Ông bà nói chuyện với con dâu, con rể: bớt lời, thêm thương
Ông bà và con dâu, con rể có thể làm thân bằng cách bớt lời khuyên không được nhờ, hỏi trước và dựa vào người chung thân là con mình.
Ông bà nói chuyện với con dâu, con rể sao cho thân?
Quan hệ ông bà với con dâu, con rể thường êm hay sóng gió đều đến từ những câu nói hằng ngày. Bớt lời khuyên không được nhờ, hỏi trước khi góp ý, và dựa vào người con chung mình là cầu nối, quan hệ có thể ấm dần. Điều quan trọng nhất: đừng để câu chuyện của người lớn làm cháu phải kẹt ở giữa. Mục tiêu không phải ai thắng, mà là để ai trong nhà cũng thấy mình được tôn trọng.
Trong gia đình Việt, người con dâu hay con rể không phải lúc nào cũng dễ nói điều mình muốn, và ông bà cũng có thể ngại hỏi vì sợ mất thể diện. Nhưng chính những câu nói nhẹ, đúng lúc lại tạo nên sự gắn kết bền hơn bất kỳ lễ nghi nào. Hãy bắt đầu từ việc lắng nghe và để người trẻ nói hết, thay vì chờ để nhắc nhở.
Một câu nói có thể làm ấm hay làm rạn
Nhà nghiên cứu John Gottman dùng hình ảnh "làm lành" trong quan hệ: mỗi khi ta quay lại với một tín hiệu gần gũi của người kia – một cái liếc, một lời hỏi han, một nụ cười – ta "gửi" một điều lành vào tình cảm chung. Trong nghiên cứu của ông về các cặp vợ chồng, những cặp bền lâu quay lại với tín hiệu của nhau khoảng 86% thời gian, trong khi các cặp sau đó chia tay chỉ khoảng 33%. Con số này nói về các cặp vợ chồng ở một nghiên cứu cụ thể, không phải quy luật cho mọi quan hệ, nhưng nó nhắc ta: những khoảnh khắc nhỏ quay lại với nhau góp phần giữ tình thân bền.
Bài học này cũng áp dụng được giữa ông bà và con dâu, con rể. Khi con dâu kể một mệt mỏi của mình, đáp lại bằng câu hỏi quan tâm thay vì lời giải thích sẽ tạo cảm giác được hiểu. Khi con rể nhắc một sở thích, ghi nhớ và nhắc lại lần sau khiến người ấy thấy mình có chỗ đứng. Những tín hiệu nhỏ này không thay cho việc thống nhất những việc lớn, nhưng giúp người ta dễ nói chuyện hơn khi có việc phải bàn.
Bớt lời khuyên không được nhờ
Ông bà thường tốt bụng muốn góp ý về cách chăm cháu, tiêu tiền, mua sắm. Nhưng lời khuyên không được nhờ, nhất là về những việc cá nhân, dễ khiến con dâu, con rể thấy bị soi xét. Trước khi góp ý, có thể tự hỏi: Đây có phải việc liên quan đến an toàn không? Người kia có đang cần ý kiến không? Mình có phải là người nên nói không?
Với những việc liên quan đến an toàn của cháu, có thể nói thẳng nhưng nhẹ nhàng, dựa vào lời dặn của bác sĩ. Với những việc khác, nếu chưa chắc, hãy giữ lại. Câu "Để con suy nghĩ đã ạ" nhiều khi là cách lịch sự để người trẻ giữ không gian riêng; ông bà có thể tôn trọng điều đó mà không cần phải hiểu hết lý do.
Đặt ranh giới mà không làm mất hoà khí
Giới hạn trong quan hệ gia đình không phải là bức tường, mà là lời nói rõ điều mình cần để sống chung nhẹ nhàng. Ví dụ ông bà có thể nói: "Ông bà thích được ghé thăm nhưng cần con báo trước để chuẩn bị", hay: "Ông bà vui lòng giúp trông cháu thứ Ba nhưng thứ Bảy ông bà cần nghỉ." Nói rõ điều mình cần bằng giọng ôn hoà giúp người kia khỏi đoán già đoán non.
Nếu bố mẹ đặt giới hạn với ông bà – ví dụ không cho cháu ăn quá nhiều đồ ngọt, không đăng ảnh cháu đầy đủ trên mạng – ông bà có thể xem đó là điều bố mẹ giữ trách nhiệm, không phải sự coi thường. Cả hai bên cùng tôn trọng giới hạn sẽ giúp lâu dài dễ chịu hơn là im lặng rồi hiểu lầm.
Con cái là cầu nối, không phải người chọn phe
Đôi khi ông bà và con dâu, con rể khó nói chuyện trực tiếp; con mình (tức vợ hoặc chồng của người ấy) có thể là cầu nối. Nhưng cần cẩn thận: đừng bắt con mình phải đứng về phía ai hay truyền lời trách móc. Có thể nhờ con làm trung gian theo hướng xây dựng: "Mẹ chưa biết nói với dâu thế nào, mày giúp mẹ hiểu dâu muốn gì." Khi con cái đứng giữa đã khó, càng không nên để cháu nhỏ bị lôi vào việc của người lớn.
Sống chung ba thế hệ có nhiều lợi ích: cháu được yêu thương nhiều bề, người lớn tuổi ít cô đơn, bố mẹ có chỗ dựa. Nhưng cần giữ nhịp cho sự gần gũi – cả về thời gian lẫn không gian. Bài sống chung ba thế hệ có thêm gợi ý về việc giữ riêng tư và phân chia việc chăm cháu.
Khi người trẻ muốn thể hiện sự trân trọng
Con dâu, con rể cũng có thể chủ động làm dịu quan hệ: hỏi thăm sức khoẻ ông bà, nhờ ông bà chia sẻ một kỷ niệm, mời ông bà ăn một bữa mình nấu, hoặc nói lời cảm ơn cụ thể khi ông bà giúp trông cháu. Những điều nhỏ này khiến ông bà thấy mình vẫn có giá trị, thay vì chỉ bị xem là người trông trẻ.
Nếu có một chuyện hiểu lầm, hãy nói sớm bằng lời thật đơn giản thay vì để nó lớn dần. "Hôm trước bà nói vậy làm con sợ mình hiểu sai, bà kể lại giúp con nhé?" thường mở ra cuộc nói chuyện tốt hơn là im lặng giận dỗi. Khi bàn những việc dễ chạm lòng, có thể chọn lúc không có cháu. Bài bố mẹ dùng điện thoại nhiều cũng nhắc một điều giản dị mà hiệu quả: bớt màn hình, quay sang nhìn người đối diện khi họ đang nói. Cần cân nhắc rằng một số gia đình có mâu thuẫn sâu khó thanh lý bằng một lời; khi cần, có thể nhờ một người thân đáng tin chứng kiến. Nếu quan hệ gây nhiều đau buồn kéo dài, tư vấn tâm lý gia đình có thể giúp các bên nghe nhau.
Câu hỏi thường gặp
Con dâu ít nói, có phải khó gần không?
Không hẳn. Nhiều người ít nói vì ngại hoặc vì muốn giữ ý. Ông bà có thể chủ động làm quen bằng những câu hỏi nhẹ về sở thích, cuộc sống, và để con mình góp lời giúp khơi chuyện.
Ông bà có nên góp ý tiêu tiền của con cái không?
Trừ khi được hỏi, tốt nhất nên giữ thái độ tôn trọng. Nếu lo con cái sa vào nợ nần hoặc rủi ro, có thể nói một lần nhẹ nhàng rồi để họ tự quyết, thay vì nhắc đi nhắc lại.
Con rể/dâu thấy ông bà can thiệp quá nhiều thì làm sao?
Bố mẹ (tức con cái) nên là người đặt giới hạn với ông bà một cách tôn trọng, để ông bà đừng thấy đó là sự gạt ra. Cả hai bên cùng nhìn vào quyền lợi của cháu để dễ đồng thuận.
Có nên nhờ con mình nói giúp với dâu/rể không?
Nên, nhưng theo hướng làm cầu nối chứ không ép phe. Tránh để con cái làm "người truyền miệng" những lời khó nghe giữa hai bên.
Nguồn tham khảo
- The Gottman Institute – Turn Towards Instead of Away
- The Gottman Institute – The Truth About Boundaries
- C.S. Mott Children's Hospital, University of Michigan – When parents and grandparents disagree
Bài viết liên quan
Từ bi hỷ xả là gì? Tứ vô lượng tâm trong đời sống làm cha mẹ
Từ bi hỷ xả là gì? Bốn tâm từ, bi, hỷ, xả trong Phật giáo, và nghiên cứu về tự trắc ẩn cho thấy vì sao cha mẹ cần dành chút từ bi cho chính mình.
Lưới Đế Thích là gì? Duyên khởi và chuyện mỗi người trong nhà nối nhau
Lưới Đế Thích là gì? Hình ảnh lưới châu báu của Hoa Nghiêm nói về duyên khởi, và vì sao trong một nhà, tâm trạng mỗi người đều in bóng lên người khác.
Nhân quả là gì? Hiểu đúng chữ nghiệp để dạy con không mê tín
Nhân quả là gì, nghiệp có phải số phận? Hiểu theo nghĩa gốc: hành động có chủ ý dẫn tới kết quả. Áp dụng vào dạy con bằng hệ quả tự nhiên, không doạ quả báo.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
