử thách thật sự. Mệt mỏi, bất lực, thậm chí bực bội là cảm xúc rất bình thường, không có nghĩa bố mẹ "dở". Một vài điều có thể giúp:

  • Không tự trách mình. Colic xảy ra ở bé khoẻ mạnh và chưa rõ nguyên nhân; con khóc không phải do bố mẹ chăm sai.
  • Chia ca với chồng/vợ, ông bà. Khi thấy căng thẳng, hãy nhờ người lớn khác bế con và ra ngoài nghỉ một chút (AAP). NHS cũng nhắc: nhờ giúp đỡ là chuyện bình thường.
  • Nếu ở nhà một mình, đặt bé nằm ngửa trong nôi an toàn và rời phòng khoảng 10 phút để bình tĩnh lại rồi quay vào (NHS). Điều này an toàn hơn nhiều so với cố bế con khi đang quá căng (AAP).
  • Nói với bác sĩ nếu bố hoặc mẹ thấy buồn bã kéo dài, khó kiểm soát cảm xúc (AAP). Bài trầm cảm sau sinh có thêm thông tin.
  • Gợi ý của Agoliva: nấu sẵn bữa tối, làm việc nhà từ buổi trưa để "giờ khóc" chiều tối đỡ cuống; tranh thủ ngủ khi con ngủ; trò chuyện với những bố mẹ khác cũng có con khóc dạ đề để thấy mình không đơn độc.
Không bao giờ lắc em bé, dù bố mẹ mệt hay bực đến đâu. AAP cảnh báo lắc bé có thể gây mù, tổn thương não hoặc tử vong. Hãy nhắc điều này với tất cả người cùng trông bé, kể cả ông bà và người giúp việc.

Khi nào cần đưa con đi khám

AAP khuyên nên cho bé đi khám để bác sĩ loại trừ nguyên nhân bệnh lý, vì đôi khi khóc nhiều là dấu hiệu của bệnh như thoát vị hay nhiễm trùng. Theo NHS, nên đi khám khi:

  • Bố mẹ lo lắng về tiếng khóc của con, hoặc đã thử mọi cách mà không đỡ.
  • Bé không tăng cân, không lớn như mong đợi.
  • Cơn khóc vẫn tiếp diễn sau khi bé 4 tháng.
  • Bố mẹ cảm thấy không thể tiếp tục chịu đựng được nữa.

Đưa con đi cấp cứu ngay nếu bé khóc yếu ớt, khóc thét the thé, hoặc tiếng khóc khác hẳn tiếng khóc thường ngày (NHS). Cũng cấp cứu ngay nếu bé khóc kèm co giật, da hoặc môi tím tái, xám nhợt; mềm oặt, khó đánh thức; khó thở, thở rên hoặc thở nhanh; nôn vọt nhiều lần; phát ban không mất khi ấn; hoặc 8 giờ liền không có tã ướt (NHS). Bé khóc kèm sốt hay bỏ bú cũng cần đi khám. Bé dưới 3 tháng bị sốt cần được khám ngay, xem bài con bị sốt.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ khóc dạ đề đến mấy tháng thì hết?

Theo NHS, colic thường hết khi bé 3–4 tháng tuổi. AAP cho biết một số bé kéo dài đến khoảng 6 tháng.

Khóc dạ đề có phải do bé bị "vía" hay ma trêu không?

Ông bà ta hay giải thích như vậy và thường làm nhiều cách để con nín. Theo y học, colic xảy ra ở bé khoẻ mạnh, chưa rõ nguyên nhân chính xác, và tự hết theo thời gian. Điều quan trọng là dỗ con bằng cách an toàn và cho bé đi khám nếu có dấu hiệu bất thường.

Mẹ cho con bú có cần kiêng ăn khi con khóc dạ đề?

NHS cho rằng mẹ không cần đổi chế độ ăn. AAP thì gợi ý có thể thử bỏ từng món nghi ngờ sau khi hỏi bác sĩ. Đừng tự kiêng quá mức, vì mẹ cần ăn đủ chất để có sữa và sức khoẻ.

Bài viết là kiến thức phổ thông, không thay thế lời khuyên của bác sĩ dành riêng cho mẹ và bé. Khi lo lắng, hãy hỏi bác sĩ.

Nguồn tham khảo

  • NHS – Colic
  • AAP, HealthyChildren.org – Colic
  • NHS – Soothing a crying baby