Khi cháu lớn, ông bà thấy trống vắng: tìm lại nhịp sống riêng
Khi cháu lớn, ông bà có thể nhớ quãng thời gian quấn quýt và thấy nhà vắng. Cảm giác ấy dễ hiểu; từng bước tìm lại niềm vui và vai trò của mình.
Khi cháu lớn, vì sao ông bà thấy trống vắng?
Khi cháu lớn và ít cần ông bà trông nom hơn, nhiều người thấy nhớ, hụt hẫng hoặc lo rằng mình không còn quan trọng như trước. Đó là cảm xúc có thể hiểu được sau khi nhịp sống đổi khác; nó không có nghĩa ông bà ích kỷ hay không muốn cháu trưởng thành. Nhưng cảm giác này cũng không nên bị gạt đi bằng câu “phải vui lên”. Ông bà có thể vừa vui vì cháu tự lập, vừa tiếc những buổi chơi cùng nhau trước kia.
Có người đã nhiều năm gắn với việc đón cháu, nấu ăn, ru ngủ hay kể chuyện. Khi việc ấy giảm dần, lịch trống ra và vai trò quen thuộc cũng thay đổi. Không phải mọi nhà đều trải qua cùng một mức độ, và cũng không có một “hội chứng” riêng nào cần tự chẩn đoán. Có thể coi đây là một giai đoạn điều chỉnh, rồi tìm cách giữ mối quan hệ gần gũi theo hình thức mới.
Nhớ cháu không đồng nghĩa với việc phải giữ cháu bên mình
Cháu lớn cần có không gian riêng, bạn bè và những hoạt động phù hợp với lứa tuổi. Giảm số lần gặp không phải là cháu hết thương ông bà. Thay vì chờ cháu chủ động gọi, ông bà có thể cùng bố mẹ chọn một nhịp kết nối rõ ràng: bữa cơm cuối tuần, cuộc gọi ngắn vào một ngày quen thuộc, hoặc cùng chăm một chậu cây khi cháu ghé nhà.
Điều quan trọng là lời mời không biến thành trách móc. “Bà nhớ con, khi nào rảnh gọi bà nhé” mở ra cánh cửa; “Con lớn rồi quên bà” có thể làm cháu thấy có lỗi. Nếu lịch của cháu bận, hãy hỏi bố mẹ thời gian nào phù hợp, thay vì suy ra rằng mình bị bỏ quên.
Tìm lại những việc thuộc về mình
Những năm chăm cháu có thể khiến sở thích, bạn bè và nhu cầu cá nhân bị lùi xuống. Giai đoạn lịch trông cháu thưa hơn là dịp lấy lại những khoảng thời gian ấy. Bắt đầu từ việc nhỏ: đi bộ với bạn, tham gia nhóm sinh hoạt địa phương, chăm vườn, đọc sách, học điều mới hoặc thăm người thân. Không cần đặt mục tiêu lớn; một hoạt động có hẹn trước mỗi tuần đã giúp ngày tháng có điểm mong chờ.
Chăm sóc sức khoẻ thể chất và các mối quan hệ cũng là phần của cuộc sống riêng, không phải sự ích kỷ. Nếu ông bà muốn giúp con cái, có thể hỏi họ cần loại hỗ trợ nào thay vì tự động nhận trông cháu. Có khi gia đình cần ông bà kể chuyện, giữ một ngày cuối tuần, hoặc chỉ cần ăn cơm cùng nhau. Vai trò mới có thể ít việc tay chân hơn nhưng vẫn chứa nhiều tình thân.
Giữ liên lạc theo cách hợp tuổi cháu
Với trẻ nhỏ, việc gặp gỡ đều đặn, cùng làm một nghi thức quen như đọc sách hoặc tưới cây có thể giúp mối quan hệ tiếp tục tự nhiên. Với cháu lớn hơn, hãy quan tâm đến thứ cháu đang thích, hỏi về hoạt động chứ không chỉ thành tích. Đừng ép cháu phải ôm hôn, gọi điện hay ở lại lâu hơn mức cháu thấy thoải mái. Sự gần gũi có thể lớn lên khi trẻ cảm nhận rằng ở cạnh ông bà mình được lắng nghe và không bị phán xét.
Nếu ở xa, gọi video, gửi một đoạn ghi âm kể chuyện, hoặc gửi lời chúc vào dịp quan trọng có thể duy trì sự hiện diện. Cần thống nhất với bố mẹ về tần suất và cách liên lạc để không làm gián đoạn lịch của cháu. Bài ông bà và bố mẹ khác cách dạy con giúp cả nhà tìm tiếng nói chung quanh việc chăm cháu; còn kể chuyện gia đình cho cháu gợi ý cách chia sẻ ký ức giữa các thế hệ.
Khi nhớ cháu thành cô đơn kéo dài
CDC cho biết cô đơn và cô lập xã hội có liên quan tới nhiều nguy cơ sức khoẻ, trong đó có trầm cảm, lo âu, bệnh tim mạch và suy giảm nhận thức. Đây là các mối liên hệ ở cấp độ dân số, không có nghĩa một người thấy cô đơn sẽ chắc chắn mắc bệnh. Tuy nhiên, nếu ông bà thường xuyên không muốn gặp ai, rút khỏi hoạt động từng yêu thích, hoặc cảm thấy không còn lý do để thức dậy, nên nói với người thân và tìm hỗ trợ y tế.
Trầm cảm không phải phần tất yếu của tuổi già. Nếu tâm trạng buồn, mất hứng thú, thay đổi ngủ hoặc ăn uống kéo dài, gặp bác sĩ để được đánh giá là lựa chọn đáng cân nhắc; không nên tự kết luận rằng chỉ cần cháu về thăm là sẽ khỏi. Nếu có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy báo ngay cho người thân tin cậy và đến cơ sở y tế; nguy hiểm trước mắt gọi cấp cứu 115.
Câu hỏi thường gặp
Cháu ít gọi điện có phải không còn thương ông bà?
Không thể kết luận điều đó chỉ từ số cuộc gọi. Trẻ lớn có lịch học, bạn bè và sở thích riêng. Hãy giữ một lời mời nhẹ nhàng và tìm nhịp liên lạc cả hai bên thấy thoải mái.
Ông bà có nên chủ động sang nhà cháu thường xuyên?
Nên hỏi bố mẹ trước về thời gian phù hợp. Báo trước giúp gia đình chủ động, còn những lần gặp có hẹn thường thoải mái hơn việc ghé bất ngờ.
Làm gì khi ông bà thấy mình không còn vai trò?
Nhìn lại những việc mình muốn làm ngoài chăm cháu, kết nối lại bạn bè và nói thật với con cái rằng mình nhớ cháu. Có thể cùng nhau tìm một vai trò mới, như kể chuyện, đưa đón theo lịch hay ăn cơm chung.
Khi nào cảm giác trống vắng cần gặp bác sĩ?
Nếu buồn bã, mất hứng thú hay thu mình kéo dài, ảnh hưởng sinh hoạt hoặc đi kèm ý nghĩ làm hại bản thân, hãy nói với người thân và gặp bác sĩ. Tâm trạng kéo dài không phải là điều phải tự chịu đựng.
Nguồn tham khảo
- Centers for Disease Control and Prevention – Health Effects of Social Isolation and Loneliness
- NHS – Loneliness in older people
- Mayo Clinic – Q and A: Depression in older adults
Bài viết liên quan
Từ bi hỷ xả là gì? Tứ vô lượng tâm trong đời sống làm cha mẹ
Từ bi hỷ xả là gì? Bốn tâm từ, bi, hỷ, xả trong Phật giáo, và nghiên cứu về tự trắc ẩn cho thấy vì sao cha mẹ cần dành chút từ bi cho chính mình.
Lưới Đế Thích là gì? Duyên khởi và chuyện mỗi người trong nhà nối nhau
Lưới Đế Thích là gì? Hình ảnh lưới châu báu của Hoa Nghiêm nói về duyên khởi, và vì sao trong một nhà, tâm trạng mỗi người đều in bóng lên người khác.
Nhân quả là gì? Hiểu đúng chữ nghiệp để dạy con không mê tín
Nhân quả là gì, nghiệp có phải số phận? Hiểu theo nghĩa gốc: hành động có chủ ý dẫn tới kết quả. Áp dụng vào dạy con bằng hệ quả tự nhiên, không doạ quả báo.
Trở thành một trong những gia đình đầu tiên của Agoliva
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ báo bạn ngay khi chương trình mở. Không spam, và bạn có thể huỷ bất cứ lúc nào.
- Ưu đãi riêng cho những gia đình đăng ký sớm
- Được dùng thử trước khi chương trình ra mắt chính thức
- Được góp ý để chương trình làm đúng điều nhà bạn cần
