Ông bà và mạng xã hội: gửi ảnh cháu sao cho đúng và an toàn
Ông bà và mạng xã hội: hỏi bố mẹ trước khi đăng ảnh cháu, chọn nhóm riêng, che thông tin nhạy cảm và giữ an toàn cho cả ông bà lẫn cháu.
Ông bà và mạng xã hội: có nên đăng ảnh cháu?
Ông bà và mạng xã hội không xung khắc; rất nhiều ông bà dùng mạng để giữ liên lạc với con cháu và bạn bè. Câu hỏi không phải có nên đăng ảnh cháu hay không, mà là đăng thế nào cho an toàn và tôn trọng bố mẹ. Nguyên tắc ngắn gọn: hỏi bố mẹ trước, chọn nhóm người xem phù hợp, che những thông tin nhạy cảm, và sẵn sàng gỡ ảnh khi bố mẹ hoặc cháu yêu cầu.
Việc đăng ảnh cháu là chuyện của cả gia đình, không chỉ của người cầm điện thoại. Bố mẹ chịu trách nhiệm chính về hình ảnh và dữ liệu của con; ông bà có thể hỏi và cùng bàn để mọi người đều thấy dễ chịu. Nếu bố mẹ nói không, đó là quyết định nên tôn trọng, kể cả khi ông bà chỉ muốn khoe cháu với họ hàng.
Vì sao ảnh cháu lại là chuyện cần cân nhắc?
Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) nêu một số rủi ro khi chia sẻ ảnh và video của trẻ lên mạng: thông tin cá nhân có thể bị lộ, người lạ có thể tiếp cận, và hình ảnh của trẻ có thể bị chỉnh sửa bằng công nghệ tạo ảnh. AAP cũng nhắc trẻ có thể ngại hoặc buồn khi lớn lên biết mình từng được đăng công khai, và dấu vết số của trẻ có thể tồn tại rất lâu. Đây là những rủi ro cần cân nhắc, không phải lý do để hoảng sợ hay cấm tuyệt đối mọi chia sẻ.
Common Sense Media mô tả mọi thứ đăng về trẻ đều trở thành một phần "câu chuyện mà internet kể về trẻ". Trẻ lớn dần sẽ có ý kiến về việc này. Với trẻ nhỏ, ý kiến đó thuộc về bố mẹ; với trẻ lớn hơn, nên hỏi cháu trước khi đăng. Một tấm ảnh dễ thương hôm nay có thể là điều cháu thấy xấu hổ sau vài năm, nên việc hỏi lại là cách tôn trọng.
Hỏi bố mẹ trước, và hỏi cả cháu khi cháu đủ lớn
Trước khi đăng, hãy hỏi một câu ngắn: "Bà đăng tấm này lên nhóm gia đình nhé?" hoặc "Mẹ có đồng ý cho bà đăng ảnh cháu không?" AAP và Common Sense Media đều khuyên việc hỏi ý trước là cách tốt nhất để tránh hiểu lầm. Khảo sát của C.S. Mott Children's Hospital cho thấy chỉ 10% phụ huynh nêu chuyện ảnh và thông tin trên mạng xã hội là lý do bất đồng với ông bà, thấp hơn nhiều so với kỷ luật hay ăn uống, nhưng đây vẫn là điều nên thống nhất sớm để không ai bị bất ngờ.
Khi cháu đã lớn hơn, hãy hỏi cháu: "Bà đăng ảnh này được không con?" và chấp nhận câu trả lời "không" mà không giận. Đừng dùng câu "Con đã đồng ý rồi mà" để giữ ảnh khi cháu đổi ý; sự đồng ý cần có thể rút lại. Nếu ảnh đã đăng từ lâu và cháu muốn gỡ, hãy gỡ mà không tranh cãi.
Chọn ai được xem, và che những gì?
Những điều nên tránh đưa lên công khai gồm: ảnh cháu trong trạng thái không mặc đủ quần áo, ảnh trong nhà tắm, ảnh có địa chỉ nhà, biển số xe, đồng phục có tên trường, hoặc lịch sinh hoạt chi tiết của cháu. AAP gợi ý có thể chụp xa, che mặt bằng emoji, hoặc chụp chi tiết như bàn tay thay vì cả khuôn mặt nếu muốn chia sẻ mà vẫn kín đáo. Kiểm tra cài đặt quyền riêng tư để chỉ người quen xem được, và tắt chia sẻ vị trí khi đăng ảnh.
Ông bà cũng cần tự bảo vệ mình. Đừng nhận lời mời kết bạn từ người lạ chỉ vì họ có ảnh cháu, không nhấp vào đường dẫn lạ trong tin nhắn, và cẩn thận với các trò "kiểm tra trí nhớ" hay "bói tên" đòi nhập thông tin. Nếu có người lạ nhắn tin hỏi về cháu, hãy báo cho bố mẹ và không cung cấp thông tin. Khi cần, nhờ con cháu cài lại quyền riêng tư cho tài khoản.
Khi bố mẹ và ông bà khác quan điểm
Bố mẹ có thể không muốn đăng ảnh cháu vì lý do riêng tư, an toàn hoặc vì cháu lớn hơn đã có ý kiến. Ông bà có thể thấy điều đó quá nghiêm khắc. Hãy nói chuyện khi cả hai bên thư thái, trao đổi lý do chứ không tranh cãi ai đúng. Có thể thống nhất một "quy tắc nhà": ảnh chỉ đăng trong nhóm gia đình, không đăng ảnh mặt rõ, luôn hỏi trước với trẻ trên ba tuổi.
Nếu đã lỡ đăng ảnh mà bố mẹ không muốn, gỡ xuống sớm và nói một lời xin lỗi ngắn. Không nên xem đó là mất mặt; giữ được sự tin cậy giữa các thế hệ quan trọng hơn một bài đăng. Khi bố mẹ đặt quy tắc, hãy hỏi lại để hiểu thay vì đoán, vì mỗi nhà có hoàn cảnh khác nhau.
Dùng mạng xã hội để gần cháu hơn
Mạng xã hội cũng có ích: gọi video, xem ảnh cháu gửi, theo dõi hoạt động của con cháu ở xa. Với trẻ nhỏ, AAP từng nêu gọi video với người thân là ngoại lệ hợp lý ngay cả với trẻ dưới 18 tháng, trong khi các loại màn hình khác nên hạn chế. Ông bà có thể chọn một giờ quen thuộc mỗi tuần để gọi, giữ cuộc gọi ngắn và vui, tránh biến nó thành cuộc kiểm tra việc học.
Khi cháu lớn hơn, hãy tôn trọng cách cháu dùng mạng. Đừng bình luận công khai những điều riêng tư hay nhắc cháu về điểm số trên trang của cháu. Nếu muốn nhắn riêng, hãy nhắn riêng. Sự tinh tế trong không gian số cũng là một cách giữ tình thân.
Nếu ông bà muốn học thêm cách dùng điện thoại an toàn, có thể nhờ con cháu chỉ từng bước, viết ra giấy, hoặc cùng xem một video hướng dẫn. Không cần giỏi công nghệ mới được gần cháu; chỉ cần dùng đúng cách và giữ sự tôn trọng. Bài con và màn hình có gợi ý về việc giữ cân bằng màn hình trong nhà, còn bố mẹ dùng điện thoại nhiều nhắc cả người lớn cũng cần tự xem lại thói quen của mình.
Câu hỏi thường gặp
Ông bà có được đăng ảnh cháu mà không hỏi bố mẹ không?
Không nên. Bố mẹ là người chịu trách nhiệm về hình ảnh của con. Hỏi trước một câu ngắn giúp tránh hiểu lầm và giữ sự tin cậy giữa các thế hệ.
Nếu bố mẹ không cho đăng ảnh cháu thì ông bà khoe cháu thế nào?
Có thể gửi ảnh riêng qua tin nhắn cho người thân, hoặc kể chuyện về cháu trong cuộc gọi. Cách này vẫn chia sẻ được niềm vui mà tôn trọng quyết định của bố mẹ.
Đăng ảnh cháu lên Facebook có nguy hiểm không?
Có một số rủi ro như lộ thông tin, người lạ tiếp cận hoặc ảnh bị chỉnh sửa. Mức độ phụ thuộc vào cài đặt quyền riêng tư và loại ảnh. Nên hạn chế ảnh nhạy cảm và kiểm tra ai có thể xem.
Làm sao biết tài khoản của mình đang công khai hay riêng tư?
Vào phần cài đặt quyền riêng tư của ứng dụng để xem ai có thể xem bài đăng, ai có thể nhắn tin và ai có thể tìm thấy tài khoản. Nhờ con cháu kiểm tra cùng lần đầu, sau đó ghi lại các bước.
Nguồn tham khảo
- American Academy of Pediatrics – Sharing Photos and Videos of Children on Social Media
- Common Sense Media – Sharenting Slip-Ups
- C.S. Mott Children's Hospital, University of Michigan – When parents and grandparents disagree
Bài viết liên quan
Từ bi hỷ xả là gì? Tứ vô lượng tâm trong đời sống làm cha mẹ
Từ bi hỷ xả là gì? Bốn tâm từ, bi, hỷ, xả trong Phật giáo, và nghiên cứu về tự trắc ẩn cho thấy vì sao cha mẹ cần dành chút từ bi cho chính mình.
Lưới Đế Thích là gì? Duyên khởi và chuyện mỗi người trong nhà nối nhau
Lưới Đế Thích là gì? Hình ảnh lưới châu báu của Hoa Nghiêm nói về duyên khởi, và vì sao trong một nhà, tâm trạng mỗi người đều in bóng lên người khác.
Nhân quả là gì? Hiểu đúng chữ nghiệp để dạy con không mê tín
Nhân quả là gì, nghiệp có phải số phận? Hiểu theo nghĩa gốc: hành động có chủ ý dẫn tới kết quả. Áp dụng vào dạy con bằng hệ quả tự nhiên, không doạ quả báo.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
