Trẻ mấy tuổi biết chơi với bạn? Giúp bé 2–3 tuổi kết bạn đầu tiên

Trẻ mấy tuổi biết chơi với bạn? Con 2 tuổi chỉ chơi cạnh bạn, hay giành đồ chơi có sao không? Mốc theo CDC, AAP và cách giúp bé kết những người bạn đầu tiên.
Trẻ mấy tuổi biết chơi với bạn?
Bố mẹ hẹn bạn cùng tuổi sang chơi, mong hai đứa ríu rít bên nhau. Kết quả: mỗi bé một góc, thỉnh thoảng liếc nhau, rồi tranh đúng một chiếc ô tô. Đó lại chính là cách tình bạn đầu đời bắt đầu ở trẻ 2–3 tuổi.
Theo bảng mốc của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), những việc mà ít nhất 75% trẻ làm được:
- Khoảng 2 tuổi: bé để ý khi người khác bị đau hay buồn, chẳng hạn khựng lại hoặc tỏ vẻ buồn khi có ai khóc; nhìn mặt bố mẹ để biết nên phản ứng thế nào khi gặp tình huống mới.
- Khoảng 2 tuổi rưỡi: bé chơi cạnh những đứa trẻ khác và đôi khi chơi cùng các bạn.
- Khoảng 3 tuổi: bé để ý các bạn khác và tham gia chơi cùng.
Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) mô tả trẻ trong năm thứ hai thường chơi bên cạnh các bạn hơn là chơi cùng nhau, hay tranh đồ chơi và chưa dễ tham gia trò chơi hợp tác; bé thích ngắm các bạn khác, nhất là bạn lớn hơn một chút, và có thể bắt chước. Đến 2 tuổi, AAP cho biết trẻ vẫn thường chưa tương tác tốt với bạn, kể cả khi ngồi chơi cạnh nhau, trừ lúc muốn món đồ bạn đang cầm.
Về thời điểm bắt đầu chơi tương tác thật sự, các nguồn nói hơi khác nhau. Trang về giai đoạn 12–24 tháng của tổ chức ZERO TO THREE viết trẻ thường chơi cạnh bạn và việc chơi tương tác thường bắt đầu gần 3 tuổi; trang về giai đoạn 24–36 tháng lại viết khoảng 2 tuổi trẻ bắt đầu chơi tương tác với bạn. Cả hai cùng cho thấy một quá trình dần dần trong năm thứ ba, khớp với mốc "đôi khi chơi cùng" lúc 2 tuổi rưỡi của CDC.
Vì sao tình bạn đầu tiên quan trọng?
ZERO TO THREE cho biết những tình bạn đầu tiên lớn lên qua trò chơi. Khi chơi với bạn, trẻ được tập những điều khó học qua lời giảng: chờ lượt, nhường đồ, đọc nét mặt bạn, nói "cho tớ mượn". AAP nhấn mạnh trẻ học cách cư xử với người khác qua rất nhiều lần thực hành, vì vậy bố mẹ đừng nản khi thấy con cư xử "khó ưa" mà vẫn nên tạo dịp cho con chơi cùng bạn.
Tuổi lên 2 cũng là lúc lòng đồng cảm nảy mầm. ZERO TO THREE cho biết trẻ 2 tuổi có thể hiểu cảm xúc của người khác, có bé dỗ bạn bị ngã, có bé khóc theo khi bạn khóc. AAP cho rằng đây là lúc trẻ đang phát triển khả năng đồng cảm thật sự, và bố mẹ có thể giúp bằng cách nói về cảm xúc của người khác.
Trẻ 2–3 tuổi còn chơi giả vờ rất nhiều. Theo AAP, phần lớn trò chơi của trẻ 2 tuổi là bắt chước điệu bộ, việc làm của người khác; kiểu chơi này giúp con hiểu góc nhìn của người khác và "tập dượt" cách giao tiếp. ZERO TO THREE mô tả cảnh hai bé cùng chơi "bán bánh pizza", nhận vai và cùng dựng câu chuyện; với trẻ Việt, đó có thể là chơi bán hàng, nấu cơm, đi chợ.
Giúp con có những người bạn đầu tiên
Bắt đầu với nhóm thật nhỏ
AAP khuyên khi cho trẻ 2 tuổi chơi theo nhóm, nên bắt đầu với hai hoặc ba bé. Gợi ý của Agoliva: một bạn hàng xóm, em họ hay con của đồng nghiệp, gặp ở nhà hoặc sân chung cư quen thuộc, trong khoảng thời gian ngắn, lúc cả hai bé đã ăn no ngủ đủ.
Chọn trò ít tranh giành
ZERO TO THREE gợi ý những hoạt động ít gây xung đột như vẽ, âm nhạc, chơi cát, chơi nước. Gợi ý của Agoliva: một tờ giấy khổ lớn trải giữa nhà cho hai bé cùng vẽ bằng sáp màu, một chậu nước nhỏ với vài cái cốc nhựa, hay mở bài hát thiếu nhi cho cả hai cùng nhún nhảy, gõ xoong nồi. Chuẩn bị đủ đồ cho mỗi bé một bộ; AAP cũng khuyên chuẩn bị nhiều đồ chơi cho mọi trẻ và sẵn sàng làm "trọng tài".
Cất bớt món "báu vật"
AAP gợi ý để riêng vài món con quý nhất, không đem ra khi có bạn, để giảm tranh giành. Trước khi bạn đến, hỏi con muốn cất món nào.
Ở gần, nhưng để các con tự chơi
AAP khuyên người lớn trông chừng để không bé nào bị đau hay quá buồn, nhưng để các bé tự dẫn dắt trò chơi càng nhiều càng tốt; mục tiêu là các bé học chơi với nhau, chứ không phải chơi với bố mẹ của nhau.
Nói về cảm xúc của bạn
Khi có va chạm, gọi tên cảm xúc và hướng con đến cách sửa: "Bạn Na đang khóc vì con lấy cái xẻng. Bạn buồn đấy. Con trả bạn nhé, rồi mình tìm cái khác cho con". ZERO TO THREE khuyên bố mẹ bình tĩnh dẫn con qua các xung đột và chuẩn bị tinh thần lặp lại nhiều lần. Bài dạy con chia sẻ có thêm cách xử lý chuyện giành đồ chơi.
Khi con nhút nhát, hay khi con "mạnh tay"
AAP cho rằng bé năng động hay xô đẩy và bé trầm, nhút nhát đều nằm trong giới hạn bình thường. Với bé nhút nhát, cho con thời gian đứng cạnh quan sát trước khi tham gia, đừng ép con "ra chào bạn đi", và chọn bạn chơi quen mặt. Đọc thêm bài trẻ cắn bạn nếu con hay dùng răng, tay để giành đồ. Với bé hay đánh, AAP khuyên người lớn ở sát bên, can thiệp ngay khi bạo lực bắt đầu, nói rõ "Không đánh bạn" và chuyển các bé sang trò nhẹ nhàng hơn; đồng thời làm mẫu cách giải quyết bằng lời nói và lắng nghe. Trẻ thường làm theo việc người lớn làm hơn là lời người lớn nói.
Lưu ý an toàn khi các bé chơi cùng nhau
- Luôn có người lớn trông, nhất là khi chơi ở sân chơi, gần nước hay cầu trượt.
- Kiểm tra đồ chơi: không có chi tiết nhỏ dễ hóc khi trong nhóm có bé hay cho đồ vào miệng.
- Không để trẻ nhỏ chơi gần thú cưng mà không có người lớn; AAP lưu ý trẻ ở tuổi này có thể chọc, vỗ quá mạnh hoặc đánh cả bạn lẫn con vật mà không biết là gây đau.
- Khi bé hoặc bạn đang ốm (sốt, ho nhiều, tiêu chảy), hoãn buổi chơi chung sang hôm khác.
Khi nào nên hỏi bác sĩ?
Hãy trao đổi với bác sĩ nhi nếu bố mẹ thấy:
- Khoảng 2 tuổi, bé dường như không để ý khi người khác khóc hay buồn, và không nhìn mặt bố mẹ khi gặp điều mới.
- Khoảng 2 tuổi rưỡi, bé hoàn toàn không quan tâm đến những đứa trẻ khác, kể cả chơi cạnh.
- Khoảng 3 tuổi, bé chưa để ý và tham gia chơi cùng các bạn.
- Bé mất đi những kỹ năng từng có, như từng nói, từng chơi tương tác rồi thôi.
CDC khuyên đừng "chờ xem" khi có lo lắng; hãy hỏi bác sĩ về sàng lọc phát triển. Xem thêm các mốc của tuổi lên ba ở bài bé 36 tháng tuổi.
Câu hỏi thường gặp
Con 2 tuổi không chịu chơi với bạn, chỉ ngồi chơi một mình có sao không?
Thường là bình thường. AAP cho biết trẻ 2 tuổi vẫn hay chơi cạnh bạn mà ít tương tác; theo CDC, khoảng 2 tuổi rưỡi đa số bé mới "đôi khi" chơi cùng bạn.
Bé hay giành đồ chơi của bạn, có phải con hư?
Không. AAP mô tả trẻ 2 tuổi có thể tỏ ra chỉ nghĩ đến mình và không chịu chia đồ; đó là một giai đoạn sẽ qua. Bố mẹ cứ kiên nhẫn hướng dẫn, nói về cảm xúc của bạn và cho con thực hành nhiều lần.
Có nên cho con 2 tuổi đi nhà trẻ để có bạn?
Đó là lựa chọn của từng gia đình. Nếu con ở nhà với ông bà, bố mẹ vẫn có thể tạo dịp cho con chơi cùng một hai bạn nhỏ thường xuyên ở sân chung, công viên hay nhà người quen, như AAP khuyên.
Nguồn tham khảo
- CDC – Important Milestones: By Two Years, By Thirty Months, By Three Years
- AAP, HealthyChildren.org – Social Development: 2 Year Olds
- AAP, HealthyChildren.org – Social Development: 1 Year Olds
- ZERO TO THREE – 24–36 Months: Social and Emotional Development
- ZERO TO THREE – 12–24 Months: Social-Emotional Development
Bài viết liên quan
Cảm xúc – xã hộiRèn tính kiên cường cho trẻ: giúp con biết vượt khó từ 1–3 tuổi
Tính kiên cường giúp trẻ vượt khó, hồi phục sau thất vọng. Theo Harvard, nền móng là một người lớn gắn bó. Cách rèn cho con 1–3 tuổi trong đời sống hằng ngày.
Cảm xúc – xã hộiCách giúp trẻ tự tin, biết tự trọng từ 1–3 tuổi cho bố mẹ Việt
Làm sao giúp trẻ tự tin, có lòng tự trọng lành mạnh từ 1–3 tuổi? Hiểu đúng sự tự tin, lời nói và việc nhỏ mỗi ngày giúp con tin vào bản thân.
Cảm xúc – xã hộiAnh chị em tranh giành, đánh nhau: bố mẹ nên làm gì cho đúng?
Anh chị em tranh giành đồ chơi, đánh nhau là chuyện thường. Vì sao trẻ hay giành nhau, khi nào nên can, cách giúp các con hoà thuận, khi nào cần hỏi chuyên gia.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
