Trẻ bị chảy máu cam: cách cầm máu đúng và khi nào cần đi viện

Trẻ bị chảy máu cam phải làm sao? Cách cầm máu đúng theo AAP và NHS: ngồi cúi đầu, bóp mũi 10 phút; vì sao không ngửa đầu, nhét giấy và khi nào đi viện.
Trẻ bị chảy máu cam: bình tĩnh trước đã
Con đang chơi bỗng máu mũi chảy ròng ròng, áo đỏ một mảng, cả nhà cuống lên. Điều đầu tiên nên biết: theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), chảy máu cam thường không phải dấu hiệu của bệnh nghiêm trọng, rất hay gặp ở trẻ em và phần lớn có thể xử lý tại nhà. Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cũng cho biết chảy máu mũi hiếm khi nguy hiểm, và nhắc bố mẹ rằng máu từ mũi lúc nào trông cũng có vẻ rất nhiều.
AAP khuyên bố mẹ giữ bình tĩnh, vì trẻ cảm nhận được nỗi sợ của người lớn. Một giọng nói nhẹ nhàng ("mẹ đây, mình cùng bóp mũi nhé") giúp con hợp tác hơn rất nhiều.
Cách cầm máu cam cho trẻ đúng cách
- Cho con ngồi hoặc đứng, hơi cúi người và đầu về phía trước (AAP, NHS). Bé nhỏ có thể ngồi trong lòng bố mẹ.
- Bóp chặt phần mềm của mũi (nửa dưới, ngay trên lỗ mũi) bằng ngón cái và ngón trỏ. Có thể dùng một chiếc khăn mát để bóp (AAP).
- Giữ liên tục 10 phút (AAP; NHS nói 10–15 phút). Không thả ra để "xem đã hết chưa", vì có thể làm cục máu đông đang hình thành bị bong và máu chảy lại (AAP). Gợi ý của Agoliva: nhìn đồng hồ, hoặc cùng con hát vài bài quen để tính giờ.
- Cho con thở bằng miệng trong lúc bóp (NHS).
- Sau 10 phút, thả tay và để con ngồi yên. Nếu vẫn chảy, bóp tiếp 10 phút nữa (AAP).
- Nếu sau lần bóp thứ hai vẫn không cầm, tiếp tục bóp và gọi bác sĩ hoặc đưa con tới khoa cấp cứu gần nhất (AAP).
NHS cho biết chườm túi đá bọc khăn lên sống mũi có thể giúp giảm máu chảy, nhưng bằng chứng chưa mạnh. Với bé nhỏ, việc quan trọng nhất vẫn là bóp mũi đúng cách và đủ thời gian.
Sau khi máu đã cầm
Để giảm nguy cơ chảy lại, NHS khuyên trong khoảng 24 giờ sau đó tránh xì mũi, ngoáy mũi, bóc vảy, đồ uống nóng, vận động mạnh và tránh nằm thẳng. Với bé 1–3 tuổi, bố mẹ có thể cho con chơi nhẹ nhàng, ngồi đọc sách, xếp hình.
Những cách dân gian nên bỏ
AAP nói thẳng: có rất nhiều hiểu lầm và "mẹo truyền miệng" về cách chữa chảy máu mũi. Một số thói quen quen thuộc ở nhà mình cần xem lại:
- Ngửa đầu ra sau hoặc cho nằm xuống: AAP khuyên không làm, vì máu sẽ chảy xuống họng, con có thể nuốt máu rồi nôn. NHS cũng hướng dẫn cúi đầu về trước.
- Nhét giấy, bông, gạc vào lỗ mũi: AAP khuyên không nhét bất cứ thứ gì vào mũi để cầm máu.
- Đắp khăn lạnh lên trán, lên gáy, giơ tay lên cao: các nguồn trên không hướng dẫn những cách này. Bóp mũi đủ 10 phút mới là bước chính.
- "Chảy máu cam là do nóng trong, phải ăn đồ mát": AAP và NHS giải thích nguyên nhân hay gặp là ngoáy mũi, xì mũi mạnh, niêm mạc mũi khô, cảm lạnh hoặc dị ứng, chứ không phải món ăn.
Vì sao trẻ hay chảy máu cam và cách phòng
Lớp niêm mạc trong mũi rất dễ tổn thương (NHS). Theo AAP và NHS, các nguyên nhân thường gặp ở trẻ:
- Cảm lạnh, dị ứng làm mũi sưng, kích ứng (AAP).
- Ngoáy mũi, xì mũi quá mạnh, va đập vào mũi khi chơi, ngã (AAP, NHS).
- Nhét đồ vật vào mũi: AAP lưu ý trẻ mới biết đi hay tự nhét đồ vào lỗ mũi, làm tổn thương niêm mạc. Gợi ý của Agoliva: nếu con chảy máu hoặc chảy dịch hôi ở một bên mũi, hãy nghĩ tới dị vật và cho con đi khám; xem thêm bài phòng hóc dị vật.
- Không khí khô hoặc khói, hơi hoá chất (khói thuốc lá, thuốc tẩy) (AAP).
- Hiếm hơn: bệnh về đông máu, hoặc một số thuốc, kể cả thuốc thông dụng, làm máu khó đông hơn (AAP).
Cách phòng theo AAP:
- Nếu con hay chảy máu cam, hỏi bác sĩ về việc nhỏ nước muối sinh lý mỗi ngày và/hoặc bôi một chút vaseline vào lỗ mũi buổi tối, nhất là khi không khí khô. Xem thêm bài vệ sinh mũi cho bé.
- Máy tạo ẩm giúp giữ độ ẩm trong nhà. Gợi ý của Agoliva: phòng bật điều hoà cả đêm thường khô hơn, có thể đặt một chậu nước nhỏ ngoài tầm với của con hoặc dùng máy tạo ẩm vệ sinh sạch.
- Cắt ngắn móng tay và nhẹ nhàng nhắc con không ngoáy mũi.
- Hỏi bác sĩ trước khi dùng thuốc nhỏ hay xịt mũi có thuốc cho con (AAP).
Khi nào cần đưa con đi khám
Đưa con đi khám bác sĩ nếu
- Trẻ dưới 2 tuổi bị chảy máu cam (NHS). Đây là điểm bố mẹ của bé 1–2 tuổi nên lưu ý.
- Con chảy máu cam thường xuyên (NHS); AAP cho biết trẻ chảy máu mũi hơn 5 lần một năm, hoặc mỗi lần thường kéo dài hơn 10 phút, có thể cần khám tai mũi họng và xét nghiệm rối loạn đông máu.
- Chảy máu nhiều lần kèm nghẹt mũi kéo dài không khỏi (AAP).
- Chảy máu ở cả hai bên mũi, hoặc chảy máu nặng, tái đi tái lại (AAP).
- Con có dấu hiệu thiếu máu như da xanh xao hơn bình thường, tim đập nhanh, hụt hơi (NHS).
Gọi cấp cứu 115 hoặc đến viện ngay nếu
- Đã bóp đúng cách 2 lần, mỗi lần 10 phút, mà vẫn chảy (AAP); NHS dùng mốc chảy máu quá 10–15 phút.
- Máu chảy có vẻ quá nhiều, hoặc con nuốt nhiều máu tới mức nôn (NHS, AAP).
- Con nôn ra máu, hoặc nôn ra chất màu nâu như bã cà phê; máu chảy từ miệng (AAP).
- Chảy máu cam sau khi bị đập vào đầu, ở bất kỳ phần nào của đầu (AAP, NHS). Xem bài trẻ ngã đập đầu.
- Con tái nhợt, vã mồ hôi, yếu, lả đi, hoặc không phản ứng với bố mẹ (AAP, NHS).
- Con khó thở (NHS).
Không tự lái xe khi con đang chảy máu nặng; hãy nhờ người khác chở hoặc gọi 115 (NHS).
Câu hỏi thường gặp
Trẻ chảy máu cam có nguy hiểm không?
Đa số không. NHS và AAP cho biết chảy máu cam rất hay gặp ở trẻ và thường tự cầm khi bóp mũi đúng cách. Cần đi khám khi con dưới 2 tuổi, chảy máu thường xuyên, hoặc có các dấu hiệu nặng ở trên.
Trẻ chảy máu cam khi ngủ có sao không?
Các nguyên nhân hay gặp vẫn giống ban ngày: niêm mạc mũi khô, cảm lạnh, dị ứng, ngoáy mũi (AAP, NHS). Nếu chuyện này lặp lại nhiều lần, hãy cho con đi khám, đặc biệt với bé dưới 2 tuổi.
Chảy máu cam có cần ngửa cổ cho máu ngừng không?
Không. AAP khuyên không ngửa đầu, không nằm; hãy ngồi, cúi đầu về trước và bóp phần mềm của mũi trong 10 phút. Bố mẹ có thể tập trước động tác này với con lúc vui chơi, ví dụ khi con khoảng 18 tháng tuổi đã thích bắt chước.
Nguồn tham khảo
- NHS – Nosebleed
- AAP, HealthyChildren.org – How to Stop a Nosebleed
- AAP, HealthyChildren.org – Chronic Nosebleeds in Children: What To Do
Bài viết liên quan
Sức khoẻ & dinh dưỡngCác loại trị liệu cho trẻ: vật lý, hoạt động và âm ngữ trị liệu
Vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu và âm ngữ trị liệu cho trẻ khác nhau thế nào, giúp con điều gì, khi nào cần? Giải thích theo AAP, CDC, ASHA cho bố mẹ Việt.
Sức khoẻ & dinh dưỡngTrẻ bị bẹp đầu, méo đầu và vẹo cổ: cách phòng và khi nào cần khám
Trẻ sơ sinh bị bẹp đầu, méo đầu, vẹo cổ có sao không? Cách phòng bằng nằm sấp, đổi tư thế, vì sao không dùng gối chống bẹp đầu và khi nào cần cho bé đi khám.
Sức khoẻ & dinh dưỡngKhe hở môi, vòm miệng ở trẻ: cho bé bú và hành trình điều trị
Khe hở môi, vòm miệng (sứt môi, hở hàm ếch) ở trẻ: vì sao xảy ra, cách cho bé bú, các mốc phẫu thuật, thính lực, lời nói và khi nào cần đưa bé đi khám ngay.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
